नाल
nālaक्ली · neut.In 21 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.
स्तम्बस्तु गुच्छो धान्यादेर्नालं काण्डोऽफलस्तु सः ।पलः पलालो धान्यत्वक्तुषो बुसे कडंगरः ॥ ११८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 बु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पुण्डरीकं सिताम्भोजमथ रक्तसरोरुहे ॥ ४१ ॥रक्तोत्पलं कोकनदं नाला नालमथास्त्रियाम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
genderक्लीneut.
धान्यशूकं च किंशारुः कणिशं धान्यशीर्षकम् ।नालं काण्डं क्षुपो गुच्छो व्रीहिः स्तम्बकरिः स्मृतः ॥ ५७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुवेलयं कुवलयं कैरवं कुमुदं मतम् ।नालन्तु नालिका नालः कणिका बिस इत्यपि ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
केदारकेटवः क्षेत्रमुर्वरा सर्वसस्यभूः ।भूमिच्छिद्रं कृष्ययोग्या प्रहतं नालमुद्धतम् ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नलो नालो नडः कुक्षिरन्ध्रकः कीचकः पुनः ।वंशान्तरोपि धमनः शून्यमध्यो विभीषणः ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रियां क्रौञ्चादनी क्रौञ्चा श्यामा पद्मार्थकर्कटी ।नालोऽस्त्रियां स्त्रियां क्लीबे मृणालं तु मृणालिका ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नाली नाला नालमपि नालः केसरकेसरौ ।पुंसि क्लीबेऽथ नालीकं नालिकं नलिनं नलम् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पात्रकन्दरवल्लूरछत्राणां नखरस्य च ।प्राणालनालकुवलमृणालानामथापि च ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सौगन्धिक-कह्लारे हल्लकमपि रक्तसंध्यकं तुल्यम् ।स्त्री कर्णिका न तु पुमान्नाजा(न्नब्ज?)नालं सरोजस्य ॥ ११ ॥
आर्या
genderस्त्रीक्लीf. n.
न्यग्रोधकश्च व्यायामस्त्रिषु मानार्थका अमी ।कण्ठो गलो निगरणः क्रोडाग्रो धमनी धरः ।नालोऽथ तदधोवर्ती मणिः काकलको मतः ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सस्यस्य मञ्जरी चाथ काण्डोऽस्त्री सस्यनाडिका ।नाली नालं निफलस्तु पलालोऽस्त्री पलश्च सः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 फ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पूलावहेलौ समृणालनालौसशृङ्खलौ मण्डल-कन्दलौ च ।तद्वत्प्रदिष्टः कलशस्तथेषुस्तथा कटाहं च समामनन्ति ॥ ९० ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
एते स्त्रीलिङ्गे उदिताः कथिताः । इयं शाला गृहविशेषः । माला स्रक् । दोला क्रीडासाधनम् । वेला कूलं समुद्रस्य । फेला भक्तोच्छिष्टं धानाश्च । शिला अश्मा । तुला पलशतानुमानम् । लीला अतिरसकोविदश्च । सेना हस्त्यश्वपदातिसमुदायः । पालिः पङ्क्तिप्रदेशः । बलिः करः उपहारः । दद्रुः कुष्ठविशेषः । वागुरा मृगबन्धनी रज्जुः ।पातालजालमलखलकपालशैवालशीलनालानिचीरचीवरवियन्ति च विद्धि तृतीयाप्रकृतिकानि ॥ ३७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
स्तम्बे तु गुच्छो धान्यादेर्नाले काण्डोऽफले त्विह ।स्यात् पलालो धान्यत्वचि तुषः बुसे कडङ्गरः ॥ ४०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नालं तृणशलाकायां नडिर्नाडी? नडीति च ।स्यान्निष्प(ष्फ?)ले नाडिभेदे पलाक्षश्च पलांक्षकः ॥ ४३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दण्डो नालं मृणालं च बिसतन्तुश्च तन्तुलम् ।द्विरेफो भ्रमरो भृङ्गो रोलम्बोऽलिः शिलीमुखः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्तम्बो गुच्छो धान्यमूले नालं काण्डो भवेत् पुनः ।पलालश्च पलोऽफलः स्यात् तु वै धान्यत्वक् तुषः ॥ २१३१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 फ (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 न्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नालीनाला नालामपि नालिकेत्यपि कुत्रचित् ।तन्तुलञ्च मृणालोऽस्त्री विषण्डं बिसमित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ला (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अथ धान्यादिकाण्डे स्यात् नाडी नालमिति द्वयम् ।स काण्डो निष्फलोऽस्त्री तु पलाल इति कीर्तितः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वेणिर्वेणीवक्त्रं वक्त्रं पुटभेदेऽम्बुनिर्गमे ।परिवाह-परीवाहौ नाल-नादौ प्रनालिका ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नालं किञ्जल्के तालव्य-दन्त्यमध्यं तु केसरम् ।नवपत्रे संवर्तिका संवर्तिर्जलनीलिका ॥ २४९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
षण्डमस्त्री शिफाकन्दः शालूकं नालमस्त्रियाम् ।मृणालं तु त्रिषु बिसं किञ्जल्कः केसरोऽस्त्रियाम् ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
ध्वजे नालं च मेढ्रं स्यात् कुरलाश्चूर्णकुन्तलाः ।पर्यस्तिका तु पर्यङ्के तस्मिन्नेवावसक्थिका ॥ १८२९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्मिन् कोकनदं जारं सुनालं रक्तकुण्डलम् ।करहाटः शिफा कन्दं नाला नालमथ त्रिषु ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रभौ स्त्रीपुंसयोस्तु स्याद् याच्ञैश्वर्यादिकेष्वयम् ।नाली त्रयी धान्यकाण्डे नाला चाब्जादिदण्डके ॥ ६७९ ॥
अनुष्टुप्
क्ली तु रन्ध्रे च शेफे च नादो ना स्तोतरि ध्वनौ ।नदसम्बन्धिनि त्रिः स्यान्नाट्यं घोषाख्यलोहके ॥ ६८० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नलिनेऽथ नली नट्यां कुनट्यामपि योषिति ।नालं नाला पद्मदण्डे नाली शाककलम्बके ॥ ४४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपद्मदण्ड
सिहली वस्तुपक्षे स्त्री नली कुनरिकौषधौ ।नाला नीलं पद्मदण्डे ताली शाककडम्बके ॥
अनुष्टुप्
meaningsपद्मदण्ड
नाल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नाडीनीडं स्थाने खगावासे सकारपूर्वकोऽन्तिके । नाडी व्रणो धमन्यां च नाडी स्यान्[नाल]कालयोः ॥ Dharaṇikośa 12.1.6
- धरणिकोश काण्डकाण्डं चावसरे बाणे नाले स्कन्धे च शाखिनाम् । स्तम्बे रहसि वृन्दे च गर्ह्यपानीययोरपि ॥ Dharaṇikośa 12.2.1
- कोषकल्पतरु पद्मपद्मः पुमान्व्यूहनिधिप्रभेदे नागान्तरे स्त्री तु न पङ्कजे स्यात् । संख्यान्तरे पद्मकबिन्दुनाले स्त्रियां तु लक्ष्म्यामपि फञ्जिकायाम् ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.25.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाडिनाडिस्त्वर्धमुहूर्ते स्यान्नालव्रणविशेषयोः । सच्छिद्रदीर्घद्रव्ये च सिरायां चेति पञ्चसु ॥ ५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप नालिनालिर्नाडीव्रणे नाले धमन्यर्धमुहूर्तयोः । आयते सुषिरद्रव्ये तेष्वेवार्थेषु पञ्चसु ॥ ५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.57
- नानार्थार्णवसंक्षेप काण्डक्ली तु ताम्रेऽथ काण्डोऽस्त्री दण्डे नाले जले शरे । शक्तिसंज्ञबले वर्गे स्तम्बेऽध्याये च कुत्सिते ॥ १९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.190
- नानार्थार्णवसंक्षेप नालिकानवहस्तप्रमाणे च मुनिभिः परिभाषिता । चुल्लीरन्ध्रे च रन्ध्रे च नाले काले तथैव च ॥ ३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.38
- परमानन्दीयनाममाला काण्डकर्णोऽर्कजे श्रुतौ काञ्ची रक्तिका मेखला पुरी । काण्डो नालेऽधमे बाणे स्तम्बे वर्गे जलेऽपि च ॥ ९९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.99
- परमानन्दीयनाममाला नाडीनाडी दम्भस्य चर्यायां नाले स्नायौ गुणान्तरे । न्यङ्कुस्ताले मृगे साधौ नखो नखरखण्डयोः ॥ २६० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.260
- शब्दरत्नाकर काण्डपेषणे रजसि क्षोदः क्षारस्तु गुडभस्मनोः । काण्डोऽस्त्री दण्डवर्गेषुनालावसरवारिषु ॥ १८८७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1887
- शब्दार्णव नलतृणेऽम्बुजे नलं ना तु राज्ञि नाले तु न स्त्रियाम् ॥ २२६ ॥ Śabdārṇava 226
- त्रिकाण्डशेष कलम्बगजे ग्रीवालके कम्बुः कलम्बः शरनालयोः । वृन्दे कदम्बं नीपे ना कादम्बौ शरपक्षिणौ ॥ २८१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.281
- वैजयन्ती काण्डकांस्यं कंसोऽस्त्रियां पानपात्रे तैजस आढके । काण्डोऽस्त्रीषौ बले नाले गर्ह्येऽवसरवर्गयोः ॥ ११ ॥ Vaijayantī 6.5.11
- वैजयन्ती नालिकानाले काले देशमाने नियतिः संयमे विधौ । प्रकृतिः पंचभूतेषु स्वभावे मूलकारणे ॥ १२ ॥ Vaijayantī 7.2.12
- वैजयन्ती गोमुखग्रामणीः स्वामिनि श्रेष्ठे ग्रामेशे नापिते तु ना । गोमुखोऽस्त्री वाद्यभेदे नक्रे नाले वने नपुम् ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 7.5.36