नड
naḍaपुं · masc.In 13 kośas: 14 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
दर्भः कुशः कुथो बर्हिः पवित्रमथ तेजनः ।गुन्द्रो मुञ्जः शरो दूर्वा त्वनन्ता शतपर्विका ॥ ११९२ ॥हरिताली रुहा पोटगलस्तु धमनो नडः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नडस्तु धमनः पोटगलोऽथो काशमस्त्रियाम् ॥ १६२ ॥इक्षुगन्धा पोटगलः पुंसि भूम्नि तु बल्वजाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नलो नालो नडः कुक्षिरन्ध्रकः कीचकः पुनः ।वंशान्तरोपि धमनः शून्यमध्यो विभीषणः ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्फरीकः पोटगलो नलोऽस्त्री मृत्युपुष्पकः ।धमनः शून्यमध्यश्च नड-नर्तक-रन्ध्रिणः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तृणमस्त्री द्वयोगर्मुन्नीवारादि नडादि च ।विकारे गर्मुदादीनां गार्मुतं मौञ्जमन्यवत् ।तृणं तु न स्त्री पर्पं च यवसं चार्जुनं च तत् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
गर्गो नडो भरद्वाजः शङ्खो लिखित इत्यपि ।अग्निवेशः सुश्रुतश्च खारणादिः पराशरः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वारुण्ड-खाण्ड-खण्डानि दण्डाण्डौ निगडो नडः ॥ ४३ ॥
genderपुंक्लीm. n.
तस्यैकादश भेदाः स्युः पुण्ड्रकान्तारकादयः ।नले नडः शून्यमध्यो धमनो नर्तको नटः ॥ ३७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तेजनो मुञ्जगुन्द्रौ च दूर्वा स्याच्छतपर्विका ।हरिताली रुहानन्ता नडपोटगलौ समौ ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जकुटः कुर्कुटश्चैव कवटः कमठोऽप्यथ ।तरण्डमुण्डकोदण्डप्रकाण्डानि नडो दृढः ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पोटगलस्तु प्रख्यातो धमनश्च नडो नलः ।मेघनामास्तु वै मुस्ता कुरुविन्दश्च मुस्तकः ॥ २१५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ट (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नलो नटः पोटगलो नडो धमन इत्यपि ।आरण्यके तु वा पुंसि नलमित्यपि कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्भः कुशं कुसो मुञ्जे शरस्तालव्यदन्त्यभाक् ।दूर्वायां हरितालीवद्धरिता, धमने नडः ॥ २७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नडस्तु धमनः पोटगलो नड्या तु तद्गणे ।सौगन्धिकं देवजग्धं कत्तृणं धा(ध्या?)मकं पुरम् ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्बे व्रात्यात् क्षत्त्रपूर्वक्षत्त्रियाजे नरे द्वयोः ।नडी तु विद्रुमलतासंज्ञे स्याद्भेषजे स्त्रियाम् ॥ ६५८ ॥
अनुष्टुप्
नड as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप धमननडसंज्ञे स्थावरे स्यात् तथा स्यान्नासिकापुटे । रभसस्तु त्रिषु क्रूरे भस्त्राध्मापक एव च ॥ ९७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.973
- नानार्थार्णवसंक्षेप पोटगलपुरुभोजास्तु मेघे च गिरौ चाथ पृथग्जनः । मूर्खे नीचे तथा पोटगलस्तु नडसंज्ञके ॥ ९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.93
- नानार्थार्णवसंक्षेप पोडगलपूर्ववत् स्यात् समासादि ना तु प्रेतालयो द्रुमे । शाकोटाख्ये समासादि पूर्ववन्ना पुनर्नडे ॥ ४१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.413
- शिवकोष नटत्रुटिरेलाकट्फलयोर्नटस्तु नटमण्डने । नडेऽशोके नटं वन्ये नलीनीलिकयोर्नटी ॥ १२० ॥ Śivakoṣa 8.1.120
- शिवकोष धमनतेजनो ना शरे वेणौ तेजोह्वामूर्वयोः स्त्रियाम् । दहनोऽरुष्करे चित्रे धमनो नडनिम्बयोः ॥ २५४ ॥ Śivakoṣa 16.1.254
- शिवकोष नलिनधमनी निशि नट्यां च धाविनीति कुलीनिशोः । पृष्टिपर्ण्यां च नलिनं नडे नाड्यां सरोरुहे ॥ २५५ ॥ Śivakoṣa 16.1.255
- वैजयन्ती सुषिरछिद्रे छिद्रान्विते वाद्ये सुषिरं सुषिरो नडः । सुमनाः पुष्पमालत्योः स्त्री देवबुधयोः पुमान् ॥ ९० ॥ Vaijayantī 7.5.90
- वैजयन्ती पोटगलद्वारद्वार्स्थौ प्रतीहारौ स्तनांभोदौ पयोधरौ । काशे नडे पोटगलः पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २७ ॥ Vaijayantī 8.1.27