काश
kāśaपुं · masc.In 19 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 28 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
स्युरुत्तरपदे प्रख्यः प्रकारः प्रतिमो निभः ।भूतरूपोपमाः काशः संनीप्रप्रतीतः परः ॥ १४६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ती (wrong syllable)
genderविadj.
नडस्तु धमनः पोटगलोऽथो काशमस्त्रियाम् ॥ १६२ ॥इक्षुगन्धा पोटगलः पुंसि भूम्नि तु बल्वजाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
घासस्तु यवसः प्रोक्तो बर्हिर्दर्भः कुथः कुशः ।उलपो वल्वजः प्रोक्त इषीका काश उच्यते ।हरिताली भवेद्दूर्वा शरो मुञ्ज इति स्मृतः ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईर्ममीर्म च तुल्यं स्यात् कासः काशश्च कथ्यते ।दर्द्रुर्दर्द्रूस्तथा दद्रुर्दद्रूरपि निगद्यते ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उन्नेयमथ काशः स्यात् क्षुतं क्लीबे क्षवः पुमान् ।स्त्रियां क्षुत् क्षवथुः पुंसि प्रतिश्यायः प्रतिश्ययः ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्चूरो द्राविडः काशो जटालो गन्धमूलकः ।वेधमुख्यो गन्धसारस्तवक्षीरं तु तालजम् ॥ ३६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलिशाकाशकोशानां तथा कणिशकाशयोः ।पाशाङ्कुशोष्णीषवेषाम्बरीषाणां विषस्य च ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शराह्व इत्कटोऽन्यस्तु भद्रमुञ्जो दृढत्वचः ।स्याद्ब्रह्ममेखलश्चाथ काशोऽस्त्री श्वेतचामरः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
इक्षुपुष्पः स्वादुकन्दो दुषिका चेक्षुबालिका ।बल्वजो ना भूम्नि* स्यादुलपश्च प्रकीर्तितः ॥इक्षुः शालिः कुशः काशः शरः स्यात्तृणपञ्चकम् ।रौहिषं रोबलं(?) पूति भूतीकं कतृणं तृणम् ॥ १३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 ना (syllables merged)
genderपुंmasc.
काशस्तु कासः क्षवथुः पीनसः स्यादपीनसः ।प्रतिश्यायः प्रतिश्या स्त्री क्षुत्क्षवः क्षुतमन्तिमे ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भावारावशरावपल्लवशवक्लीवा अपूर्वं तथानिष्ठीवं च सदैवमर्थविषये स्वं सत्त्वमङ्गिन्यपि ।नल्वः स्याल्लवणे च सैन्धवमधो लोके तथा वाडवःपाशः कर्कशकोशवच्च कुलिशं चाकाश-काशाङ्कुशाः ॥ ७० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंक्लीm. n.
काशे स्यादिक्षुगन्धेक्षुकाण्डश्यामलपुष्पकाः ।वायसेक्षुः पोटगलः कासेक्षुः कोकिलाक्षकः ॥ ३७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पुण्ड्रकान्तारमुख्याः स्युस्तन्मूलं मोरटं स्मृतम् ।इषीकाकाश इत्येवमर्जुनं यवसं तृणम् ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भित्तिर्हेतिः प्रभा भानुश्चरणं किरणं द्युतिः ।उमा जिह्वा दशा कीलः कोशः काशः प्रकाशनम् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईक्षोर्मूलस्य नामात्र मोरटं मन्यते बुधैः ।काशः कासमिषीका च तृणभेदोऽपि कथ्यते ॥ २१५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री काशः पोटगलो दर्भश्चामरपुष्पकम् ।ईषिका चेक्षुगन्धा च काशको वनहासकः ॥वारणीकास्तु वनजा पुंसि भूभ्रि तु वल्वजाः ।इक्षुर्मधुर्मधुतृणं गुडदारुगुडतृणम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 ड (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
क्षवथुः काशकासौ च श्वयथुः शोथशोफकौ ।स्फुटी विपादिका पादस्फोटश्च स्फुटिरित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षवथौ काशः कासोऽपि, खसे पामा तु पामया ।कच्छूः कच्छुः स्त्रियां सर्वे, खर्ज्वां कण्डूयनं मतम् ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शः (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कासस्तालव्यदन्त्यान्त ईषीका स्यादिषीकया ।यवासं यवसंघातेऽर्जुने तु द्वे तृण-त्रिणे ॥ २७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अश्ववालस्तु दर्भः स्यात् काशोऽस्त्री स्त्रीक्षुगन्धिका ।समाः काशः शरो मुञ्जो दर्भभेदे खरच्छदः ॥ ६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तृणाद्यं मूलकं दर्भकाशेक्षुशरशालिभिः ।जीरकद्वितयं हिङ्गु साजमोदं ससैन्धवम् ॥ १४६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दृक्कटो बहुमूलः स्यात्करीरे वेणुकर्करः ।काशोऽश्ववालः काकेक्षुर्वनहासश्च जन्तुला ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्भोऽश्ववालः काशिर्ना काशोऽस्त्री स्त्रीक्षुगन्धिका ।कुशे मुनिः कुथो दर्भो वीनाहो यज्ञजागरः ॥ २२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
काशास्तृणविशेषे स्युः काशी वाराणसी पुरी ।वेशो गृहे प्रवेशे च वेश्यावासे च भूषणे ॥
अनुष्टुप्
meaningsतृणविशेष
काशस्तृणे योषिति[ नाथ ]वा[81a]रा-णस्यां स्त्रियां स्याद्वरुणे तु केशः ।ह्रीबेरबालासुरभित्सु कीशःशाखामृगे पुंसि दिगम्बरे च ॥ ७ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
meaningsतृण
बन्धने नृस्त्रियोः काशस्त्विक्षुगन्धाख्यवीरुधि ।अस्त्री स्त्रीपुंसयोः काशा दीप्तौ काशी तु सा स्त्रियाम् ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
अंशुः प्रभायां किरणे आशा तृष्णादिशोः स्त्रियाम् ।आशीर्हिताशंसवे स्त्री सर्पदत्ते विषान्तरे ॥आशुर्धान्यान्तरे पुंसि शीघ्रेऽपि च नपुंसकम् ।ईशः प्रभौ महादेवे ईशा लाङ्गलदण्डके ॥काशः कासे क्षते पुंसि वाराणस्यामपि स्त्रियाम् ।अस्त्रियां तृणभेदेऽपि कण्ठकण्डूयणेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
काश as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पोटगलबहुफलस्तु वृक्षेऽपि गोलाङ्गलः कपावपि । पोटगलाः स्मृताः काशा बृहन्नलौ नलार्जुनौ ॥ Dharaṇikośa 27.1.11
- कोषकल्पतरु इक्षुगन्धाहिङ्गुनि तु तीक्ष्णगन्धं षड्ग्रन्धा राजिकार्थे स्त्री । क्रोष्ट्र्यां काशक्षुरयोर्गोक्षुरके चेक्षुगन्धा स्यात् ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.20.87
- कोषकल्पतरु पोटगलउलूखलं गुग्गुलुपादपे च स्यात्कण्डनीनाम्न्यथ चक्रवालः । गिरौ द्वयोनस्तु स मण्डलेऽथ काशे नले पोटगलो झषे च । स्याद्धस्तिमल्लो गणपेऽभ्रनागे- ऽथ ग्रामवृन्देऽपि च भस्मतूलम् । स्यात्पांशुवर्षे तुहिनेऽथ वात- केलिर्विटानां रदलेखने स्यात् ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.79
- नानार्थार्णवसंक्षेप काशिशिलायां चाथ काशिः स्यान्मुष्टौ काशाह्वये तृणे । धातौ च काशतौ भूम्नि त्वेष स्यान्नीवृदन्तरे ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप इक्षुगन्धाआनूपे कण्टकिस्तम्बे विदारीकाशयोरपि । भवेदितिकथापार्थवागश्रद्धेयवाक्ययोः ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप पोटगलआनूपस्तम्बभेदे च काशसंज्ञे च कीर्तितः । ब्रह्मगर्भस्तु विज्ञेयश्चतुर्वक्रे च मन्मथे ॥ ९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.94
- नानार्थार्णवसंक्षेप अश्वबालपुमान् समासभेदेषु त्वर्थो लिङ्गं च पूर्ववत् । अश्वबालस्तु काशे ना बाले त्वश्वस्य पुन्नपोः ॥ ३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.33
- नानार्थार्णवसंक्षेप पोडगलकाशे च स्यात् पोडगलो वैकरञ्जाख्यभोगिनाम् । भवेत् त्रयाणामेकत्र द्वे अथो पोषयित्नुवाक् ॥ ४१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.414
- नानार्थार्णवसंक्षेप ज्योतिषांपतिखण्डे च परशौ खण्डपरशुः स्यात् तु केतके । आम्रे चामरपुष्पः स्यात् काशे च ज्योतिषांपतिः ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.6
- परमानन्दीयनाममाला चामरचामरः केतके? पुष्पे काशे माकन्दपादपे । चमरश्चामरे दैत्ये चपलश्चञ्चलेऽनिले ॥ १८१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.181
- शिवकोष इक्षुवालिकाअथेक्षुवालिका काशक्षुरके चेक्षुभिद्यपि । स्यात्कृमिकण्टकं चित्राविडङ्गोदुम्बरेषु च ॥ ७२ ॥ Śivakoṣa 1.5.72
- शिवकोष शरदशरदो मुस्तके मुद्गे काशे ब्राह्म्यां तु शारदा । Śivakoṣa 14.2.7
- शिवकोष इक्षुगन्धाइक्षुगन्धो कोकिलाक्षे क्रोष्ट्यां काशे च गोक्षुरे ॥ २३८ ॥ Śivakoṣa 15.3.238
- शिवकोष मृत्युपुष्पमृत्युपुष्पो नले काशे भूतावासेक्षुवेणुषु । रक्तपुष्पः कुरबकागस्तिशाल्मलिरोहिणि ॥ ३०१ ॥ Śivakoṣa 17.3.301
- शिवकोष चामरपुष्पचामरपुष्पः पूगे माकन्दे केतके काशे । दाडिमपुष्पो रोहिणि तूलिन्यां दाडिमीपुष्पम् ॥ ३१४ ॥ Śivakoṣa 17.4.314
- शिवकोष पोटगलकूष्माण्डे तु द्वयोः पोटगलः काशे नले पुमान् । अथो बहुफलो नीपे ना मलय्वां तु योषिति ॥ ४८६ ॥ Śivakoṣa 23.3.486
- शिवकोष हरितालअथ सौवर्चलं स्वर्जिक्षारे च लवणान्तरे । हरिताली तु दूर्वायां काशे ताले तु न द्वयोः ॥ ४९२ ॥ Śivakoṣa 23.3.492
- शब्दरत्नावली इक्षुगन्धाआशाबन्धः समाश्वासे पुमान् मर्कटवासके । इक्षुगन्धः कोकिलाक्षे शृगाली काशगोक्षुरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.40
- शब्दरत्नावली चामरपुष्पअस्त्री चामरपुष्पन्तु काशपूगाम्रकेतके ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.24
- शब्दरत्नावली पोटगलरतिमर्दाङ्गरागादिसौरभे च बुधव्रजे । अथ पोटगलः काशे नलमत्स्यप्रभेदयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.110
- शब्दरत्नावली क्षवऊर्द्धः स्यादुच्छिते तुङ्गे तथा पर्य्युत्थितेऽपि च । क्षवः क्षुते राजिकायां भवेत्काशेऽपि च क्वचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.4
- शब्दरत्नाकर पोटगलरक्षःसतोः पुण्यजनः पामराज्ञौ पृथज्जनौ । नटे काशे पोटगलः कपौ भेके प्लवंगमः ॥ २२१६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2216
- शब्दरत्नाकर चामरपुष्पकाशे चामरपुष्पः स्यात् केतकीसहकारयोः । तमोविहारी खद्योत उलूके चोररक्षसोः ॥ २२३५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2235
- तन्त्राभिधान ऌशुचिस्मिता च नवमी कान्तिरावा(धा)तकेश्वरः । चित्ता(न्ता)कर्षिणी काशश्च तृतीयः कुलसुन्दरी ॥ ३१ ॥ Tantrābhidhāna 2.10.31
- त्रिकाण्डशेष क्षवथुउन्माथः कूटयन्त्रेऽपि कुथः कम्बलबर्हिषोः । काशे क्षुते च क्षवथुर्ग्रन्थो द्वात्रिंशदक्षरे ॥ १९६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.196
- त्रिकाण्डशेष पोटगलवीणादण्डे प्रबालोऽत्री विद्रुमे नवपल्लवे । नले काशे पोटगलः पित्तत्युक्ते च पित्तलः ॥ ४०० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.400
- वैजयन्ती पोटगलद्वारद्वार्स्थौ प्रतीहारौ स्तनांभोदौ पयोधरौ । काशे नडे पोटगलः पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २७ ॥ Vaijayantī 8.1.27
- वैजयन्ती अमरपुष्पशौण्डिके चाप्यथानन्ते कुबेरे चैककुण्डलः । आम्रे चामरपुष्पः स्यात् काशकेतकयोरपि ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 8.1.51