धरणी
dharaṇīस्त्री · fem.In 17 kośas: 15 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीअवनिस्त्रीवसुमतीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीअचलास्त्रीकुस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीस्थिरास्त्रीधरणीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीज्यास्त्रीअनन्तास्त्रीविपुलास्त्रीसमुद्रवसनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीमहीस्त्री
genderस्त्रीfem.
महिर्मही च धरणिर्धरणी धारणी तथा ।क्षोणिः क्षोणी तथा क्षौणिः क्षोणी चैताः समा मताः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियां गौर्धरणी धात्री भूर्धरेडावनी स्थिरा ।धरित्री भूतधात्र्युर्वी क्ष्मावनिर्ज्या मही क्षमा ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जीवितज्ञा धरा मन्या तन्तुकी धरणी च सा ।स्याच्छिरा धमनिर्नाडी नाडिः षण् सन्धिबन्धनम् ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसुन्धरा रत्नगर्भा धारुणी धरणी धरा ।धारिणी भूतधात्री च विश्वधात्री क्षमा सहा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः ।कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृथ्वी पर्वताधारा गौर्या सागरमेखला ।सर्वंसहा धरित्री च क्ष्मानन्ता धरणी तथा ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 पृ (syllables merged)
genderस्त्रीfem.
भूमिर्वसुन्धरा श्यामा जगती धरणी धरा ।इला द्वीपवती भूषागिरिश्रोण्यब्धिमेखला ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूर्वसुधा पृथ्वी धरित्री धरणी धरा ।मही वसुंधरा धात्री क्षोणी क्ष्मा मेदिनी क्षितिः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विश्वा विश्वम्भरा भूमिर्वसुमती वसुन्धरा ।उर्वी धात्री धरित्री च धरणी धरणिर्धरा ॥ १५८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूमी रसानन्ता धरणिर्धरणी धरा ।क्षौणिः क्षौणी क्षितिः क्षोणिः क्षोणी विश्वम्भरा ध्रुवा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अवन्यवनिर्धरणी धरणिर्धारया धरा ।केलिश्च केलिनी ख्याता महास्थल्यम्बरस्थली ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधा मही वसुमती विश्वंभरा मेदिनीगोत्रा गौर्धरणी समुद्ररशना सर्वंसहोर्वी क्षमा ।पृथ्वी क्ष्मा पृथिवी रसा क्षितिरिलानन्ताचला काश्यपीक्षोणी ज्या जगती स्थिरा कुरुवनी धात्री धरित्री धरा ॥ ३६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीमहीस्त्रीवसुमतीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीगोत्रास्त्रीगोस्त्रीधरणीस्त्रीसमुद्ररशनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीक्षमास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीअनन्तास्त्रीअचलास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षोणीस्त्रीज्यास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुरुवनीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्री
genderस्त्रीfem.
धरित्री धरणी धात्री भूतधात्री धरा स्थिरा ।वसुंधरा वसुमती वसुधा विपुला रसा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरणी as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मातृवप्ता तु ताते दहनेऽथ धाता रवौ विरिञ्चौ नरि भेद्यवत्तु । स्यात्पालकेऽथो जननीधरण्यो र्ब्राह्म्यादिषु स्याद्गवि चैव माता ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.16.40
- कोषकल्पतरु अव्यथिषस्याद्गुग्गुलुद्रौ च पलाशलाक्षा- मुण्डीरिकासु स्त्र्यथ राक्षसे ना । सूर्येऽम्बुधा[87a]वव्यथिषः पुमान्स्या- त्स्त्रियां रजन्यां गदितो धरण्याम् । स्याद्वीरवृक्षः ककुभद्रुमे च भल्लातके स्यादथ राजवृक्षः ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.71
- कोषकल्पतरु रोदस्स्वर्गे धरण्यां च पृथक्प्रयोगे सहप्रयोगेऽपि तथामनन्ति । स्याद्रोदसीत्यव्ययमप्यथौजो दीप्तौ प्रकाशे च बलेऽपि षण्ढे ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.31.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूर्णिकश्चित् तु धरणौ ब्रूते त्रि तु भ्रमणशीलके । द्वयोस्तु भृङ्गो धूम्याटे भ्रमरे च पुमान् पुनः ॥ ९१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.916
- नानार्थार्णवसंक्षेप महिस्त्रियां पुंसि त्वविश्वास्यो वाक्पतिः पठति स्म तम् । धातौ तु मस्यतौ पुंसि महिस्तु धरणौ स्त्रियाम् ॥ ९५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.954
- परमानन्दीयनाममाला तातशब्दस्तस्करे पुच्छे क्रोडे युद्धेऽपि ता श्रियाम् । धरण्यामपि ताशब्दः त्वक्च वल्कलचर्मणोः ॥ २२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.22