भूमि
bhūmiस्त्री · fem.In 23 kośas: 27 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 77 as a meaning of another word.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिरा ।धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ २ ॥सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुन्धरा ।गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही ॥ ३ ॥विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा ।भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा ॥
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीअचलास्त्रीअनन्तास्त्रीरसास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीस्थिरास्त्रीधरास्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणिस्त्रीक्षोणिस्त्रीज्यास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षितिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीवसुमतीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुन्धरास्त्रीगोत्रास्त्रीकुस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीअवनिस्त्रीमेदिनीस्त्रीमहीस्त्रीविपुलास्त्रीगह्वरीस्त्रीधात्रीस्त्रीगोस्त्रीइलास्त्रीकुम्भिनीस्त्रीक्षमास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीसागराम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीअवनिस्त्रीवसुमतीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीअचलास्त्रीकुस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीस्थिरास्त्रीधरणीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीज्यास्त्रीअनन्तास्त्रीविपुलास्त्रीसमुद्रवसनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीमहीस्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिरा ।वसुन्धरा रत्नगर्भा धारिणी धरणात्मजा ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृथिवी पृथवी पृथ्वी भूमिर्भूमी च दृश्यते ।अवनी अवनिस्तुल्ये मृन्मृदे मृत्तिमृत्तिके ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिरुर्वी घनश्रोणी गिरिकर्णी मधूद्भवा ।अचला रत्नगर्भा च भूतधात्र्यब्धिमेखला ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसुन्धरा वसुमती ग्मा ज्या भूमिश्च माधवी ।स्त्रियां पूषा क्रोडकान्ता पृथिवी महिरित्यपि ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निर्वाणमपि कैवल्यमक्षरं च महासुखम् ।अथ स्युः पञ्च भूतानि व्योमेराग्न्यम्बुभूमयः ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूः पृथ्वी पृथिवी रसा च पृथवी धात्री धरित्री धराभूमिर्भूर्णिरिला भुरिग्वसुमती क्षोणी क्षितिः क्ष्मा क्षमा ।गौर्गोत्रा जगती स्थिरा कुरवनिर्विश्वाथ विश्वंभरा-ऽनन्ता ज्या च वसुंधरा च वसुधा सर्वंसहा मेदिनी ॥ ३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीपृथवीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीभूमिस्त्रीभूर्णिस्त्रीइलास्त्रीभुरिज्स्त्रीवसुमतीस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षितिस्त्रीक्ष्मास्त्रीक्षमास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुस्त्रीअवनिस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीवसुन्धरास्त्रीवसुधास्त्रीसर्वंसहास्त्रीमेदिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
शस्त्री-जिह्वावाचिवम्री-नदीनांज्योत्स्ना-लज्जा-भूमि-वीणा-मतीनाम् ।तन्द्रा-चीरी-गर्गरी-भ्रू-सुरा-गी-र्नासा-लक्ष्मी-रोचना-कृष्णलानाम् ॥ २८ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥
metre not recognised
संवत्सरपुंहायनपुंअब्दपुंगिरिपुंपर्वतपुंधरपुंशैलपुंमासपुंचैत्रपुंवैशाखपुंज्येष्ठपुंआषाधपुंअर्णवपुंसमुद्रपुंसागरपुंपारावारपुंसरित्पतिपुंऋतुपुंवसन्तपुंग्रीष्मपुंदेवपुंसुरपुंअसुरपुंदैत्यपुंशरपुंकाण्डपुंअसिपुंखड्गपुंमण्डलाग्रपुंपङ्कपुंकर्दमपुंजम्बालपुंअरिपुंशत्रुपुंवैरिन्पुंरिपुपुंविपक्षपुंभास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीईषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीवल्लीस्त्रीसरित्स्त्री
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भगवद्भट्टारकौ पादात्रभवन्तौ विभाविभौ ।भूमिर्भूर्वसुधा विश्वा धरोर्वी जगती रसा ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 त्रभ (syllable split)
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी मेदिनी काश्यपी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भरावनिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्वसुन्धरा श्यामा जगती धरणी धरा ।इला द्वीपवती भूषागिरिश्रोण्यब्धिमेखला ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूर्वसुधा पृथ्वी धरित्री धरणी धरा ।मही वसुंधरा धात्री क्षोणी क्ष्मा मेदिनी क्षितिः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विश्वा विश्वम्भरा भूमिर्वसुमती वसुन्धरा ।उर्वी धात्री धरित्री च धरणी धरणिर्धरा ॥ १५८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूमी रसानन्ता धरणिर्धरणी धरा ।क्षौणिः क्षौणी क्षितिः क्षोणिः क्षोणी विश्वम्भरा ध्रुवा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी सरित् शैवलिनी वाणी गीर्गोश्च वागपि ।वीणा विपञ्ची दिक्ककुप् स्याद्भूर्भूमिरवणि क्षितिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धात्र्यां भू-भूमि-भूम्यः स्युः पृथवी पृथिवी पृथा ।धरित्री धरयित्री वसुधा सुधा वसुन्धरा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधा मही वसुमती विश्वंभरा मेदिनीगोत्रा गौर्धरणी समुद्ररशना सर्वंसहोर्वी क्षमा ।पृथ्वी क्ष्मा पृथिवी रसा क्षितिरिलानन्ताचला काश्यपीक्षोणी ज्या जगती स्थिरा कुरुवनी धात्री धरित्री धरा ॥ ३६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीमहीस्त्रीवसुमतीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीगोत्रास्त्रीगोस्त्रीधरणीस्त्रीसमुद्ररशनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीक्षमास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीअनन्तास्त्रीअचलास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षोणीस्त्रीज्यास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुरुवनीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूकटकं भृष्टं भटित्रं चादिमं स्त्रियाम् ।लावणौदकिकं तत् स्यात् पक्वं यल्लवणोदकैः ॥ १८४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिखी गोत्रा तोय-शून्ये जवी द्युतीरभिस्मृतः ।भूमी रसो नभश्चैव व्याप्तं दाहो रसाऽम्बु चा ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्यु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मुण्डी ककुद्मतो मांसं पिनाकीशो बलानुजः ।क्रियेन्द्रौ लम्पटो भूमिर्वायवीयो ल-कारकः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरा-उ, क्ष्मा-ऊ, भूः-ओ, स्थिरा-ग, ज्या-ज, कुः-ड, गोत्रा-द, भूमिः-ब, रसा-ल, इला-ल
genderस्त्रीfem.
भूमिरुर्वी घनश्रेणी स्थगणा गिरिकर्णिका ।क्षोणी सर्पभृता दक्षा कुः क्ष्मा क्षान्तिः क्षमा क्षरिः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिभुवौ स्थानमात्रे जामिः स्वसृकुलस्त्रियोः ।खर्मं स्यात्पौरुषे क्षौमे आमोऽपक्वे गदान्तरे ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 भु (wrong syllable)
meaningsस्थानमात्र
कुड्यप्रदेशयोः स्यात् तु भूमिः क्ष्मास्थानमात्रयोः ।भूतिर्भस्मनि सम्पत्तावुत्पत्तौ भरुटेऽपि च ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
भीष्मो घोरतरेऽपि स्याद् गाङ्गेयेऽपि च पुंस्ययम् ।भीमो घोरे शिवे मध्यपाण्डवे चाम्लवेतसे ॥अथ भूमिः स्थानमात्रे पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् ।भौमस्त्रिषु भूमिभवे पुंसि स्यान्नरके कुजे ॥यमः शत्रौ च शमने काके ना यमजेऽन्यवत् ।ना देहसाधनापेक्षनित्यकर्मणि संयमे ॥यामस्तु प्रहरे पुंसि संयमावसयोरपि (?) ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 षु (wrong syllable)
गजानां दन्तबन्धेऽपि प्रतिमाऽनुकृतावपि ।भूमिः स्थानेऽपि कुन्दाम्बुनिर्गमभ्रान्तिषु भ्रमः ॥ ३०० ॥
अनुष्टुप्
meaningsस्थान
भूमिः क्षितौ स्थानमात्रे भूतिः श्रीजन्मभस्मसु ।मतिः कांक्षा शेमुषी च मल्लिर्मृत्पात्रपीठयोः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
भूमि as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्वाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशसु स्मृतः ॥ ८५४ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.854
- धरणिकोश गोगोशब्दः पशुभूम्यंशुवाग्दिगर्थः प्रयुज्यते । स्वर्गलोचनबाणाम्बुकुलिशार्थोऽपि दृश्यते ॥ Dharaṇikośa 3.3.1
- धरणिकोश इडाइडा चन्द्रकलाद्यं स्यागवि भूमौ च वाचि च । जडो मूर्खे हिमग्रस्ते शूकशिम्बी जडा मता ॥ Dharaṇikośa 12.1.7
- धरणिकोश वेदिअब्दोऽपि मुस्तके मेघे अब्दः संवत्सरेऽपि च । वेदिः परिस्कृता भूमिर्वेदिरङ्गुलिमु[49]द्रिका ॥ Dharaṇikośa 17.2.5
- धरणिकोश धरापरोऽभ्यासे रिपौ श्रेष्ठे दूरेऽथ केवले परम् । धरा भूभिर्धराः शैलाः कर्पासतूलको धरः ॥ Dharaṇikośa 26.2.2
- धरणिकोश उर्वराउर्वरा सर्वसस्या स्यादुर्वरा भूमिमात्रकम् । शर्करा कर्परांशेऽपि सितारोगविशेषयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.46
- धरणिकोश पृथ्वीपृथ्वी भूमौ त्वक्पत्र्यां च महत्यां कृष्णजीरके । लट्वा च कथिता धीरैः करञ्जपक्षिभेदयोः ॥ Dharaṇikośa 28.2.9
- धरणिकोश रोदस्रोदश्च रोदसी चापि दिवि भूमौ पृथक्पृथक् । सहप्रयोगेऽप्यनयो रोदश्च रोदसी तथा ॥ Dharaṇikośa 31.3.9
- धरणिकोश महीगुहा दरी पृश्निपर्णी कार्तिकेयो गुहो मतः । मही नदी मही भूमिर्मह उत्सवतेजसोः ॥ Dharaṇikośa 32.2.4
- कोषकल्पतरु कुभूमौ स्त्रियां कुस्त्रिषु कुत्सिते स्यात् Koṣakalpataru 6.1.2
- कोषकल्पतरु बलजाबलजं गोपुररणयोः क्षेत्रे सस्ये स्त्रियां भूमौ । सुन्दर्यामथ शिल्पि- प्रभवे चित्रे च गैरिके फेने ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.7.33
- कोषकल्पतरु अनन्तसंनाहेऽतिदृढे गृ[295a]हे च गदितो न स्त्री निवातोऽन्यव- द्वातोनेऽथ हरौ च शेषभुजगेऽनन्तः पुमान्खेऽन्तिमे । दूर्वाभूम्यमृतासु गोपतनयाग्निज्वालिकालाङ्गली- षूक्तः स्त्री खगभेदभासखगमेषूक्तः शकुन्तः पुमान् ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.18
- कोषकल्पतरु जगत्तत्स्त्री नारदवल्लकीगतमथ क्लीबे पृषद्बिन्दुषु प्रायो भूम्नि मृगे तु पुंसि परवत्स्याच्छ्वेतबिन्द्वन्विते । वायौ पुंसि जगज्जगच्च चरमे लोकेऽन्यवज्जङ्गमे स्त्री भूमौ भुवने जनेष्वपि तथा छन्दोन्तरे कीर्तितम् ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.22
- कोषकल्पतरु अदितिसाम्ये सभायां समिती मृधेऽपि स्यात्संगमेऽथादितिरत्र भू[297a]मौ । द्युसज्जनन्यामथ पक्षतिः स्यात् पक्षस्य मूले प्रतिपत्तिथौ च । तार्क्ष्यस्त्रियां तून्नतिरुद्गतौ च वृद्धौ प्रसूतिस्तु सुतोद्भवादौ । पुत्र्यां च वल्ल्यां प्रततिस्ततौ च ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.35
- कोषकल्पतरु राधस्यान्माधवे मासि नरीह राधः स्त्रियां तु विद्युद्भभिदोश्च गोप्याम् । भूम्यामलक्यां च दुरालभायां स्याच्चित्रयन्त्रोऽपि धनुर्धराणाम् ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.20.51
- कोषकल्पतरु धरकार्पासके स्यादपि कूलके च स्त्रियां तु गर्भाशयभूमिवाची । मेदस्यथाम्भोमुचि च क्षरः स्या- न्नीरेऽन्तिमेऽथ त्रिषु रन्ध्रभीत्योः ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.4
- कोषकल्पतरु पृथ्वीभूमौ पृथौ मे[78a]चकजीरके च स्याद्बाष्पिकायामवनौ महत्याम् । उर्वी भवेत्स्यन्दनभेदके तु लघ्वी तथा ह्रस्वविवक्षितेऽपि ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.29.13
- कोषकल्पतरु तविषीस्वर्णे स्त्रियां स्यात्तविषी नदीभि- द्भूम्योर्बले स्यात्सुरकन्यकायाम् । स्यात्ताविषी चन्द्रसुतार्थिका च स्यादामिषोऽस्त्री पलले च लोभे ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.30.58
- कोषकल्पतरु सहास्त्री मुद्गपर्णिकायां[सहदेवायां] [92a]कुमार्यां च । भूमौ नखभेषजके ग्रहः पुनः पूतनाह्वादौ ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.32.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप ज्याक्ष्माशब्दो भुवि नद्यां च गिर्शब्दो वाचि योषिति । ज्या भूमिमौर्व्योस्त्वग्गन्धद्रव्ये चर्मणि वल्कले ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूभूर्भूम्यां स्थानमात्रे च सौराष्ट्र्यां व्योमदेहयोः । मा पार्वत्यां च लक्ष्म्यां च निर्लिङ्गोऽसौ निवारणे ॥ ५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.57
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोगौर्नादित्ये बलीवर्दे क्रतुभेदर्षिभेदयोः । स्त्री तु स्याद्दिशि भारत्यां भूमौ च सुरभावपि ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप सीमासुमेरुशिरसः प्राग्दिग्गतगङ्गान्तरेऽपि च । जानक्यामथ सीमा स्यादवधौ भूमिकूलयोः ॥ १२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.120
- नानार्थार्णवसंक्षेप सीमन्क्षेत्रव्यवस्थयोश्चेति डाबन्तार्थाः समीरिताः । मन्नन्तापि च सीमास्ति तस्याश्चार्था इमे मताः ॥ १२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.121
- नानार्थार्णवसंक्षेप अविस्त्री तु पुष्पवतीभूम्योरणुस्तु पवने पुमान् । परमाणौ धान्यभेदे सामुद्रलवणे तु नप् ॥ ५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप ईडाकर्पूरे क्ली तु सलिले ना त्वीडो देवतान्तरे । स्तुतौ तु नृस्त्रि स्त्री भूम्यामीशस्तु गिरिशे पुमान् ॥ ९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.90
- नानार्थार्णवसंक्षेप कद्रुपाकस्थानेऽथ कद्रुर्ना वर्णे पिङ्गलसंज्ञके । त्रि तु तद्वति भूमौ तु नागमातरि च स्त्रियाम् ॥ १७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.170
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुम्भिनीशाकभेदे कुमुत् तु त्रिर्गर्ह्यहर्षयुते स तु । गर्ह्ये हर्षे स्त्रियां क्ली तु कुमुदे स्त्री तु कुम्भिनी ॥ २५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.250
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोत्राकुत्सितार्थे च गोत्रा तु स्त्री भूमौ गोगणे त्रि तु । गोत्रातर्यथ गोपस्त्रिर्गोपाले ना तु गोपने ॥ ३६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.369
- नानार्थार्णवसंक्षेप धराभूमीगुडूच्योर्ध्रत्रस्तु ना वृक्षेऽर्केऽप्यथो नपि । गृहे नभसि सूत्रे च धत्रा तु दिवि सा स्त्रियाम् ॥ ६३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.635
- नानार्थार्णवसंक्षेप धात्रीस्याद्घोरवाशिते धात्रः पुनर्द्वे कितवेऽथ सा । धात्री स्त्र्यामलकीभूम्योरुपमातरि चाथ ना ॥ ६४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.643
- नानार्थार्णवसंक्षेप धृत्वरीधृत्वा विष्णौ गिरावब्धौ यतिनि स्त्री तु धृत्वरी । भूमौ धेनुस्तु हस्तिन्यां नवसूतगवीगिरोः ॥ ६५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.654
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेहमेहा भूमौ पुमान् मूत्रव्याधिभेदेऽपि मूत्रणे । म्लेच्छाः स्युर्म्लेच्छवाचो ये विप्रकृष्टा वनौकसः ॥ १०३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1030
- नानार्थार्णवसंक्षेप रसाशण्डेऽप्याहू रसा तु स्त्री दूर्वापातालभूमिषु । द्राक्षायामपि पाठायामथ रक्तं नपुंसकम् ॥ १०८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1081
- नानार्थार्णवसंक्षेप रुह्वरीभूमौ तु रुह्वरी स्त्री स्यादथ रूपं नपुंसकम् । स्वभावाकृतिसौन्दर्यवपुष्पु श्लोकशब्दयोः ॥ १११६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1116
- नानार्थार्णवसंक्षेप विश्वाकेशह्रीबेरपुच्छादिसंयुक्तार्थेऽभिधेयवत् । विश्वा त्वतिविषाभूम्योः स्त्री शुण्ठ्यां स्त्रीनपुंसकम् ॥ १२४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1249
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवनिभूमिनद्यगुलीषु स्यादङ्गुलिस्तु गजस्य च । कराग्रे कर्णिकासंज्ञे शाखास्वप्यङ्घ्रिहस्तयोः ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनन्तशारिवाभूमिदूर्वासु विशल्यानाम्नि चौषधौ । दुःस्पर्शे च स्त्रियां भेद्यलिङ्गं त्वन्तवि(स?व)र्जिते ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप अविषीदिवि स्त्री त्वविषी भूमौ निर्विषे त्वभिधेयवत् । तत्रापि स्यात् स्त्रियां वृत्तिर्यदा स्यादविषा तदा ॥ १०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.100
- नानार्थार्णवसंक्षेप कर्वरीसतृणाभ्यवहारी तु रभसः शबले त्रिषु । कर्वरी तु स्त्रियां भूमौ शिवायां चाथ कच्छपः ॥ ३८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.384
- नानार्थार्णवसंक्षेप दण्डकछन्दःसु नीवृद्भेदे तु महाराष्ट्राह्वये नरि । दण्डका भूम्नि च स्त्री तु दण्डिकाल्पकलस्वने ॥ ९०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.901
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्वीपवतीस्त्री तु द्वीपवती नद्यां भूमौ चाथ नृलिङ्गकः । दीर्घायुः शल्मलीवृक्षे तथा जीवतरावपि ॥ ९३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.938
- नानार्थार्णवसंक्षेप पांसुलापरुषत्वे शक्रवने तेनैव क्लीबमीरितम् । पांसुला तु स्त्रियां भूमौ कुलटोदक्ययोस्त्रि तु ॥ ११३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1137
- नानार्थार्णवसंक्षेप बहुलास्त्रियां तु बहुला भूभ्यामेलायां सुरभावपि । श्वेतायां चाथ रोदस्यौ द्विवचो बहुले इति ॥ १२३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1230
- नानार्थार्णवसंक्षेप वसुमतीभूम्यां तु स्त्री वसुमती वलभित् तु पुमानयम् । पुरन्दरे तथैकाहक्रतुभेदे च नप् पुनः ॥ १६४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1645
- नानार्थार्णवसंक्षेप चतुरन्ताचरस्याप्यचरस्यापि समासाद्यत्र तर्क्यताम् । चतुरन्ता स्त्रियां भूमौ समासादिकमूह्यताम् ॥ २१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.216
- नानार्थार्णवसंक्षेप रत्नगर्भारत्नगर्भा तु भूमौ स्त्री ना तु वैश्रवणे मतः । पूर्ववत् स्यात् समासादि द्वयोस्तु स्याद्रजस्वलः ॥ ५२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.521
- परमानन्दीयनाममाला टटो भूमिवायुशब्देषु शरीरास्थनि टं पुनः । गवि ठः सुस्तने रुद्रे चन्द्रमण्डलशून्ययोः ॥ २० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.20
- परमानन्दीयनाममाला इलाइला बुधस्य भार्यायां भूमिश्रीगोषु वाच्यपि । इरा मह्यां जले मद्ये भारत्यामशनेऽपि च ॥ ५७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.57
- परमानन्दीयनाममाला गोत्रागोत्रो भूध्रेऽथ गोत्रं स्याच्छत्रेऽरण्ये च वर्त्मनि । नाम्नि क्षेत्रेऽन्वये गोत्रा भूमौ गोनिचये पुनः ॥ १५६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.156
- परमानन्दीयनाममाला जगतीजीवनं सलिले जन्मवृत्त्योरपि निरीक्ष्यते । जगती छन्दसां भेदे भूमौ लोकेऽथ जम्बुकः ॥ २०६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.206
- परमानन्दीयनाममाला क्षितिदुग्धेऽमृते जले क्षीरं क्षितिर्भूम्यां गृहेऽपि च । कुशाग्रबुद्धयो धीरा भवन्तः प्रणमाम्याहम् । वाणीयमर्थहीनापि कृपयैव विलोक्यताम् ॥ ३८३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.29.383
- परमानन्दीयनाममाला खलअर्धं क्लीबे समांशार्थे धर्मं दानादिके पुनः । सारं न्याय्ये खलं भुम्यां कामं चानुमतावपि ॥ ७८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 6.3.78
- शारदीयाख्यनाममाला गोदिग्दृष्टिदीधितिस्वर्गवज्रवाग्बाणवारिषु । भूमौ पशौ च गोशब्दो विद्वद्भिर्दशधा मतः ॥ १३० ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.130
- शब्दरत्नावली कालिङ्गकालिङ्गो भूमिकर्कारुदन्ताबलफणिष्वपि । कालिङ्गी राजकर्कय्यां चक्राङ्गो मानसौकसि ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.34
- शब्दरत्नावली बलजाबलजा वणिजो नार्यां युथीभम्योर्वरस्त्रियाम् । बाहुजः स्यात्स्वयं जाते तिले क्षत्रियकीरयोः । वनजा मुद्गपर्ण्यां ना मुस्तके क्लीबमम्बुजे ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.26
- शब्दरत्नावली अदितिअदितिश्च स्त्रियां भूमौ अखण्डे देवमातरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.79
- शब्दरत्नावली जगतीस्याज्जगद्भुवने क्लीबं समीरे जङ्गमे त्रिषु । जगती पिष्ठपे भूमौ जनच्छन्दोविशेषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.101
- शब्दरत्नावली द्वीपवतीदिवाभीत उलूके स्यात्कुम्भिले कुमुदाकरे । दिवाकीर्तिः पुमानेव नापितान्तावसायिनोः ॥ द्वीपवती भूमिनदयोः पुंसि सिन्धौ नदेऽपि च । स्याद्धूमकेतुर्ज्वलेने तथा चोत्पातशेषके ॥ नन्द्यावर्त्तश्च नगरे गृहभेदे च पुंस्ययम् । नदीकान्तः सिन्धुवारे हिज्जले च सरित्पतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.163
- शब्दरत्नावली कुन्दअब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥ अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् । कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥ कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके । क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥ गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा । छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥ छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) । नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥ नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् । नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥ पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.2
- शब्दरत्नावली योनिमुनिर्ना नारदादौ तु वङ्गसेनद्रुमे जिने । मृत्स्ना मृत्सा तु काक्ष्यां स्त्री यानं स्याद्वाहने गतौ । योनिर्द्वयोराकरे स्याद्भगे भूमौ च कारणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.15
- शब्दरत्नावली भूभूर्भूमौ स्थानमात्रे च भमृक्षगृहनामसु । Śabdaratnāvalī 7.24.2
- शब्दरत्नावली इलाइला स्याद्बुधनार्याञ्च भूमिवाण्योरपि स्त्रियाम् । ओलः स्याच्छूरणेऽप्यार्द्रे ओलमप्यत्र न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.3
- शब्दरत्नावली पांशुलापांशुलः पापिहरयोः पुंश्चले … द्वयोः । पांशुला कुलटायाञ्च तथा भूय्यामपि स्त्रियाम् । पाकलं कुष्टकौषध्यां न स्त्रियां कुञ्जरज्वरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.74
- शब्दरत्नावली जीवाजीवोऽस्त्री जीविते ना तु वृत्तिप्राणिगुरुद्रुमे । जीवा मौर्व्वी वचा भूमिजीवन्तीष्वपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.7
- शब्दरत्नावली रसातिक्तादौ च गुणे पुंसि द्रवे क्लीबन्तु कुत्रचित् । रसा स्त्री रसना पाठाशल्लकीभूमिकङ्गुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.9
- शब्दरत्नावली महीमही भूम्यां नदीभेदे मह उत्सवतेजसोः । मोहो मूर्छाविद्ययोर्ना दुःखमात्रे क्वचिद्भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.9
- शब्दरत्नाकर अविअविरर्के गिरौ मेषे स्त्री तु स्याद्भूम्युदक्ययोः । अद्रिरर्के द्रुमे शैले व्याले वृत्रासुरेऽप्यहिः ॥ १८६९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1869
- शब्दरत्नाकर जगतीजगती भुवने भूमौ लताच्छन्दोविशेषयोः । अगलो मोदके मद्ये जरठः कठिनेऽपि च ॥ २०९१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2091
- तन्त्राभिधान ळ्----------------------------------- ळ-कारो विमलो जीवः शिवो भूमिर्वरानने! । क्ष-कारो नरसिंहश्च मेरुः संवर्तकोऽपि च ॥ ३० ॥ Tantrābhidhāna 1.30
- तन्त्राभिधान बक्लेदिनी तापिनी भूमिः सुगमिन्द्रो बलिः प्रियः । सुरभिर्मुख-विष्णू च संहारो वसुधाधिपः ॥ १३० ॥ Tantrābhidhāna 2.40.130
- तन्त्राभिधान भनक्षत्रं भ्रमणा दीप्तिर्व(र्भू)यो भूमिः पयो नभः । नाभिर्भद्रं महाबाहुर्विश्वमूर्तिर्विभा(तु)ण्डकः ॥ १३३ ॥ Tantrābhidhāna 2.41.133
- तन्त्राभिधान भूभा दीप्तिरपि भूर्भूमिर्भीर्भयं कथिता बुधैः । मः शिवश्चन्द्रमा वेधा मा च लक्ष्मीः प्रकीर्त्तिता ॥ २७ ॥ Tantrābhidhāna 3.27
- त्रिकाण्डशेष गोस्त्रीबाणरोहिणीदृग्दिग्वाग्भूमिष्वप्सु भूम्नि च । वैधव्ये नृपनाशे च छत्रभङ्गः प्रकीर्तितः ॥ ६० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.60
- त्रिकाण्डशेष भूभूर्भूमौ स्थानमात्रे च भमृक्षे भृगुजे पुमान् । रम्भा कदल्यप्सरसोर्विभुः स्यात्स्वामिनित्ययोः ॥ २८९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.289
- त्रिकाण्डशेष अचलाशैलेऽचलोऽचला भूमावरालः सर्जवक्रयोः । अलिः सुरापुष्पलिहोः कल्लोलेऽप्याकुलं त्रिषु ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.395
- वैजयन्ती गोत्रामात्रादौ स्त्री बृहत्ख्यातदुर्भरालघुषु त्रिषु । गोत्रा गोनिचये भूम्यां गोत्रं नाम्नि कुलेऽचले ॥ २८ ॥ Vaijayantī 6.5.28