श्यामा
śyāmāस्त्री · fem.In 26 kośas: 69 synonym verses, 12 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
मरुदेवा विजया सेना सिद्धार्था च मङ्गला ।ततः सुसीमा पृथ्वी लक्ष्मणा रामा ततः परम् ॥ ३९ ॥नन्दा विष्णुर्जया श्यामा सुयशाः सुव्रताचिरा ।श्रीर्देवी प्रभावती च पद्मा वप्रा शिवा तथा ॥ ४० ॥वामा त्रिशला क्रमतः पितरो मातरोऽर्हताम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ज (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
चक्रेश्वर्यजितबला दुरितारिश्च कालिका ।महाकाली श्यामा शान्ता भृकुटिश्च सुतारका ॥ ४४ ॥अशोका मानवी चण्डा विदिता चाङ्कुशा तथा ।कंदर्पा निर्वाणी बला धारिणी धरणप्रिया ॥ ४५ ॥नरदत्ताथ गान्धार्यम्बिका पद्मावती तथा ।सिद्धायिका चेति जैन्यः क्रमाच्छासनदेवताः ॥ ४६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्य (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 श्या (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 णी (wrong syllable)
चक्रेश्वरीस्त्रीअजितबलास्त्रीदुरितारिस्त्रीकालिकास्त्रीमहाकालीस्त्रीश्यामास्त्रीशान्तास्त्रीभृकुटिस्त्रीसुतारकास्त्रीअशोकास्त्रीमानवीस्त्रीचण्डास्त्रीविदितास्त्रीअङ्कुशास्त्रीकंदर्पास्त्रीनिर्वाणीस्त्रीबलास्त्रीधारिणीस्त्रीधरणप्रियास्त्रीनरदत्तास्त्रीगान्धारीस्त्रीअम्बिकास्त्रीपद्मावतीस्त्रीसिद्धायिकास्त्रीशासनदेवतास्त्री
genderस्त्रीfem.
निशा निशीथिनी रात्रिः शर्वरी क्षणदा क्षपा ॥ १४१ ॥त्रियामा यामिनी भौती तमी तमा विभावरी ।रजनी वसतिः श्यामा वासतेयी तमस्विनी ॥ १४२ ॥उषा दोषेन्दुकान्ताथ तमिस्रा दर्शयामिनी ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा बन्धूको बन्धुजीवकः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पाटलिः पाटला मोघा काचस्थाली फलेरुहा ॥ ५४ ॥कृष्णवृन्ता कुबेराक्षी श्यामा तु महिलाह्वया ।लता गोवन्दनी गुन्द्रा प्रियङ्गुः फलिनी फली ॥ ५५ ॥विष्वक्सेना गन्धफली कारम्भा प्रियकश्च सा ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सर्वानुभूतिः सरला त्रिपुटा त्रिवृता त्रिवृत् ।त्रिभण्डी रोचनी श्यामापालिन्द्यौ तु सुषेणिका ॥ १०८ ॥काला मसूरविदलार्धचन्द्रा कालमेषिका ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोपी श्यामा शारिवा स्यादनन्तोत्पलशारिवा ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसतिर्वासतेयी च श्यामा रात्रिश्च कथ्यते ।गणरात्रो निशा बह्व्यश्चिररात्रस्ततः परम् ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा हारहूरा च कथ्यते ।प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा कुटजो गिरिमल्लिका ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्यामा कङ्गस्तु मथका यवानलजवोनलः ।जूर्णादयो देवमन्यं जोलनो बीजपुष्पिका ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सहाऽदितिर्निश्चला स्याद्बीजपर्यायसूरपि ।अब्धिपर्यायवस्त्रार्था श्यामा भूतार्थमातृका ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सार्वाक् प्रसूतितः श्यामा दिक्करी नवयौवना ।वयः संधिमती चाथ दृष्टपुष्पा तु धेनुका ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
घोरं चाथ तृणोत्थं तु तृणार्थात्कुङ्कुमार्थकम् ।तृणपुष्पार्थकं चाथ श्यामा गन्धमृगाण्डजा ॥ ३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मेध्या मनोरमा श्यामा रामा गौरी च रोचना ।गोरोचना च मङ्गल्याथ जवादिः स्त्रियामियम् ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चूर्णानि वासयोगाः स्युर्वासितं भावितं त्रिषु ।प्रियंगुः फलिनी श्यामा प्रियवल्ली फलप्रिया ॥ ३९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्यामार्द्धचन्द्रा विदला कालिङ्गी कालमेष्यपि ।मसूरा सुषणी काली त्रिवेला स्यादथापरा ॥ ४०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुरेज्या सुरसा श्यामा कायस्था सुरदुन्दुभिः ।बहुनो मञ्जरी पत्रा भूतघ्नी स्थूलपत्र्यपि ॥ २८७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्यामा शीता शतग्रन्थिर्मङ्गला सुभगा जया ।शतमूला तूष्णवल्ली पूतिहन्त्री महौषधी ॥ ३५१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
छिन्नोद्भवाऽमृतलता गडूची मधुपर्णिका ।ज्वरारिरमरा श्यामा विशल्यापि रसायनी ॥ ३७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्लीतनी चारटी श्यामा गन्धात्पुष्पा च पुष्यपि ।स्थिररङ्गाञ्जनकोशी राजनील्यपरा पुनः ॥ ४८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शिखरी पादपरुहा द्रुपदी गन्धमादिनी ।वृक्षादनी केशरूपा श्यामा स्त्रीपुंसयोः पुनः ॥ ५५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुमारी पोतकी श्यामा ब्रह्मपुत्री धनुर्धरी ।पाण्डवी पुत्रिका मोहा चटिका विष्णुलिङ्ग्यपि ॥ १६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियां क्रौञ्चादनी क्रौञ्चा श्यामा पद्मार्थकर्कटी ।नालोऽस्त्रियां स्त्रियां क्लीबे मृणालं तु मृणालिका ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रात्रिस्त्रियामा स्याद्घोरा श्यामा तुङ्गी निषद्वरी ।याम्या च रक्षोजनना रजनी चक्रभेदिनी ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नादान्ता निष्कला गूढा सकला मधुरा पुनः ।कामाङ्गा मदिरा श्यामा तारा चन्द्रानना शुभा ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्यामा त्रियामा क्षणदा च रात्रिःस्याद्वासतेयी वसतिश्च तुङ्गी ।उषा च दोषा रजनी च भौतीनक्तं तु दोषाऽव्ययमत्र रात्रौ ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
वृत्ता श्यामा गन्धकान्ता कान्ताह्वा कामिनी प्रिया ।कारम्भा कङ्गुनी विष्वक्सेना गन्धफलीति च ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अल्पपर्णी धरा श्यामा मधुरा जीवनी च सा ।महामेदा देवमेदा महापुरुषदन्तिका ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सर्वानुभूतिस्त्रिपुटा मता कुटर(रु)णा च सा ।श्यामा मसूरविदला पालिन्दी कालमेषिका ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कृष्णमूला तु सा श्यामा भद्रा चन्दनगोपिका ।कालिन्दी चन्दना कृष्णवल्ली कालानुसार्यपि ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मलपूश्चन्द्रिका च स्यात्कुष्ठघ्नी चाप्यवल्गुजः ।कट्वम्लनामिका गोधावती श्यामा च मोहिनी ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
युवखलतिर्या युवतिः खलतिर्जातैवमेवामी ।युवजरती युवपलिता युववलिनामूर्विशेष्यघ्नाः ।एवं चन्द्रमुखी पद्ममुखीत्याद्या विनिर्दिशेत् ।उक्ताप्सरायमाणा सा याचरत्यप्सरा इव ॥रूप्या च रूपिणी रूपवती सा रूपिकेत्यपि ।स्वङ्गी स्वङ्गा सुगात्री च सुगात्रेति समार्थकाः ॥सुकण्ठी च सुकण्ठा च सुन्दरी सुन्दरापि च ।स्यात्तुङ्गनासिकी चापि तथा स्यात्तुङ्गनासिका ॥नागी त्विभीया स्थूला * * * [स्यान्नागा] त्वन्यत्र कीर्तिता ।सादृश्ये करभोरूः स्याद्वामोरूः कर्म धारयेत् ।अप्रसूताङ्गना श्यामा सुविदल्ला विवाहिता ।पद्मिन्याद्यास्तु तद्भेदा ज्ञेया वात्स्यायनोदितात् ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
युवखलतिस्त्रीयुवजरतीस्त्रीयुवपलितास्त्रीयुववलिनास्त्रीचन्द्रमुखीस्त्रीपद्ममुखीस्त्रीअप्सरायमाणास्त्रीरूप्यास्त्रीरूपिणीस्त्रीरूपवतीस्त्रीरूपिकास्त्रीस्वङ्गीस्त्रीस्वङ्गास्त्रीसुगात्रीस्त्रीसुगात्रास्त्रीसुकण्ठीस्त्रीसुकण्ठास्त्रीसुन्दरीस्त्रीसुन्दरास्त्रीतुङ्गनासिकीस्त्रीतुङ्गनासिकास्त्रीनागीस्त्रीनागास्त्रीकरभोरूस्त्रीवामोरूस्त्रीश्यामास्त्रीसुविदल्लास्त्रीपद्मिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
एते स्त्रियामुदिताः । इयं यूका मस्तककृमिः । उल्का सङ्घातद्वयं दग्धकाष्ठं च । शुक्तिर्जलसम्भवम् । ओषधिः फलपाकान्तो वृक्षविशेषः । वर्तिर्दीपस्य । भ्रुकुटिर्भ्रूभङ्गः पुष्परचना वा । वाल्मीक्यादयः पुंसि भवन्ति । यथा वाल्मीकिः ऋषिः मृत्कूटश्च । अध्वरो यागः । निर्यूहश्चन्द्रपाणिः । व्यूहः समूहः प्रभूतः । मुस्तको गन्धद्रव्यं च कुम्भो घटः ।केयूरतरलतूर्याङ्गदानि नित्यं नपुंसके विद्धि ।पुंसि गवाक्षं विद्यात्स्त्रियां श्यामा भुशुण्डी भाण्डी च ॥ ८५ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
विष्वक्सेना गन्धफली कारम्भा फलिनी फली ।गुन्द्रा गोवन्दनी श्यामा योषाह्वा वर्णभेदिनी ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शौण्डी श्यामोषणा कोलोपकुल्या कृष्णतन्दुला ।तन्मूलं ग्रन्थिकं सर्वग्रन्थिकं चटकाशिरः ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चतुरा चन्द्रका श्यामा स्निग्धरोमा वनप्रिया ।कृष्णाथवा गोधूमाभा स्निग्धोच्चमृगरोहिका ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उडूनि भानि तारर्क्षं नक्षत्रम् तत्पतिः निशा ।क्षणदा रजनी नक्तं दोषा श्यामा क्षिपाकरः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शर्वरी वसतिः श्यामा त्रियामोषा तमस्विनी ।भौती दोषेन्दुकान्ता च वासतेयी च यामिनी ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यूथिका पीतपुष्पा तु कथिता हेमपुष्पिका ।प्रियङ्गुः फलिनी श्यामा ------------------------ ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
श्यामा षोडशवर्षा च भूषा त्रिपुरसुन्दरी ।ललिता धवला भारा लोहिता कमनी भवा ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हिरण्यबाहुः शोणायां श्यामायां पापनाशनी ।चन्द्रभागा वेत्रवती शुभाङ्गा च शरावती ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वे (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वामा तनूदरी श्यामा योषित् पत्नी प्रियाऽबला ।महिला मानिनी भार्य्या बाला प्रणयिनी गृहम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुडपुष्पो मधुरसो मधूकः स्निग्धपत्रकः ।हारिद्रा रजिनी श्यामा पिङ्गला वरवर्णिनी ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भीष्मसूर्जह्नुतनया त्रिस्रोता विष्णुपज्जनुः ।कालिन्दी यमुना श्यामा सूर्यपुत्री यमस्वसा ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुक्कुभस्तित्तिरो लावो जीवो वाटेयको कटिः ।श्यामा कुमारी दुर्गोमा पोदकी भूमिदारिका ॥ ३७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्वसुन्धरा श्यामा जगती धरणी धरा ।इला द्वीपवती भूषागिरिश्रोण्यब्धिमेखला ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मधुरालापिनी श्यामा कलकण्ठी वनप्रिया ।रथाङ्गाह्वश्चक्रवाकः कोको द्वंद्वचरश्च सः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुसीमा जननी पृथ्वी माता च लक्ष्मणाऽमला ।रामा नन्दा प्रसूर्विष्णुर्जया श्यामाभिधा ततः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
श्यामा देवी तथा शान्ता भृकुटिश्च सुतारका ।अशोका मानवी देवी चण्डा च विदिताऽङ्कुशा ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शर्वरी शार्वरी श्यामा वसतिर्वासुरा तथा ।निशीथिनी निशा नक्ता शताक्षी क्षणदा क्षपा ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पिथङ्गुः प्रियकः श्यामा गुन्द्रा गोवन्दनी तया ॥ २०४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
त्रिसन्ध्यं प्राङ्क्षु मध्याह्णापराह्णैः परिकीर्तितम् ।रात्रिर्विभावरी श्यामा घोरा याम्या तमस्विनी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धर्मद्रवी त्रिपथगा सितसिन्धुर्भवायना ।कालिन्दी यमुना श्यामा तापी च शमनस्वसा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्यात् प्रियङ्गुः फली श्यामा गुन्द्रा गोबन्दनी लता ।विश्वक्सेना च करम्भा फलिनी महिलाह्वया ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्वाहा च त्रिभण्डी चैव सर्वानुभूतिरित्यपि ।श्यामा सुषेणिका सारा काला च कालमेषिका ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
गोपी गोपा गोपवल्ली सारीवोत्पलसारिका ।अनन्ता शारिवा श्यामा अष्टौ श्यामलताह्वये ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दूर्वा मूर्वा-शमीश्यामा कर्कन्धूश्च कटुम्भरा ।मञ्जिष्ठा रोदनी गुञ्जा शृङ्गी नीली शतावरी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षणदाक्षपात्रियामावसतिश्यामानिशानिशीथिन्यः ।विभावरी यामिनी च तमिस्रा तामसी निशा ॥ २३७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
विष्वक्सेना गन्धफली प्रियङ्गुः फलिनी फली ।श्यामा च प्रियकश्चाथ वन्दा स्याच्छिखराह्वया ॥ ५३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोपी तु शारिबा श्यामा नागजिह्वा सुगन्धिका ।सेवनीया च कृष्णा सा स्यादेवोत्पलशारिबा ॥ ५८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कारवी तु खराश्वा स्यान्मयूरो लोचमस्तकः ।कला तु रोचनी श्यामा चित्रकृष्णा त्रिभण्डिका ॥ १४८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोपी श्यामा गोपवल्ली गोपालिका च सा ॥ ११३ ॥
genderस्त्रीfem.
शौण्डिकामेघपङ्क्तौ स्याद्गुरौ कच इतीर्यते ।श्यामा वसुन्धरायां स्यात् पर्वते नाकुरित्यपि ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रात्री रक्षोजननी निषत्वरी चक्रभेदनी घोरा ।श्यामा ग्राम्या दोषा तुङ्गी भौती शताक्षी च ॥ २३ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
श्यामा यौवनमध्यस्था ॥ ७५ ॥
genderस्त्रीfem.
कलविंकस्त्वसौ पीतमुण्डः श्यामा तु पोतकी ।व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः क्षिप्रः श्येनः सुपर्णकः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रेचनी महती श्वासा माया कुठरुणात्र तु ।कृष्णायां रोचनी श्यामा काला चित्रा सुषेण्यपि ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
श्यामोपकुल्या वैदेही ग्रन्थिनी तीक्ष्णतण्डुला ।जालिनी तण्डुला तन्वी काल्यंबष्ठा मनोहरी ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रीव्यञ्जनकृता श्यामा चीरिणी तु सुवासिनी ।प्राप्तर्तुर्दिक्करी राका युवतिस्तलुनी चरी ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गुन्द्राप्रसूतप्रमदाप्रियङ्गु-नीलीत्रिभण्डाङ्गुलिकेशिकासु ।कालिन्दिकायां त्रिषु तद्वति स्यात्स्तोमोऽध्वरस्तोत्रसमूहवाची ॥ ६२ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
स्त्रीव्यञ्जनकृतायां च कन्यायां विहगान्तरे ।पोतकीसंज्ञकेऽथ क्ली मरीचे व्योम्नि च त्रि तु ॥ १३३८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
हरीतक्यामलक्योश्च शेषोऽनन्ते बले क्षये ।श्यामाथ सोमवल्ली स्यादप्रसूताङ्गना तथा ॥ ३५६ ॥
अनुष्टुप्
श्यामा as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्यामवल्लीश्यामवल्ली लतायां च श्यामायामथ कथ्यते । मल्लिकायां (शेष ? श्लेष्म)घना केतक्यां चाजयेन हि ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.52
- परमानन्दीयनाममाला अरुणामञ्जिष्ठातिविषा श्यामाथाम्बरं गगनेंऽशुके । द्रव्ये तूले सुगन्धेऽथार्जुनो धवलकेकिनोः ॥ ३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.31
- शिवकोष आस्फोताआस्फोतोऽर्के द्वयोः स्त्री तु श्यामायां मल्लिकाभिदि । श्वेतायां कोविदारे तु नोन्मत्तः कनकेऽसने ॥ १९० ॥ Śivakoṣa 12.2.190
- शिवकोष रामाभीमः कुम्भोलुखलके बकपुष्पे च वेतसे । रामा श्यामा हिङ्गुनाड्योः क्लीबं वास्तूककुष्ठयोः ॥ ३३० ॥ Śivakoṣa 20.1.330
- शब्दरत्नावली अरुणाअरुणा त्रिवृता श्यामा मञ्जिष्ठातिविषासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.23