पृथिवी
pṛthivīस्त्री · fem.In 19 kośas: 17 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 30 as a meaning of another word.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिरा ।धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ २ ॥सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुन्धरा ।गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही ॥ ३ ॥विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा ।भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा ॥
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीअचलास्त्रीअनन्तास्त्रीरसास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीस्थिरास्त्रीधरास्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणिस्त्रीक्षोणिस्त्रीज्यास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षितिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीवसुमतीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुन्धरास्त्रीगोत्रास्त्रीकुस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीअवनिस्त्रीमेदिनीस्त्रीमहीस्त्रीविपुलास्त्रीगह्वरीस्त्रीधात्रीस्त्रीगोस्त्रीइलास्त्रीकुम्भिनीस्त्रीक्षमास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीसागराम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीअवनिस्त्रीवसुमतीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीअचलास्त्रीकुस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीस्थिरास्त्रीधरणीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीज्यास्त्रीअनन्तास्त्रीविपुलास्त्रीसमुद्रवसनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीमहीस्त्री
genderस्त्रीfem.
पृथिवी पृथवी पृथ्वी भूमिर्भूमी च दृश्यते ।अवनी अवनिस्तुल्ये मृन्मृदे मृत्तिमृत्तिके ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वसुन्धरा वसुमती ग्मा ज्या भूमिश्च माधवी ।स्त्रियां पूषा क्रोडकान्ता पृथिवी महिरित्यपि ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूरलिङ्गं च पृथिवी भूमी स्याद्वसुधारिणी ।शैलाधारा गन्धमाता सुधा विश्वा च गह्वरी ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूः पृथ्वी पृथिवी रसा च पृथवी धात्री धरित्री धराभूमिर्भूर्णिरिला भुरिग्वसुमती क्षोणी क्षितिः क्ष्मा क्षमा ।गौर्गोत्रा जगती स्थिरा कुरवनिर्विश्वाथ विश्वंभरा-ऽनन्ता ज्या च वसुंधरा च वसुधा सर्वंसहा मेदिनी ॥ ३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीपृथवीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीभूमिस्त्रीभूर्णिस्त्रीइलास्त्रीभुरिज्स्त्रीवसुमतीस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षितिस्त्रीक्ष्मास्त्रीक्षमास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुस्त्रीअवनिस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीवसुन्धरास्त्रीवसुधास्त्रीसर्वंसहास्त्रीमेदिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी मेदिनी काश्यपी मही ।धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भरावनिः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उर्वी ज्या कुर्भूतधात्री विपुला जगती रसा ।इला गौ रत्नगर्भा च पृथिवी सिन्धुमेखला ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्थिरा क्ष्मा च क्षमा क्षान्ता क्षोणी क्षोणिः क्षितिर्मही ।मेदिनी पृथिवी पृथ्वी काश्यपी कुश्च केलिनी ॥ १५८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धारिणी मेदिनी गोत्रा रत्नगर्भा वसुन्धरा ।क्ष्मा मही पृथिवी पृथ्वी महाकान्ता जगद्वहा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कृष्णजीरे तु मुशवी मुषवी पृथुका पृथुः ।कारवी पृथिवी काला पृथ्वी स्यादुपकुञ्चिका ॥आर्द्रकं शृङ्गवेरं स्यात् शृङ्गवेरार्द्रकञ्च तत् ।धन्याकं धान्यकं धान्यं धनिकञ्च धनीयकम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धात्र्यां भू-भूमि-भूम्यः स्युः पृथवी पृथिवी पृथा ।धरित्री धरयित्री वसुधा सुधा वसुन्धरा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधा मही वसुमती विश्वंभरा मेदिनीगोत्रा गौर्धरणी समुद्ररशना सर्वंसहोर्वी क्षमा ।पृथ्वी क्ष्मा पृथिवी रसा क्षितिरिलानन्ताचला काश्यपीक्षोणी ज्या जगती स्थिरा कुरुवनी धात्री धरित्री धरा ॥ ३६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीमहीस्त्रीवसुमतीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीगोत्रास्त्रीगोस्त्रीधरणीस्त्रीसमुद्ररशनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीक्षमास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीअनन्तास्त्रीअचलास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षोणीस्त्रीज्यास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुरुवनीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्री
genderस्त्रीfem.
पृथिवी पृथवी पृथ्वी धरा सर्वंसहा रसा ॥ ८१ ॥
genderस्त्रीfem.
ग्मा विश्वा पृथिवी पृथ्वी हेमा सर्वंसहा मही ।अब्धिवस्त्रा नगाधारा मेदिनीला गिरिस्तनी ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृथिवी as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) भूतचतुर्विधेषु जीवेषु पृथिव्यादिषु पञ्चसु । अतीते देवयोनौ च भूतशब्दं प्रचक्षते ॥ ८५९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.859
- धरणिकोश अदितिअदितिः सुरमाता [39] स्याददितिः पृथिवी मता । पञ्चता मरणे भावे पञ्चानां च प्रकीर्तिता ॥ Dharaṇikośa 15.2.40
- धरणिकोश जगतीजगती छन्दसो भेदे पृथिव्यां विष्टपे जने । रेवती हलिपत्न्यां स्यादृक्षभेदे च मातरि ॥ Dharaṇikośa 15.2.43
- धरणिकोश भूभूः पृथिव्यां स्थानमात्रे निभो व्याजसदृक्षयोः । प्रभुर्नित्ये प्रभुः शब्दे स्वभूर्गोविन्दवेधसोः ॥ Dharaṇikośa 23.1.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप सीतासंराद्धावथ सीता स्यात् पृथिव्यां हलपद्धतौ । सस्ये हरितसस्येऽन्ये सस्यभूमावितीतरः ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.119
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षेत्रक्षेत्रं पृथिव्यामाकाशे शरीरे योनिवृन्दयोः । केदारदारागारेषु नक्षत्रे पुरि राशिषु ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.19
- नानार्थार्णवसंक्षेप उर्वीउर्वी पृथिव्यां नद्यां च स्यादुदक् तु त्रिषूत्तरे । दिग्देशकालविषय उदीच्ये चाप्युदङ्मुखे ॥ १०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.103
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षमाक्षमा क्षान्तिपृथिव्योः स्त्री त्रिषु योग्यसमर्थयोः । न्याये हिते क्षपा तु स्त्री निशीथिन्यां पुमांस्तु सः ॥ १४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.144
- नानार्थार्णवसंक्षेप गातुप्रौष्ठपद्यां पौर्णमास्यां गानी गातुस्तु पुंस्ययम् । अन्ने स्त्री तु पृथिव्यां स्याद् देवजात्यन्तरे पुनः ॥ ३४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.346
- नानार्थार्णवसंक्षेप जगतीलोके स्त्री तु जगत्यष्टाचत्वारिंशत्स्वरादिषु । छन्दोभेदेषु सुरभौ पृथिव्यां चाथ तत् त्रिषु ॥ ४६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.469
- नानार्थार्णवसंक्षेप पृथ्वीस्त्री तु पृथ्वी पृथिव्यां स्यादुभयं कृष्णजरिके । पृथुः पृथ्वी च बाष्पाख्यभेषजे पृथुरेव सा ॥ ८१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.813
- नानार्थार्णवसंक्षेप रोदस्त्रिषु रोदः पुनः शण्डे स्त्रियां च व्योम्न्यथापरे । पृथिव्यां च यदा तु स्त्री तदा भवति रोदसी ॥ ११२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1125
- नानार्थार्णवसंक्षेप अचलअचलो ना गिरौ विष्णौ पृथिव्यां त्वचला स्त्रियाम् । देव्यां च काञ्चिकस्थालमधितिष्ठति या सदा ॥ ३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.37
- नानार्थार्णवसंक्षेप अदितिज्ञेया शैलेन्द्रकन्यायां पृथिव्यामपि सूरिभिः । देवमातरि गावाचोर्होमार्थसमिदुक्षणे ॥ १४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.146
- नानार्थार्णवसंक्षेप अव्यथिषीक्षेत्रज्ञेऽव्यथिषी तु स्त्री पृथिव्यां रजनावपि । द्वयोस्त्वनिमिषो देवे मत्स्ये त्रिस्त्वनिमेषके ॥ ७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.7
- नानार्थार्णवसंक्षेप विश्वम्भराविश्वम्भरा पृथिव्यां स्त्री ना तु विष्णौ हुताशने । विश्वरूपो महादेवे वासुदेवे बृहस्पतौ ॥ ५६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.561
- शब्दरत्नावली टटङ्कारे च ध्वनौ टोऽपि पृथिव्यां ठासमीरिता । Śabdaratnāvalī 7.11.1
- शब्दरत्नावली क्षितिकान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् । कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥ लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना । क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥ कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति । कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.8
- शब्दरत्नावली भूतभूतिः स्यात्कुम्भिशृङ्गारभस्मसम्पत्त्रिषु स्त्रियाम् । अथ भूतं पृथिव्यादौ पिशाचादिषु जन्तुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.34
- शब्दरत्नावली भूमिभीष्मो घोरतरेऽपि स्याद् गाङ्गेयेऽपि च पुंस्ययम् । भीमो घोरे शिवे मध्यपाण्डवे चाम्लवेतसे ॥ अथ भूमिः स्थानमात्रे पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् । भौमस्त्रिषु भूमिभवे पुंसि स्यान्नरके कुजे ॥ यमः शत्रौ च शमने काके ना यमजेऽन्यवत् । ना देहसाधनापेक्षनित्यकर्मणि संयमे ॥ यामस्तु प्रहरे पुंसि संयमावसयोरपि (?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.16
- शब्दरत्नावली धात्रीधरा मेदसि मेदिन्यां स्त्री गर्भाशययोषितीः । धात्री पृथिव्यामामलक्यामुपमातरि मातरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.16
- शब्दरत्नावली विश्वम्भरावातपुत्रो महाधूर्त्ते भीमसेने हनूमति । विश्वम्भरो हरौ शक्ते पृथिव्यामपि च स्त्रियाम् ॥ विश्वकद्रुः खले ध्वाने खेटकुक्कुरयोरपि । विभावरी तु वक्रस्त्री कुट्टानी यामिनीषु च ॥ विवादवस्त्रमुण्ड्याञ्च मौखर्यनिरतस्त्रियाम् । शतपुत्रो मयूरे स्याद्धार्वाघाटे तु सारसे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.144
- तन्त्राभिधान डदुरूहो जटिलो(ली) भीमा द्विजिह्वः पृथिवी सती । कोलगिरिः क्षमा शान्तिर्नाभिः स्वाती च लोचनम् ॥ ९६ ॥ Tantrābhidhāna 2.30.96
- तन्त्राभिधान कु----------------------------------- पृथिव्यां कुः समाख्याता कुत्सायां कुः प्रकीर्त्तितः । ख-मिन्द्रियं समाख्यातं खमाकाशमुदाहृतम् ॥ ७ ॥ Tantrābhidhāna 3.7
- तन्त्राभिधान गोगौर्मातापि समुद्दिष्टा पृथिव्यां गौः प्रकीर्त्तिता । घो घण्टायां समाख्यातः किङ्किणी घा प्रकीर्त्तिता ॥ १० ॥ Tantrābhidhāna 3.10
- तन्त्राभिधान टटङ्कारे टः पृथिव्यां टा टो ध्वनौ च प्रकीर्त्तितः । ठो महेश्वर आख्यातः शून्ये च ठः प्रकीर्त्तितः ॥ १६ ॥ Tantrābhidhāna 3.16
- त्रिकाण्डशेष मातृपृथिवीजननीगावो ब्रह्माण्याद्याश्च मातरः । मूर्धाभिषिक्तोऽमात्येऽपि मुक्तौ निर्वृतमोचितौ ॥ १७७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.177
- वैजयन्ती अदितिस्त्रीलिङ्गाध्यायः अमनिः पशुवंक्षण्यां जलपात्रे च दारवे । अदितिः शैलकन्यायां पृथिव्यां देवमातरि ॥ १ ॥ Vaijayantī 7.2.1
- वैजयन्ती बहुलास्त्री स्यात्पृथिव्यामुस्रायामेलायां कृत्तिकासु च । भविलं भवने भव्ये भ्रमरः कामुकेऽलिनि ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 7.5.62
- वैजयन्ती ज्याधूः स्याद्यानमुखे भारे नौस्तु काले तरावपि । ज्या पृथिव्यां च मौर्व्यां च स्वर्व्योम्नोर्द्योदिवावुभे ॥ १७ ॥ Vaijayantī 8.2.17