केलि
keliपुं · masc.In 18 kośas: 27 synonym verses, 7 as a meaning of another word.
केलिर्द्रवः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ५५५ ॥देवनं कूर्दनं खेला ललनं वर्करोऽपि च ।
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैहासिकः केलिकिलो बुधैर्वासन्तिको मतः ।परिहासो द्रवो नर्म केलिः क्रीडा च खेलनम् ॥ ४३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अश्रुरोदनमात्रं च क्रीडा खेला च कुर्दनम् ।ध्रुवः केलिः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
औत्सुक्यं स्यात्पुनः क्लीब औत्कण्ठ्यमपि वा पुनः ।परिहासः केलिमुखः केलिर्देवननर्मणी ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 के (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
हेला लीलेत्यमी भावाः क्रियाः शृङ्गारभावजाः ।द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मषीषुधृत्यहिजटिजाटलीनां सृणेरपि ।मरीच्यशनिमौलीनां हलीकेल्योर्मणेरपि ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
केलिर्नीचरतिः प्रीतिरेव स्यात्सम्बरो रिपुः ।शूर्पकः सूर्पकश्चान्यो नन्दनो रिश्यकेतनः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विकृतं तपनं मौग्ध्यं विक्षेपश्च कुतूहलम् ।चकितं हसितं केलिरित्यष्टादश शीलजाः ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हसितं तु[62a] वृथाहासो यौवनोद्भेदसंभवः ।विलासे सह कान्तेन क्रीडायां केलिरुच्यते ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
[231a] ********भे चित्र कील-पाटली ।जाटलिः शाल्मलिर्मौलिर्हलिः केलिः शली बलिः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंस्त्रीm. f.
सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥
metre not recognisedimpossible sibilant cluster: जरस्शब्दस्यापि
अङ्गिरस्पुंचन्द्रमस्पुंस्थूलशिरस्पुंपुरूरवस्पुंउच्चैःश्रवस्पुंदुर्वासस्पुंपृथुयशस्पुंसुमनस्स्त्रीअप्सरस्स्त्रीओजस्क्लीतेजस्क्लीवर्चस्क्लीशिरस्क्लीयशस्क्लीछन्दस्क्लीस्रोतस्क्लीचेतस्क्लीपयस्क्लीतपस्क्लीअम्भस्क्लीजरस्स्त्रीजरास्त्रीक्षुरपुंखुरपुंबिन्दुपुंइक्षुपुंपायुपुंमणिपुंकीलपुंकेलिपुंबलिपुंनिघपुंसङ्घपुंउद्घपुंउपघ्नपुंओघपुंविघ्नपुंघर्मपुंअर्घपुंवर्णपुं
genderपुंmasc.
एते शब्दाः[ब्दा] पुंसि भवन्ति । तद्यथा । अयं क्षुरः नापितोपकरणः । अयं खुरः पशुपादः । अयं बिन्दुः विसर्जनीयावयवः । अन्यच्च । अयमिक्षु सस्यजातिः । अयं पायुः अपानम् । अयं मणिः रत्नम् । कीलः शङ्कुः प्रहरणविशेषः । अयं केलिः हासः ॥। अयं के[क]लिः कलहः । अयं बलिर्दैत्यः राजगृह्यदेवतोपहारौ च ।
metre not recogniseddoubled daṇḍa: ॥।
genderपुंmasc.
केलिर्मौलिर्मरीचिश्च पृश्निस्तिथ्यशनी हलिः ।गव्यूतिः स्वातिबस्तीषुधयोऽहिः पार्ष्णिरप्यथ ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
उपधिः पुंसि दम्भे स्याच्छाठ्ये निकृतिरिष्यते ।क्रीडायां खेलना खेला केलिर्नर्म द्रवः पुमान् ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रीडा केलिः किलः खेला लीला तथा सुखोत्सवः ॥ ८८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
क्रीडा लीला देवना च केलिर्ना नर्म देवनम् ।तथापदेशो व्याजश्च लक्ष्यं लक्षं निमीलिका ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
किलः केलिश्च जनके बप्पो वप्रश्च तातयुक् ।ततो जनयिता तद्वज्जनित्रोऽपि च मातरि ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवन्यवनिर्धरणी धरणिर्धारया धरा ।केलिश्च केलिनी ख्याता महास्थल्यम्बरस्थली ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
विप्रलम्भो विसंवादो जृम्भस्तु त्रिषु जृम्भणम् ।द्रवः केलिः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ १०२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुटितृटिकटित्रोटिकुटिकोटिकरोटयः ।गौल्यालिकुहलीपालीमधूलीधूलिकेलयः ॥ २३०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 तृ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
लीला केलिर्विलासश्च शृङ्गारभावजा क्रिया ॥ ७० ॥
genderपुंmasc.
वीचिः पङ्क्तिर्महिः केलिरित्याद्या ह्रस्वदीर्घयोः ॥ ८२ ॥
genderपुंmasc.
परिहासः केलिमुखः केलिर्देवननर्मणी ।आटोपारोपटङ्कारा भवेदारभटी स्त्रियाम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 के (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ स्त्रीपुंसयोः केलिर्मणिर्योनिर्मसिर्मुनिः ।मरीचिः शाल्मलिः स्वातिः श्रेणिर्मुष्टिस्तिथिः सृणिः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
न स्त्री केलिः परीहामः क्रीडा लीला च नर्म च ।जृंभणं तु त्रयी जृंभा मुखभेदस्तु जृंभिका ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केलि as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु लीलालोला प्रदिष्टा रसनाश्रियोः स्त्री चले सतृष्णे च विशेष्यलिङ्गा । शृङ्गारभावप्रभवक्रियाया लीला विलासेऽपि च खेलकेल्योः ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.85
- कोषकल्पतरु विलासभावे विलासो नरि केलिवाची वीतंसमस्त्री मृगपक्षिणां च । बन्धामुपाये मृगपक्षिणां च विश्वासहेतोरपि वस्त्रभेदे ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.31.95
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रेमन्स्नेहे केलौ च दासे तु प्रेष्यो द्वे भेद्यवत् पुनः । प्रेषितव्येऽथ पोतो ना यानपात्रे द्वयोः पुनः ॥ ८२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.820
- शब्दरत्नावली विस्रम्भवल्लभोऽध्यक्षदयितशुभलक्षपावाजिषु । वर्षाभूः स्त्री तु शोथघ्न्या भूवल्ली भेकयोः पुमान् ॥ विष्कम्भः प्रतिबन्धे च विस्तारयोगभेदयोः । योगिबन्धभेदेऽर्गलारूपकाङ्गप्रभेदयोः ॥ विस्रम्भः प्रणये केलिकोपविश्वासयोरपि । विष्टभ्यो रोगभेदे स्यात्प्रतिबन्धे भवेत्पुमान् ॥ वैदर्भं वाक्यवक्तत्वे वेदर्भी रीतिभिद्यपि । शरभः पशुभेदे स्यात्करमे वानरेऽपि च ॥ सनाभिः सदृशे पुंसि ज्ञातौ स्नेहयुतेऽपि च । सुरभिः शल्लकीमातृसुरागोष्वपि च स्त्रियाम् ॥ वसन्ते चम्पके जातीफलगन्धफले पुमान् । क्लीबं गन्धाश्मनि स्वर्गे सुगन्धिकान्तयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.13
- शब्दरत्नावली लीलामौलिः किरीटे चूडायां धम्मिल्लाशोकवृक्षयोः । लीलाशृङ्गारचेष्टायां स्त्रियां केलिविलासयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.33
- शब्दरत्नाकर ललनप्रभावे पौरुषेऽङ्केऽथ ललनं केलिशोभयोः । नीलिन्यां मांसपिण्डे च मणिभ्रुवि च लोचकः ॥ २१५९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2159
- वैजयन्ती प्रेमन्पार्श्वमस्त्री समीपेऽपि पृज्यः श्वशुरमान्ययोः । स्नेहे केलौ प्रेम न स्त्री पीतिः पाने हये तु ना ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 6.5.51