आशिस्
āśisस्त्री · fem.In 11 kośas: 12 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
विरुद्धशंसनं गालिराशीर्मङ्गलशंसनम् ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.doubtful
genderस्त्रीfem.doubtful
आक्रोशाभीषङ्गाक्षेपाः शापः साक्षारणा रते ।विरुद्धशंसनं गालिराशीर्मङ्गलशंसने ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ष (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.doubtful
आशीः स्त्री मङ्गलाशंसानिष्टाशंसा तु गालिका ।नमोवाको नमःशब्दः संनतिस्तत्र च स्त्रियाम् ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
स्नसावस्नसा-विस्रसा-वासि-भिस्सावृसी गृध्रसी छर्दिषा भाश्च नासा ।रसा वायसी रोदसी राक्षसी चप्रसूः पुल्कसी हिंसयाशीर्मसी च ॥ ७७ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderस्त्रीfem.doubtful
रुशब्दान्तास्तुशब्दान्तास्तु कशेरुदारुजतुवस्तुमस्तुभिस्त्यक्ता रहिताः । सग्रन्थिप्रस्था पुंसि भवेयुरित्यर्थः । यथाऽयं त्सरुः खड्गमुष्टिः । भरुर्भर्त्ता । मरुर्निर्जलो देशः । चरुर्मन्त्रतप्तपाकः । शत्रुः रिपुः । तरुर्वृक्षः । मरुर्मृगः । मेरुः पर्वत इत्यादिः । अयं केतुरुत्पातः । सेतुः बन्धः । हेतुः कारणम् । तन्तुः षट्प्रकृतिः । धातुः श्लेष्मादिः । कशेरुप्रभृतयो नपुंसके भवन्ति । इदं कशेरु भूसम्भवम् । इदं दारु काष्ठम् । जतु लाक्षा । वस्तु वाक्यप्रबन्धहेतुः । मस्तु दधिसम्भवम् । ग्रन्थिप्रस्थौ च पुंसि भवतः । अयं ग्रन्थिः गाण्ठिरिति प्रसिद्धः । प्रस्थः परिमाणम् । इसन्तानामुसन्तानां च घ्यञन्तानां च नपुंसकता स्यात् । इदं सर्पिः घृतम् । हविर्देवान्नम् । बर्हिः पवित्रमित्यादि । इदं वपुः शरीरम् । आयुः जीवितपरिमाणम् । धनुः शस्त्रमित्यादिः । ष्य[घ्य]ञ्ग्रहणेन "वर्णदृढादिभ्यः ष्य[घ्य]ञि"ति गृह्यते । न ब्राह्मणादिभ्यः । सौकुमार्य्यं शौक्ल्यं[क्यं] कार्ष्ण्यं[र्त्स्न्यं] दाक्ष्यमित्यादि ।पुंसि स्त्रियां च पाटलिगोमुष्ट्यशनिबाहुसिन्धुमणयः ।आशीर्धूःपूक्षुत्तृ[तृ]ड्गिरः स्त्रियां मुद्रुषौ च ॥ ४६ ॥
metre not recognised
त्सरुपुंभरुपुंमरुपुंचरुपुंशत्रुपुंतरुपुंमेरुपुंकेतुपुंसेतुपुंहेतुपुंतन्तुपुंधातुपुंकशेरुक्लीदारुक्लीजतुक्लीवस्तुक्लीमस्तुक्लीग्रन्थिपुंप्रस्थपुंसर्पिस्क्लीहविस्क्लीबर्हिस्क्लीवपुस्क्लीआयुस्क्लीधनुस्क्लीसौकुमार्यक्लीशौक्ल्यक्लीकार्ष्ण्यक्लीदाक्ष्यक्लीपाटलिपुंस्त्रीगोपुंस्त्रीमुष्टिपुंस्त्रीअशनिपुंस्त्रीबाहुपुंस्त्रीसिन्धुपुंस्त्रीमणिपुंस्त्रीआशिस्स्त्रीधुर्स्त्रीपुर्स्त्रीक्षुध्स्त्रीतृष्स्त्रीगिर्स्त्रीमुद्स्त्रीरुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.doubtful
एते शब्दाः पुंसि स्त्रियां भवन्ति । अयं पाटलिः इयं पाटलिः वृक्षविशेषः । अयं गौः इयं गौः । अयं मुष्टिरियं मुष्टिः । अयमशनिरियमशनिः । अयं बाहुरियं बाहुः । अयं सिन्धुरियं सिन्धुः । अयं मणिरियं मणिः । एते शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयमाशी इष्टाशं[सं]सा । इयं धूः भारः कीलश्च । इयं पूः पुरी । इयं क्षुद्बुभुक्षा । इयं तृट् पिपासा । इयं गीर्वाणी । इयं मुत् हर्षः । इयं रुट् रोषः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.doubtful
क्षारणा रतशापे स्यादाशीः परसुभाषणम् ।कीर्तिर्यशः समाज्ञा चाभिख्याम्रेडितमेव तत् ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
भोगोऽहिदेहो दंष्ट्राशीर्भोगो दर्वी फटः स्फटः ।फणा स्त्रीपुंसलिङ्गे स्यात्फटाशब्दः स्त्रियामपि ॥ २१४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
मालुधानोऽहिदंष्ट्रायामाश्यां-शीर्भोगके फटः ।स्फटौ द्वौ पुंस्त्रियोः प्रोक्तौ फणस्त्रिषु च दर्वीवत् ॥ ३४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 र्वी (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.doubtful
कैलासैलापत्रश्वेतमुखाः स्युर्भुजंगमप्रवराः ।फणिनः कुण्डलचक्रे वेष्टनमाशीस्तु दंष्ट्रायाम् ॥ ३०२ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.doubtful
शास्त्रे शब्दो वाचको वाचिकं स्यात्संदेशार्थः सुप्तिङन्तं पदं स्यात् ।आशीः स्त्री वाङ्मङ्गलार्थानुरागा-ज्जातः शब्दः स्यात् प्रणादः परौ तु ॥ ९०७ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.doubtful
doubtful
आशीरभीप्सिताशंसा दंष्ट्राशीरनिलाशिनाम् ।पनसः कण्टकीफलः पनसो वानरान्तरम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 फ (wrong syllable)
पीडने बन्धनेऽथाज्ञा निर्देशे शपथेऽपि च ।आशीः सर्पस्य दंष्ट्रायामिष्टवस्तुप्रशंसने ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अंशुः प्रभायां किरणे आशा तृष्णादिशोः स्त्रियाम् ।आशीर्हिताशंसवे स्त्री सर्पदत्ते विषान्तरे ॥आशुर्धान्यान्तरे पुंसि शीघ्रेऽपि च नपुंसकम् ।ईशः प्रभौ महादेवे ईशा लाङ्गलदण्डके ॥काशः कासे क्षते पुंसि वाराणस्यामपि स्त्रियाम् ।अस्त्रियां तृणभेदेऽपि कण्ठकण्डूयणेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आश्वासः स्यात्परिच्छेदनिर्वृत्याख्यायिकासु च ।आशीर्हिताशंसने स्यात्सर्पदन्तेऽपि च स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अधिष्ठाने चित्तदुःख आस्था गोष्ठीप्रतिज्ञयोः ।तत्परत्वेऽवलम्बेऽथ शुभवाक्याहिदंष्ट्रयोः ॥ १८७३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आशीः स्यादभिलाषेऽथ स्यादिनः स्वामिसूर्ययोः ।इरा सुराम्बुभूवाक्षु सगोनडीषु तास्विडा ॥ १८७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
meaningsअभिलाष
doubtful
आस्था गोष्ठ्यां प्रतिज्ञायां तत्परत्वेऽवलंबने ।आशीरुरगदंष्ट्रायां शुभवाक्याभिलाषयोः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आशिस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् स्वस्तिस्वस्त्याशीः क्षेमपुण्यादौ प्रकर्षे लङ्घनेऽप्यति ॥ २४२ ॥ Amarakośa 3.3.242
- धरणिकोश स्वस्तिस्वस्त्याशीःक्षेमपुण्यादौ शश्वत्पुनःसदार्थयोः । किमुतातिशये प्रश्ने यद्वत्प्रश्नवितर्कयोः ॥ Dharaṇikośa 34.7.2
- कोषकल्पतरु स्वस्तिप्राच्यां पुरोऽर्थे प्रथमे पुरस्तादग्रतोर्थके । स्वस्ति मङ्गलपुण्याशीःसुखाङ्गीकरणार्थकम् ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 5.1.91