लेख
lekhaपुं · masc.In 15 kośas: 20 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
आर्या
स्वर्गपुंत्रिविष्टपक्लीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीभुविस्त्रीतविषपुंताविषपुंनाकपुंगोस्त्रीत्रिदिवक्लीऊर्ध्वलोकपुंसुरालयपुंअमरपुंदेवपुंसुपर्वन्पुंसुरपुंनिर्जरपुंदेवतपुंऋभुपुंबर्हिर्मुखपुंअनिमिषपुंदैवतपुंनाकिन्पुंलेखपुंवृन्दारकपुंसुमनस्पुंत्रिदशपुंअमर्त्यपुंस्वाहाभुज्पुंस्वधाभुज्पुंक्रतुभुज्पुंसुधाभुज्पुंआदितेयपुंगीर्वाणपुंमरुत्पुंअस्वप्नपुंविबुधपुंदानवारिपुं
genderपुंmasc.
अमरा निर्जरा देवास्त्रिदशा विबुधाः सुराः ।सुपर्वाणः सुमनसस्त्रिदिवेशा दिवौकसः ॥ ७ ॥आदितेया दिविषदो लेखा अदितिनन्दनाः ।आदित्या ऋभवोऽस्वप्ना अमर्त्या अमृतान्धसः ॥ ८ ॥बर्हिर्मुखाः क्रतुभुजो गीर्वाणा दानवारयः ।वृन्दारका दैवतानि पुंसि वा देवताः स्त्रियाम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता,गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-,त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
वर्णतूल्यथ लेखः स्याद्वर्णदूतार्थकोऽपि च ।स्यात्स्वस्तिमुखपर्यायो वाचः पर्यायहारकः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिषु द्रव्येऽथ लिखनं लेखनं लेख इत्यपि ।पुस्तकं त्रिषु पुस्तं स्त्री क्लीबे तु शरयन्त्रकम् ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेखा निलिम्पा गीर्वाणाः स्वर्गिणो मरुतो दितेः ।अपत्यप्रत्ययार्थाः स्युस्तस्याः पुत्रार्थवाचकाः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवा निर्जरसः सुराः सुमनसोऽस्वप्ना अमर्त्त्या बुधाःगीर्वाणा मरुतोऽमरा मखभुजः स्वाहाभुजो नाकिनः ।आदित्या द्युषदस्तथा दिविषदो लेखाश्च बर्हिर्मुखाःस्युर्वृन्दारकपूजितावपि सुपर्वा----र्भवः ॥ ४ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंmasc.
नाकोर्ध्वलोकौ दिदिविर्दीदिविश्च सुरालयः ।देवा लेखाः सुपर्वाणः सुरनिर्जरनाकिनः ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विबुधः सुमना लेखो गीर्वाणो मृतभोजनः ।अस्वप्नोऽग्निमुखो नाकी क्रतुभुग्व्योमयानगः ॥ ३४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विबुधा देवता देवास्त्रिदशा निर्जराः सुराः ।आदित्या मरुतो लेखा निलिम्पा नाकिनोऽमराः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संदेशो वाचिकं वाच्यं लेखः पत्रं च पत्रिका ।प्रसादनमनुनयः सान्त्वनं चटु चाटु च ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अमर्त्यास्त्रिदशाः लेखा बर्हिर्मुखाः स्वधाभुजः ।अनिमिषाः सुपर्वाणः स्वाहाभुजः सुधाभुजः ॥ ६८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
लेखः स्यादक्षरन्यासो लिखिता च लिपिर्लिविः ॥ ७४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
देवाः सुमनसो लेखा निर्जरा अमृतान्धसः ।अमर्त्या ऋभवोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्णदूतः स्वस्तिमुखो वाचिकहारको लेखः ।चतुष्कं लिखिते पत्रे लिखनं लेखनं क्वचित् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
देवा यज्ञभुजोऽमरा दिविषदो बर्हिर्मुखा निर्जरागीर्वाणास्त्रिदिवेश्वराः सुमनसो वैमानिका वायुनाः ।अस्वप्ना अमृताशना अनिमिषा वृन्दारकाः खेचराआदित्या असुराहिता अदितिजा लेखा निलिम्पाः सुराः ॥ ७५ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
लेख्यो लेखः प्रत्ययस्तु दिव्यं दैविकमित्यपि ।अभियोक्ता शिरोवर्ती शिरःस्थश्चाथ दर्शितः ॥ १४०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेखनी वर्णतूली स्याल्लेखो वाचिकहारकः ।वर्णदूतः स्वस्तिमुखः काचनं तन्निबन्धनम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आदित्या ऋभवोऽस्वप्ना विवस्वन्तो दिवौकसः ।आदितेया दिविषदो लेखा अदितिनंदनाः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनुशिष्टमथो लेखो लेख्यं दिव्यन्तु दैविकम् ।न्यासस्तूपनिधिस्थाप्यनिक्षेपा न्यस्तकोऽस्त्रियाम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेख as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शासनशासनं नृपदत्तोर्व्यां लेखाज्ञाशास्त्रशान्तिषु । सेचनं रक्षणे सेके नौकासेचनभाजने ॥ Dharaṇikośa 19.2.52
- शब्दरत्नावली शासनशतघ्नी शस्त्रभेदे स्याद्वृश्चिकाल्यां करञ्जके । शासनं लेखशास्त्राज्ञाराजदण्डाङ्कशास्त्रेषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.85