मधुक
madhukaक्ली · neut.In 18 kośas: 25 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
त्रपुणि श्वेतरूप्यं स्यात्सठं सलवणं रजः ।परासं मधुकं ज्येष्ठं घनं च मुखभूषणम् ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
सीसकं सीसपत्रं स्याद्वङ्गं च मधुकं त्रपु ।रजतं कलधौतं च रूप्यं तारं च कथ्यते ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुण्ठी नागरमुक्ता महौषधं विश्वभेषजं विश्वा ।मधुकं यष्टिमधु स्यादमृता वत्सादनी गुडूची च ॥ ६१५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
… स्यात् मधूको मधुकोऽपि च ।मधुपुष्पो मधुपुष्पोऽक्षोभ आक्षोभ उच्यते ॥ ९९ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
ध्वाङ्क्ष्युच्चटा कचरुहा मधुकं तु मधुस्रवा ।मधुवल्ली मधूकं षण् यष्ट्याह्वं यष्टिकामधु ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मधुवृक्षस्तु मधुलो मधुष्ठीलो मधुस्रवः ।मधूको मधुकोऽपि स्यान्मधु क्लीबे मधुः पुमान् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लाक्षावृक्षश्च कनकः स्यात्सुभीरव(क?) इत्यपि ।बीजस्नेहो रङ्गपुष्पः पृथुशिम्बो वमीतरुः ॥अङ्गारितं नूलाम्लिंत कलींनवनिर्गतो (corrupt) ।बन्धः पलाशपत्राणां मूर्ध्नि पत्रपलाशिका ॥पालाशकं [24a]भेद्यवत्स्यान्निर्वृत्तं यत्पलाशतः ।एलाफलः पान्थभोग्यो मधुकश्च मधुद्रुमः ॥गुडपुष्पो मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधुस्रवः ॥ ७५ ॥
metre not recognisedLatin letters: corruptnearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तं (syllables merged)
genderपुंmasc.
कुलकः काकपीलुश्च कुपीलुर्विषतिन्दुकः ।क्लीतकं मधुकं यष्टीमधुकं मधुयष्टिका ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वक्रौष्ठिकं वंशिकं च कथानक-कशेरुके ।वाचिकं मधुकं जायौ तादृशं तिन्दुकं फलम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
पीतपूतिमहादेवभद्रेन्द्रात् काष्ठदारुणी ।मधूके मधुशाकः स्यान्माधवो मधुको मधुः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फणितं क्षुद्रखण्डं च चत्कुलीखण्डमस्त्रियाम् ।मधूकं तु मधुरस्त्री मधुकं तत्पुरातनम् ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 धु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्त्रीनपुंसकयोः शुक्तौ नखं पुष्पे च पाटलम् ।ओषधे मधुकं विश्वं यवाग्वां तरलापि च ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
वङ्गं रङ्गं च मृद्वङ्गं नागजं नागजीवनम् ।स्वर्णजं श्वेतरूप्यं च मधुकं मुखभूषणम् ॥ १७९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुडपुष्पो मधुष्ठीलो वानप्रस्थो मधुद्रुमः ।मधूको मधुकश्चेति नामानि मधुकस्य वै ॥ २०१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधूको मधुकोऽपि स्यात् मधुपुष्पो मधुद्रुमः ।वानप्रस्थो मधुष्ठीलो गुडपुष्पो मधुस्तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधुकायष्टि मधुकायष्टी च मधुयष्टिका ।मधुर्मधुकयष्टिः स्यात् क्लीतकं मधुकञ्च तत् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रतिसन्धानिका भट्टा मागधा मधुकाश्च ते ।बलवीर्यप्रभावज्ञा अग्रतः स्तुतिकारकाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पारिभद्रे तु मन्दारुर्मन्दारो मन्दरोऽपि च ।मधुद्रुमे मधूकः स्ताद् मधुकश्च मधूलकः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधुयष्ट्यां यष्टिमधु यष्टीमधुकमादृतम् ।यष्टिर्मधुकं त्वक्पत्रे गुडत्वक् त्वक् त्वचं तथा ॥ २०७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 कं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पृथ्वीवरोऽक्षदृक् स्थेयो न्यायदर्शी च धार्मिकः ।मागधो मगधो बन्दी मधुकः स्तुतिपाठकः ॥ १३०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आयोगवी तु मधुकं घाण्टिकं नान्यपूर्विका ।एते मैत्रेयपुत्राः स्युर्नानायोषित्समुद्भवाः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैतालिको बोधकरो वन्दी तु स्तुतिपाठकः ।मागधो मधुको घण्टाताडे घाण्टिकचातिकौ ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फाणितं क्षुद्रकं खण्डं न स्त्र्यथो शर्करा सिता ।मधूलं तु मधुर्न स्त्री मधुकं तत्पुरातनम् ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सस्वाद्वम्ला लवणाद्याः सस्वादुलवणेषु तु ।कटुकादिषु कट्वारो माधुरो मधुकः क्रमात् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पुलकः क्रिमिभेदे स्याद्रोमाञ्चे प्रस्तरान्तरे ।मधुको बन्दि [भेदे च] मधुका मधुयष्टिका ॥
अनुष्टुप्
meaningsबन्दिन्
शुक्तौ विश्वं च मधुकमौषधे लक्षमित्यपि ।षष्ठेऽङ्कस्थानके कल्पं क्रोडोऽङ्के तिन्दुकं फले ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsओषध
रजकः शुकेऽप्यथो नायष्ट्याह्वे मधुपर्णिकायाम् ।मधुकः पक्षिविशेषेवन्दिविभेदे च पुंलिङ्गः ॥ २७ ॥
metre not recognised
कन्दर्पे च कपित्थे च क्ली तु तत्प्रसवेऽथ नप् ।मधुकं मधुयष्ट्याख्यभेषजेऽथाजयोऽवदत् ॥ १३३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमधुयष्टी
स्त्रियमेनाममुत्रार्थे जातिभेदे तु स द्वयोः ।मैत्रेयायोगवीजाते बन्दिन्यप्यथ सा स्त्रियाम् ॥ १३३४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
भूनिम्बे वस्तमोदायां चिरबिल्वे च कट्फले ।मधुकं क्लीतके कृष्णकङ्गुकाश्मर्ययोः स्त्रियाम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
मधुका स्त्री मधुपर्ण्यां क्लीबे यष्टिमधुष्वपि ।मशकश्चर्मभेदे स्यात् कीटरोमप्रभेदयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 धु (wrong syllable)
meaningsयष्टिमधु
भूमिका रचनायां च मूर्त्यन्तरपरिग्रहे ।मधुको वल्लिभेदे च बर्हिचन्द्रे च मेचकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवल्लिभेद
मधुक as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु यष्टिवृद्धौ तु पुष्टिः परिपोषणे च यष्टिर्द्वयोर्हारशरे च शस्त्रे । ध्वजस्य दण्डे मधुके च भार्ङ्ग्यां मुष्टिः पले बद्धकरेऽपि युग्मे ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप यष्टितथा हारलतायां च मधुकाख्ये तु भेषजे । स्त्री ययीस्तु पुमान् सूर्ये मोक्षमार्गेऽप्यथ द्वयोः ॥ १०५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1052
- शब्दरत्नावली यष्टियष्टिर्ना ध्वजदण्डे तु भार्गीमधुकयोर्द्वयोः । तथा हारलताभेदेऽखण्डे शस्त्रविशेषके ॥ रिष्टं शुभेऽशुभे ना तु फेनिलद्रुमखङ्गयोः । रिष्टिः खङ्गे-पुमान् स्त्री स्यादशुभे शस्त्रभिद्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.25