कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

अपाङ्ग

apāṅgaपुं · masc.

In 14 kośas: 13 synonym verses, 5 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.304 · p. 25
अक्ष्णोर्बाह्यान्तावपाङ्गौ भ्रूरुर्ध्वे रोमपद्धतिः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.165
अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ कटाक्षोऽपाङ्गदर्शने ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.520 · p. 59
नयनोपान्तमपाङ्गः कनीनिका नयनमध्यतारा च ।कूर्पं भ्रुवोश्च मध्यं सृक्व स्यादोष्ठपर्यन्तः ॥ ५२० ॥
आर्या
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.52 · p. 466
अपाङ्गमङ्गवेगानां वर्गस्यार्घाघयोरपि ।गञ्चपुच्छगच्छपिच्छकलिञ्जपुञ्जयोरपि ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.9 · p. 220
अपाङ्गौ नेत्रयोरन्तौ द्वाविमौ नरलि[87b]ङ्गकौ ।वामं तु नयनं सौम्यं भानवीयं तु दक्षिणम् ।क्रूरे त्वस्मिन्नदृष्टिः स्त्री तथानक्षि नपुंसके ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.1.13 · p. 95
कुरङ्गकोकौ वटकोऽपि भावेवाकोत्तरो रल्ल[222a]क-नक्तकौ च ।न्युङ्खोऽपि साम्नः प्रणवेषु शङ्खो-ऽकम्बौ मृगापाङ्ग-सवङ्ग-मङ्गाः ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 1 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
केयूरादीनि नपुंसके जानीहि । इदं केयूरं बाहुभूषणम् । इदं तरलमलङ्कारः । तूर्यं वादित्रम् । अङ्गदं बाहुभूषणम् । गवाक्षशब्दं पुंसि विद्याज्जानीयात् । यथा अयं गवाक्षो वातायनः । एते शब्दाः स्त्रियां भवन्ति । इयं श्यामा स्त्री । भुशुण्डी आयुधम् । भाण्डी भिण्डिपालः ।भवतोऽपजनोपपदावङ्गपदौ पुंसि नित्यमिननिच्च ।रक्षणकोष्ठभ्रेषाश्च सह निपातोपसर्गाभ्याम् ॥ ८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.doubtful
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 99 · p. 49
दृगक्षि चक्षुर्नयनं दृष्टिर्नेत्रं विलोचनम् ।कटाक्षं केकरापाङ्गं विभ्रमस्तस्य वैकृतम् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.1.17 · p. 212
तमङ्गापाङ्गवर्गौघखगार्घाः पुच्छगच्छकौ ।मुञ्जपुञ्जावटाः पट्टकोष्ठौ पिच्छौजवाजकाः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.82 · p. 6
दृक् दृष्टिर्नयनं नेत्रं लोचनं चक्षुरक्षिणी ।अपाङ्गो लोचनप्रान्तः कटाक्षः कुटिलेक्षितम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.928 · p. 141
नयनमीलनं प्रोक्तं निमेषश्च निमीलनम् ।अक्ष्णोर्बाह्यान्तावपाङ्गौ भ्रूरूर्द्धे रोमपद्धतिः ॥ ९२८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.318 · p. 103
अथापाङ्गौ च नेत्रान्तौ कटाक्षोपाङ्गदृष्टिषु ।निमेषो निमिषश्चैव भवेद्दृष्टिनिमीलने ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1085 · p. 134
मलं तु दूषिका दृष्ट्योस्तारकास्तु कनीनिका ।अपाङ्गश्चक्षुषोरन्ते कटाक्षोऽपाङ्गदर्शने ॥ १०८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.21
गजेऽपि नागमातङ्गावपाङ्गस्तिलकेऽपि च ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsतिलक
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास गार्धश्लोकः Dharaṇikośa 3.2.3 · p. 22
कलिङ्गौ देशधूम्याटौ कलिङ्गं कौटजं फलम् ।अपाङ्गो नेत्रयोरन्ते अपाङ्गस्तिलकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ गान्ताः Koṣakalpataru 6.3.21 · p. 167
प्रकीर्यधूम्याटकयोः कलिङ्गःपुंभूम्नि देशे वनितार्थकः स्त्री ।क्लीबे तु शक्रद्रुफलेऽथ पुंसिभवेदपाङ्गस्तिलके दृगन्ते ॥ २१ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.58 · p. 51
नेत्रान्तेऽपगताङ्गे तु त्रिरलिङ्गं तु नप्यदः ।प्रधानाख्ये साङ्ख्यतत्त्वे निर्लिङ्गे त्वभिधेयवत् ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश गान्ताः Śabdaratnāvalī 7.3.31 · p. 193
अपाङ्गो लोचनान्ते स्यात् तिलके चाङ्गहीनके ।आभोगः पूर्णतायान्तु यत्ने छत्रे च वारुले ॥आयोगः व्यापृतौ तीरे गन्धमाल्योपहारके ।आशुगः पवने बाणे तीव्रे सत्वरगन्तरि ॥
अनुष्टुप्