उपराग
uparāgaपुं · masc.In 15 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
राहुग्रासोऽर्केन्द्वोर्ग्रह उपराग उपप्लवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न्द्वो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
परिधिः परिवेषः स्यान्मण्डलं चोपसूर्यकम् ।उच्यते राहुसंस्पर्श उपराग उपप्लवः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपाद्रागः प्लवो रक्तो द्रवः सर्गस्तथाऽऽहितः ।उपरागः स्त्रियामीतिर्ग्रहो ना ग्रहणं च षण् ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपप्लवो ग्रहश्चोपरागो ग्रहणमित्यपि ।उत्पातस्तूपसर्गोपद्रवाविति स्त्रियां न तु ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तद्धूमकेतुनाम स्यात्कालदूतः स एव हि ।रक्तभे तूपरागः स्यात्कृष्णर्क्षे तु कुवेलयम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राहुग्रासोपरागौ च सूर्याचन्द्रमसोर्ग्रहः ।उपप्लवस्त्वथारिष्टमुपलिङ्गमुपद्रवः ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपरागस्तु स्वर्भाणुः सैहिकेयो विधुन्तुदः ।उपप्लवस्तमो राहुर्भरणीभूरथाऽहिकः ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूर्येन्दोः राहुग्रासे स्यादुपराग उपप्लवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 हु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विधुन्तुदोपरागौ च सिंहिकासूनुरित्यपि ।केतुर्ज्योतीरथोऽपि स्यादश्लेषाभव आंहिकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलापूर्णे विधौ राका हीने चानुमतिर्मता ।उपरागग्रहौ चन्द्रसूर्यग्रहणनामकौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहैवोक्त्या पुष्पवन्तौ सूर्याचन्द्रमसावुभौ ।उपपप्लवोपरागौ तु ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ १८२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिग्रहोपरक्तौ तु ग्रस्तार्केन्द्वोरथ ग्रहे ।उपप्लवोपरागौ द्वौ स तु सन्निहितो रवेः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपरागः परीवादे राहुग्रस्तेन्दुसूर्ययोः ।राहावप्युपरागः स्याद्व्यसनेऽपि प्रयुज्यते ॥
अनुष्टुप्
ईहामृगो रूपकभेद उक्तोजन्तौ वृके स्यादथ मल्लनागः ।वात्स्यायनैरावतयोरथोप-रागः परीवादरविग्रहादौ ॥ २८ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
उपसर्गस्तु रोगे स्यात्प्राद्युपद्रवयोरपि ।उपरागस्तमोग्रस्तचन्द्रभास्करमण्डले ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsतमोग्रस्तचन्द्रभास्करमण्डल
तथा विधुन्तुदे चैव ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ।उपसर्गो रोगभेदे प्राणिषु स्यादुपप्लवे ।कटभङ्गः शस्यहस्तछेदे चैव नृपात्यये ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
doubtful
सामान्येऽप्युपरागस्तु ग्रहेर्केन्द्वोश्च दुर्नये ।हस्तच्छेदे तु सस्यानां कटभङ्गो नृपात्यये ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
उपराग as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् ग्रहदलेऽपि बर्हं निर्बन्धोपरागार्कादयो ग्रहाः । Amarakośa 3.3.460
- कोषकल्पतरु कन्दलशम्बलः सम्बलश्चास्त्री कूलपाथेयमत्सरे । नवाङ्कुरे चोपरागे कपोले त्रिषु कन्दलः ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.14
- कोषकल्पतरु ग्रहना राहावुपरागे निर्बन्धेऽनुग्रहे ग्रहणे । समरोद्यमेऽथ वृषभस्कन्धे वायौ वहो माने ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.32.36
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रहआदाने चोपरागे च सोमपात्रान्तरेऽपि च । उलूखलनिभे वन्द्यां पिशाचादौ तु स द्वयोः ॥ ३२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.326
- नानार्थार्णवसंक्षेप परागस्नानीयादौ च रभसस्त्वद्रिभेदोपरागयोः । विख्यातौ चाथ सम्प्रोक्तः पर्यायोऽवसरे क्रमे ॥ १५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.150
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रहणअपवादे कुलीनत्वे ग्रहणं त्विन्दुसूर्ययोः । उपरागे चोपलब्धौ वन्द्यादानादरेषु च ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप कन्दलीइत्येव रभसस्त्वाह त कलापोपरागयोः । स्त्रियां तु क्षणिका ज्ञेया विद्युति क्षणवत्तु यत् ॥ ३४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.344
- परमानन्दीयनाममाला ग्रहणग्रहणं स्वीकृते चोपरागे यत्ने गुणे ध्वनौ । ग्रन्थिकं पिप्पलीमूले ग्रन्थिको ग्रहचारवित् ॥ १६१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.161
- शब्दरत्नावली ग्रहणप्रेरणे क्लीबलिङ्गं स्यात्तथाक्षेपोपदेशयोः । ग्रहणं स्वीकृतौ वन्द्यामुपलब्ध्युपरागयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.32
- शब्दरत्नावली कन्दलीकन्दली मृगभेदे स्त्री त्रिष्वङ्कुरोपरागयोः । कदला कदलः पृश्न्यां कदला शाल्मलीद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.49
- शब्दरत्नावली ग्रहसूर्पादौ पूतनादौ च राहूपरागयोः पुमान् । ग्राहोऽवहारग्रहयोः सामान्याम्बुचरे क्वचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.5
- शब्दरत्नाकर ग्रहपर्वतोपलयोर्ग्रावा गणः प्रमथसंघयोः । उपराग उपादाने सत्त्वे सूर्यादिके ग्रहः ॥ १९०८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1908