प्रसर
prasaraपुं · masc.In 14 kośas: 19 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
जङ्घालोऽतिजवो जङ्घाकरिको जाङ्घिको जवी ।जवनस्त्वरिते वेगे रयो रंहस्तरः स्यदः ॥ ४९४ ॥जवो वाजः प्रसरश्च मन्दगामी तु मन्थरः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
रंहस्तरः स्यदः स्यात्प्रसरो वेगो रयो जवो वाजः ।पांशुः क्षोदो रेणुश्चूर्णं धूली रजश्च तुल्यार्थाः ॥ ४४३ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
स्त्रियां भल्लिश्च भल्ली च भल्लोऽपि स्यात्पुमानयम् ।सर्वलोहे लोहतालः प्रसरः काण्डगोचरः ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्मर्दनं संवहनं विनाशः स्याददर्शनम् ।संस्तवः स्यात्परिचयः प्रसरस्तु विसर्पणम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पणे तु व्रणादीनां प्रसरोऽथ प्रयामकः ।नीवाकश्च महार्घस्य धान्यादेरादरे नहि ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हरिवालुकमेलाह्वं मालुकं वालुकं दृढम् ।एल्वालुकं कपित्थं च दुर्वर्णं प्रसरं पुनः ॥ ५०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परावहस्ततोऽप्यूर्ध्वं सप्तवाह्याः समीरणाः ।तुरो जवो रयो वेगः प्रसरः स्यद-वाजवत् ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उन्मार्गगामिता कोपः परस्थानगतिः पुनः ।प्रसरः स्थानसंस्थानं व्याप्तिर्या परवेश्मनाम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्थापुष्टिस्त्ववकरो विनाशः स्याददर्शनम् ।लोपोऽथोद्वेग उन्मोहः प्रसरस्तु विसर्पणम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यमो यामोऽपि संयामः संयमश्च समार्थकाः ।परिसर्या परीसारः प्रसरस्तु विसर्पणम् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एलावालुके त्वैलेयं वालुके हरिवालुकम् ।सुगन्ध्यालुकमेल्वालं दुर्वर्णं प्रसरं दृढम् ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 के (wrong syllable)
genderक्लीneut.
प्रसरोऽतिजवश्चैव मन्थरो मन्दगामिनि ।कामंगामिनि कामीनोऽनुपूर्वोऽत्यन्तगामिनि ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बलात्कारे हरः(ठः?) सायः प्रसभः(भं?) प्रसरोऽपि च ।उत्पाते ता(चो?)पसर्गः स्यादजन्यं जन्यमित्यपि ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूज्ये प्रतीक्ष्यः प्रेक्ष्यश्च प्रवीक्ष्यः प्रसरः सरः ।दक्षिण्ये दक्षिणेयः(णीयः?) स्याद्दक्षिणो दक्षिणार्हकः ॥ ६३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आर्भट्याडम्बराटोपाः व्यापप्रसरमूर्छनाः ।आधारः स्यादवष्टम्भः स्यादालम्बनमाश्रयः ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
संस्तवः स्यात् परिचयस्तथा प्रणय इत्यपि ।वर्धने विटपादीनां प्रसरः परिसर्पणम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पत्रवाहो विकर्षोऽथ तीरं विज्जालसायके ।लोहनालस्तु नाराचः प्रसरः काण्डगोचरः ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गिरिसानुन्यपि वप्रं तल्पं दारेषु चक्षुषि ज्योतिः ।चौर्यादावपि हिंसा प्रसरः प्रणयेऽपि निर्दिष्टः ॥ ८१० ॥
आर्या
meaningsप्रणय
पारम्पर्यप्रसङ्गेऽपि प्राणिनां गर्भमोचने ।प्रेरणे प्रसृतौ चाथ प्रसरः प्रणवे स्मृतः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रणव
वेगे च प्रणयन्तु स्याद् याच्ञायां सौहृदेऽपि च ।विस्रम्भे स्यात् परिचये निमाणे रभसः पुनः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवेग
doubtful
प्रसर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु प्रणयनिजपृष्ठबलेऽपि संनयः समवाये प्रण[39b]यस्तु हार्द्दके । अपि विश्वसने च याचने प्रसरे तद्वदुदीरितो बुधैः ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.26.57
- कोषकल्पतरु संस्तरतथा प्रपञ्चे प्रणयेऽप्यथ स्या- न्ना संस्तरोऽपि प्रसरे मणौ च । मखे शिलायामपि दर्भमुष्टौ स्यात्प्रस्तरोऽथो टगरः प्रदिष्टः ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.99
- कोषकल्पतरु उत्सवश्रेष्ठे मतस्तूद्धव उत्सवे च क्रतोश्च वह्नौ हरिमातुले च । स्यादुत्सवस्तु प्रसरप्रकोप- महेषु पुंनागतरौ तु विष्णौ ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.29.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रणयप्रसरे चाप्यभाषिष्ट प्रणवस्तु स्तुतावपि । ओङ्कारे प्रलयस्तु स्यान्मृत्यावस्पन्दनस्थितौ ॥ १३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.135
- शब्दरत्नावली विसरविदारी रोगभेदे स्याच्छालपर्णीक्षुगन्धयोः । विवरं दूषणे गर्ते विसरः प्रसरे व्रजे ॥ विहारी भमणे स्कन्धे सुगतालमलीलयोः । शल्वरः(?) शङ्करम्लेच्छविशेषखलभित्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.101