कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

ताप

tāpaपुं · masc.

In 11 kośas: 2 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.323 · p. 56
पानाद्विभ्रमपर्यायः पानाद्घातस्तथा परः ।संतापः संज्वरस्तापः प्लोषो दाहोऽपि चोमकः ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त तेजोभानुः Pañcatattvaprakāśa 4.313 · p. 22
सन्तापः सञ्ज्वरस्तापो मण्डलं चक्रवालकम् ।विस्फुलिङ्गो वह्निकणो घर्मोष्मोष्मातपाहिमाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास पार्धश्लोकः Dharaṇikośa 20.2.4 · p. 132
तापौ हृत्तापसंतापौ तापी नद्यन्तरे स्मृता ।पुष्पं स्त्रीरजसि ज्ञेयं प्रसूनप्रविकाशयोः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धातुवर्गः Koṣakalpataru 3.5.90 · p. 84
आङस्तङ्किर्व्यथाताप-शङ्कासु मुर[ज]ध्वनौ ।जन्म[215b]नि स्याद्रोहतीति प्रादुर्भावेऽपि रोहति ।खच्ञाति जायते हिठ्णात्यपि मूलयते भवेत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meanings
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पान्ताः Koṣakalpataru 6.22.2 · p. 271
रोपो रोपणबाणयोरथ भवेत्सूपः पुमान्व्यञ्जनेतत्कारे स्पृशि तु क्षुपे छुप इति स्याद्वायुवेण्योश्च यः ।कूपोऽन्धौ गुणवृक्षके च विवरे मृन्मानके कूपकेतापः स्यात्पचते तथातितपने नद्यन्तरे च स्त्रियाम् ॥ २ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.529 · p. 88
विस्तारे तानशब्दोऽथ गीतिधर्मे नपुंसकम् ।तापस्तप्तौ पुमान् स्त्री तु तापी स्यान्निम्नगान्तरे ॥ ५२९ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.15.222 · p. 190
राहौ गुणान्तरे चाथ तोकं संतानपुत्रयोः ।तापः कष्टे च संतापे तेजो मोक्षप्रभावयोः ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश पान्ताः Śabdaratnāvalī 7.21.8 · p. 248
तापः कृच्छे च सन्तापे तापी नद्यन्तरे स्त्रियाम् ।त्रपा स्त्री कुलटायाञ्च स्याल्लज्जाकुलकीर्तिषु ।दर्पः पुमानहङ्कारे कस्तूर्यां दर्पकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्

ताप as a meaning in nānārtha verses

  • नामलिङ्गानुशासनम् आतङ्करुक्तापशङ्कास्वातङ्कः स्वल्पेऽपि क्षुल्लकस्त्रिषु ॥ १० ॥ Amarakośa 3.3.10
  • धरणिकोश पलितसुकृतं शोभनं कर्म पुण्यं च सुकृतं मतम् । पलितं कर्दमे तापे पाण्डुकेशे च शैलजे ॥ Dharaṇikośa 15.2.23
  • धरणिकोश तपनहसनं [57]हासमिच्छन्ति हसन्यंगारधानिका । तपनं तापमादित्यं वदन्ति नरकान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.29
  • धरणिकोश उपतापअवलेपः स्मृतो गर्वे दूषणे लेपनेऽपि च । उपतापो गदे तापे त्वरायामपि दृश्यते ॥ Dharaṇikośa 20.2.8
  • कोषकल्पतरु उत्तपतिदुःखे परेर्निरः सोऽल्पतापे क्रोधे समः परः । उदः शोषे च तापे च तथैव च परिप्लवे ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.85
  • कोषकल्पतरु आस्आस्ताप-कोपयोरां[243a]तु स्मृति निश्चयार्थकम् । इ संबुद्धावमर्षोक्तौ विषादे च प्रकीर्तितम् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.77
  • कोषकल्पतरु आतङ्क[255b]आतङ्को मुरजनिनादतापशङ्का- रुक्ष्वस्त्री रतिपतिकण्टकेऽप्युदर्कः । संपर्को निधुवनपृक्तिवाचकः स्या- दूहायां पुनरिह संशये वितर्कः ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.7
  • कोषकल्पतरु पलितरसितं सुवर्णखचिते रुते तथा गर्जिते प्रोक्तम् । पलितं त्वस्त्री तापे शैलजकर्दमविपक्वकेशेषु ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.82
  • कोषकल्पतरु तपनदन्तेऽद्रिशृङ्गे दशनोऽथ वर्म- ण्यन्तेऽथ भानौ तपनोऽथ तापे । भल्लातके स्यान्नरकान्तरेऽन्त्ये ऽथापायदान्त्योः कदनं तथैव ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.21.11
  • नानार्थार्णवसंक्षेप उपतापव्रणादेर्भेषजे बीजेऽप्युपताप तु कीर्त्यते । रोगे तापेऽप्यथ प्रोक्तो वारिबाहमहेन्द्रयोः ॥ ४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.48
  • परमानन्दीयनाममाला आतङ्कपाण्डोः पुत्रे तृणे नेत्ररोगे हैहयसालयोः । आतङ्को मुरजध्वानशङ्कयो रोगतापयोः ॥ ३२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.32
  • परमानन्दीयनाममाला उपतापउदुम्बरं कुष्ठभेदे ताम्रेऽथोदुम्बरो द्रुमे । उपतापं तु दुःखे स्याद्गदे तापेऽपि दृश्यते ॥ ७४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.74
  • परमानन्दीयनाममाला घर्मघर्मो ग्रीष्मोष्मतापे स्यात्तापे स्वेदजले तथा । घोषस्त्वाभीरपल्लौ स्यात्कांस्यघोषकयोरपि ॥ १७२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.10.172
  • शब्दरत्नावली पलितपलितं शैलजे तापे केशपाके च कर्दमे । प्रसृतोऽर्द्धाञ्जलौ स्त्री तु जङ्घायां वेगिते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.114
  • शब्दरत्नावली प्रतापकुतपोऽस्त्री कुशे वाद्ये दौहित्रे छागकम्बले । दिवसस्याष्टमांशे च भवेद्दिनकरे पुमान् ॥ कुणपः पूतिगन्धौ स्याच्छवे स्त्री शारिकादिषे । जिह्वापः कुक्कुरे व्याघ्रे मार्जारे भल्लुकेऽपि च ॥ प्रतापः पुंसि तापे स्याच् शौर्ये तीक्ष्णांशुतेजसि । रक्तपा स्त्री जलोकायां डाकिन्यां राक्षसे पुमान् ॥ विटपोऽस्त्री वृक्षशाखाविस्तारे पल्लवेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.18
  • शब्दरत्नावली झषकर्षो मानविशेषे स्यात्कर्षणे च पुमानयम् । कर्षूः पुंसि करीषाग्नौ स्त्रियां कुल्येष्टखातयोः ॥ काक्षी सौराष्ट्रमृद्भदे स्त्रियान्तु वरिकोषधौ । घोषमाभीरपल्ल्याञ्च ध्वनिगोपालघोषके ॥ चोक्षो दक्षे मनोज्ञे च तीक्ष्णे च शुचिगीतयोः । झषा नागवलायां स्त्री तापमीनवनेषु ना ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.6
  • शब्दरत्नाकर आतङ्कआतङ्को भीतिरुक्तापेष्वामोदो मुत्सुगन्धयोः । श्रोण्यां चारोह आवापो न्यास आवालभूषयोः ॥ २०४८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2048
  • शब्दरत्नाकर निदाघवारणापाङ्गदेशे स्यान्निर्याणं निर्गमे मृतौ । निदाघ ऊष्मणि ग्रीष्मे स्वेदे तापे च घर्मवत् ॥ २११६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2116
  • शब्दरत्नाकर उपतापस्नानाचान्त्योरुपस्पर्श उदवाहो घनौघयोः । उपतापौ रुजातापावैरावत्यौ तटिच्छ्रियौ ॥ २२०५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2205
  • शब्दरत्नाकर उउ तापेऽव्ययमीशे ना मा निषेधे श्रियां स्त्रियाम् । अ निषेधे पुमान्विष्णौ वि विचित्रे स्मरे पुमान् ॥ २२५८ ॥ Śabdaratnākara 5.1.2258
  • त्रिकाण्डशेष निदाघओधः स्याद्द्रुतनृत्ये च काचिघौ काञ्चनोन्दुरू । निदाघौ स्वेदतापौ च प्रतिधो रोषघातयोः ॥ ७२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.72
  • वैजयन्ती आतङ्करुग्भीतितापेष्वातङ्क आशुगोऽर्के शरेऽनिले । तदात्वे पात आपात आकरो निकरे खनौ ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.1.9
  • वैजयन्ती उपतापउपतापौ रुजातापौ द्वारपालेऽप्युदास्थितः । स्नानाचान्त्योरुपस्पर्शो हरावुच्चैः श्रवा हये ॥ १९ ॥ Vaijayantī 8.1.19
  • वैजयन्ती उउ तापेऽव्ययमीशे ना मा निषेधे श्रियां स्त्रियाम् । अ निषेधे पुमान्विष्णावि विचित्रे स्मरे पुमान् ॥ १० ॥ Vaijayantī 8.7.10