ताप
tāpaपुं · masc.In 11 kośas: 2 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.
पानाद्विभ्रमपर्यायः पानाद्घातस्तथा परः ।संतापः संज्वरस्तापः प्लोषो दाहोऽपि चोमकः ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्तापः सञ्ज्वरस्तापो मण्डलं चक्रवालकम् ।विस्फुलिङ्गो वह्निकणो घर्मोष्मोष्मातपाहिमाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आङस्तङ्किर्व्यथाताप-शङ्कासु मुर[ज]ध्वनौ ।जन्म[215b]नि स्याद्रोहतीति प्रादुर्भावेऽपि रोहति ।खच्ञाति जायते हिठ्णात्यपि मूलयते भवेत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meanings
विस्तारे तानशब्दोऽथ गीतिधर्मे नपुंसकम् ।तापस्तप्तौ पुमान् स्त्री तु तापी स्यान्निम्नगान्तरे ॥ ५२९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsतप्ति
ताप as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आतङ्करुक्तापशङ्कास्वातङ्कः स्वल्पेऽपि क्षुल्लकस्त्रिषु ॥ १० ॥ Amarakośa 3.3.10
- धरणिकोश पलितसुकृतं शोभनं कर्म पुण्यं च सुकृतं मतम् । पलितं कर्दमे तापे पाण्डुकेशे च शैलजे ॥ Dharaṇikośa 15.2.23
- धरणिकोश तपनहसनं [57]हासमिच्छन्ति हसन्यंगारधानिका । तपनं तापमादित्यं वदन्ति नरकान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.29
- धरणिकोश उपतापअवलेपः स्मृतो गर्वे दूषणे लेपनेऽपि च । उपतापो गदे तापे त्वरायामपि दृश्यते ॥ Dharaṇikośa 20.2.8
- कोषकल्पतरु उत्तपतिदुःखे परेर्निरः सोऽल्पतापे क्रोधे समः परः । उदः शोषे च तापे च तथैव च परिप्लवे ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.85
- कोषकल्पतरु आस्आस्ताप-कोपयोरां[243a]तु स्मृति निश्चयार्थकम् । इ संबुद्धावमर्षोक्तौ विषादे च प्रकीर्तितम् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 5.1.77
- कोषकल्पतरु आतङ्क[255b]आतङ्को मुरजनिनादतापशङ्का- रुक्ष्वस्त्री रतिपतिकण्टकेऽप्युदर्कः । संपर्को निधुवनपृक्तिवाचकः स्या- दूहायां पुनरिह संशये वितर्कः ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.7
- कोषकल्पतरु पलितरसितं सुवर्णखचिते रुते तथा गर्जिते प्रोक्तम् । पलितं त्वस्त्री तापे शैलजकर्दमविपक्वकेशेषु ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.82
- कोषकल्पतरु तपनदन्तेऽद्रिशृङ्गे दशनोऽथ वर्म- ण्यन्तेऽथ भानौ तपनोऽथ तापे । भल्लातके स्यान्नरकान्तरेऽन्त्ये ऽथापायदान्त्योः कदनं तथैव ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.21.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप उपतापव्रणादेर्भेषजे बीजेऽप्युपताप तु कीर्त्यते । रोगे तापेऽप्यथ प्रोक्तो वारिबाहमहेन्द्रयोः ॥ ४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.48
- परमानन्दीयनाममाला आतङ्कपाण्डोः पुत्रे तृणे नेत्ररोगे हैहयसालयोः । आतङ्को मुरजध्वानशङ्कयो रोगतापयोः ॥ ३२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.32
- परमानन्दीयनाममाला उपतापउदुम्बरं कुष्ठभेदे ताम्रेऽथोदुम्बरो द्रुमे । उपतापं तु दुःखे स्याद्गदे तापेऽपि दृश्यते ॥ ७४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.74
- परमानन्दीयनाममाला घर्मघर्मो ग्रीष्मोष्मतापे स्यात्तापे स्वेदजले तथा । घोषस्त्वाभीरपल्लौ स्यात्कांस्यघोषकयोरपि ॥ १७२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.10.172
- शब्दरत्नावली पलितपलितं शैलजे तापे केशपाके च कर्दमे । प्रसृतोऽर्द्धाञ्जलौ स्त्री तु जङ्घायां वेगिते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.114
- शब्दरत्नावली प्रतापकुतपोऽस्त्री कुशे वाद्ये दौहित्रे छागकम्बले । दिवसस्याष्टमांशे च भवेद्दिनकरे पुमान् ॥ कुणपः पूतिगन्धौ स्याच्छवे स्त्री शारिकादिषे । जिह्वापः कुक्कुरे व्याघ्रे मार्जारे भल्लुकेऽपि च ॥ प्रतापः पुंसि तापे स्याच् शौर्ये तीक्ष्णांशुतेजसि । रक्तपा स्त्री जलोकायां डाकिन्यां राक्षसे पुमान् ॥ विटपोऽस्त्री वृक्षशाखाविस्तारे पल्लवेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.18
- शब्दरत्नावली झषकर्षो मानविशेषे स्यात्कर्षणे च पुमानयम् । कर्षूः पुंसि करीषाग्नौ स्त्रियां कुल्येष्टखातयोः ॥ काक्षी सौराष्ट्रमृद्भदे स्त्रियान्तु वरिकोषधौ । घोषमाभीरपल्ल्याञ्च ध्वनिगोपालघोषके ॥ चोक्षो दक्षे मनोज्ञे च तीक्ष्णे च शुचिगीतयोः । झषा नागवलायां स्त्री तापमीनवनेषु ना ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.6
- शब्दरत्नाकर आतङ्कआतङ्को भीतिरुक्तापेष्वामोदो मुत्सुगन्धयोः । श्रोण्यां चारोह आवापो न्यास आवालभूषयोः ॥ २०४८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2048
- शब्दरत्नाकर निदाघवारणापाङ्गदेशे स्यान्निर्याणं निर्गमे मृतौ । निदाघ ऊष्मणि ग्रीष्मे स्वेदे तापे च घर्मवत् ॥ २११६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2116
- शब्दरत्नाकर उपतापस्नानाचान्त्योरुपस्पर्श उदवाहो घनौघयोः । उपतापौ रुजातापावैरावत्यौ तटिच्छ्रियौ ॥ २२०५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2205
- शब्दरत्नाकर उउ तापेऽव्ययमीशे ना मा निषेधे श्रियां स्त्रियाम् । अ निषेधे पुमान्विष्णौ वि विचित्रे स्मरे पुमान् ॥ २२५८ ॥ Śabdaratnākara 5.1.2258
- त्रिकाण्डशेष निदाघओधः स्याद्द्रुतनृत्ये च काचिघौ काञ्चनोन्दुरू । निदाघौ स्वेदतापौ च प्रतिधो रोषघातयोः ॥ ७२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.72
- वैजयन्ती आतङ्करुग्भीतितापेष्वातङ्क आशुगोऽर्के शरेऽनिले । तदात्वे पात आपात आकरो निकरे खनौ ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.1.9
- वैजयन्ती उपतापउपतापौ रुजातापौ द्वारपालेऽप्युदास्थितः । स्नानाचान्त्योरुपस्पर्शो हरावुच्चैः श्रवा हये ॥ १९ ॥ Vaijayantī 8.1.19
- वैजयन्ती उउ तापेऽव्ययमीशे ना मा निषेधे श्रियां स्त्रियाम् । अ निषेधे पुमान्विष्णावि विचित्रे स्मरे पुमान् ॥ १० ॥ Vaijayantī 8.7.10