धमनी
dhamanīस्त्री · fem.In 12 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
genderस्त्रीfem.
धमनिर्धमनी नाडी नाडिर्नालिः शिरा सिरा ।क्लोम क्लोमं प्लिहन् प्लीहन् प्लिहाप्लीहे अपि स्मृते ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली कण्टारिका क्षुद्रफला क्षुद्रदुरालभा ।बहुकण्टाग्निधमनी राजमाता धमन्यपि ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कालानुसार्यं तगरं कुटिलं नहुषं नतम् ।महोदरश्चण्डहस्तो पिण्डीतगर एव च ।सुषिरा विद्रुमलता कपोताङ्घ्रिर्नटी नली ।निर्मध्या नर्त्तकी शून्या धमन्यञ्ज[47a]नकेशिका ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
न्यग्रोधकश्च व्यायामस्त्रिषु मानार्थका अमी ।कण्ठो गलो निगरणः क्रोडाग्रो धमनी धरः ।नालोऽथ तदधोवर्ती मणिः काकलको मतः ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अञ्जनकेशी धमनी शून्या विद्रुमवल्ल्यपि ।अतिमुक्ते मण्डकः स्यात्पुण्ड्रको भ्रमरोत्सवः ॥ ३७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ञ्ज (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
दन्तवासोऽधरोऽप्योष्ठे वर्णितो दशनच्छदः ।शिरोधरो गलो ग्रीवा कण्ठश्च धमनी धमः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गन्धद्रव्ये नलीनाम्नि केचित्तु नालिकाह्वये ।अथ हट्टविलासिन्यां धमनि धमनीति च ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्तु (wrong syllable); pāda 4, syllable 2 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पश्चाद्ग्रीवा शिरामन्यामन्यकापि च निगद्यते ।नाडीशिरा शिरानाली धमनिर्धमनीति च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मेदो वपा वसा नाडीसिराधमनयः समाः ।पश्चाद्ग्रीवासिरा मन्या किट्टं तु मलमस्त्रियाम् ॥ १११७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धमन्यंजनकेश्यौ तु हनुर्हट्टविलासिनी ।अपि शुक्तिः खुरः शंखो नखं कोलदलं समाः ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शाखास्थि नलकञ्जानोरष्ठी स्यात्कूर्परस्य च ।धमनी त्वीलिका नाली सिरा दोषप्रणालिका ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रजनी नीलिका रात्रि… ।धमनी च शिरा प्रोक्ता तथा हट्टविलासिनी ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
धमनी तु स्त्रियामेषा विज्ञेया वाचि वाग्मिभिः ।तथा हट्टविलासिन्यां सिरायां रमसोऽपठीत् ॥ ९७४ ॥
अनुष्टुप्
तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
धमनी as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नाडीनीडं स्थाने खगावासे सकारपूर्वकोऽन्तिके । नाडी व्रणो धमन्यां च नाडी स्यान्[नाल]कालयोः ॥ Dharaṇikośa 12.1.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप नालिनालिर्नाडीव्रणे नाले धमन्यर्धमुहूर्तयोः । आयते सुषिरद्रव्ये तेष्वेवार्थेषु पञ्चसु ॥ ५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.57
- नानार्थार्णवसंक्षेप गर्दागर्दा स्त्री द्रवधारायां धमनीषु च वाचि ना । गतं तु क्ली गतौ ना तु प्रकारे त्रि तु ढौकिते ॥ ३३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.335