वल्ली
vallīस्त्री · fem.In 21 kośas: 32 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
उत्तरौ कर्णपूरेऽपि पत्त्रलेखा तु पत्त्रतः ॥ ६५४ ॥भङ्गिवल्लीलताङ्गुल्यः पत्त्रपाश्या ललाटिका ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षुपो ह्रस्वशिफाशाखः प्रततिर्व्रततिर्लता ॥ १११७ ॥वल्ल्यस्यां तु प्रतानिन्यां गुल्मिन्युलपवीरुधः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अप्रकाण्डे स्तम्बगुल्मौ वल्ली तु व्रततिर्लता ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
फलपाकावसानास्तु बुधैरोषधयः स्मृताः ।लता प्रतानिनी वल्ली प्रततिर्व्रततिस्तथा ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्क्षिकं कानने तु स्याद्वृक्षे तु वसुविष्टिका ।लतायां वल्लरी वल्ली पुष्पे सूनं मणीचकम् ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वृघ्नी व्रघ्नश्च वल्लिः स्यात् वल्ली वेल्ली(ल्लि?)रपीष्यते ।व्रततिव्रतती चात्र प्रततिः प्रतती अपि ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तुलसी भारती सेव्या द्रोणो वैकुण्ठ ईश्वरः ।लतायां वल्लिका वल्ली वल्लरीति च कथ्यते ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पावः स्याच्छितिशिम्बिश्च वल्ली बहुविधश्च सः ।माध्वीकः श्वेतनिष्पावः स्यात्स्त्रियां मधुशर्करा ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली च कोलवल्ली स्याद्वशिरः कृकरः पुमान् ।तीक्ष्णोथ पालका पाठी ज्योतिष्कः शूरदारुणौ ॥ ३५२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षुपेऽप्रकाण्डे गुल्मः स्यात्स्तम्बोथ व्रततिर्लता ।वल्ली च वल्लिर्व्रतती स्त्रियां वीरुत् प्रतानिनी ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्रततिर्व्रतती वल्ली स्यात् क्लीब उलपं पुनः ।वीरुदेषातिविस्तीर्णा तालक्रमुककेतकी ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तरुवल्ल्यथ कण्डूरा वयस्थाऽरण्यवासिनी ।अत्यम्लपर्णी तीक्ष्णा च वल्ली सूरणवल्ल्यपि ॥ ४४१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली कण्टारिका क्षुद्रफला क्षुद्रदुरालभा ।बहुकण्टाग्निधमनी राजमाता धमन्यपि ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अथ स्त्री योनिमत्सेनावीचीवम्रीतडिन्निशाम् ।वल्लीशस्त्रीदयाजिह्वाऽवटुतन्द्रानदीदिशाम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ज्योतिर्ज्वालः शठो व्यालो वल्ली(?)वह्निः कुटः शिखी ।चव्यं त्रिषु स्याच्चवनं चविका कोलवल्लरी ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥
metre not recognised
संवत्सरपुंहायनपुंअब्दपुंगिरिपुंपर्वतपुंधरपुंशैलपुंमासपुंचैत्रपुंवैशाखपुंज्येष्ठपुंआषाधपुंअर्णवपुंसमुद्रपुंसागरपुंपारावारपुंसरित्पतिपुंऋतुपुंवसन्तपुंग्रीष्मपुंदेवपुंसुरपुंअसुरपुंदैत्यपुंशरपुंकाण्डपुंअसिपुंखड्गपुंमण्डलाग्रपुंपङ्कपुंकर्दमपुंजम्बालपुंअरिपुंशत्रुपुंवैरिन्पुंरिपुपुंविपक्षपुंभास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीईषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीवल्लीस्त्रीसरित्स्त्री
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
एते नपुंसके भवन्ति । इदं मण्डलं सूर्यस्य । केशरं किञ्जल्कः । भाण्डमुपकरणद्रव्यम् । उत्तरीयं प्रावरणम् । सोपानं खण्डखण्डिका । कल्मषं पापं अघं पापं च । प्रशब्दादेरन्तरं शब्दं नपुंसके विद्धि । इदं प्रान्तमत एवानुपसर्गस्तु पुंस्येवान्तशब्दः । कुटुम्बपुलिनशब्दाभ्यां सह नपुंसके । इदं कुटुम्बं गोत्रवर्गः । इदं पुलिनं द्वीपम् ।स्थालीसभाजरानां स्त्रीत्वं स्थल्याश्च वीच्याश्च ।छविकट्योर्मञ्जर्यावल्याश्चैवं विजानीयात् ॥ ७९ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
दीप्यो वल्ली ब्रह्मदर्भो लोचमर्कट इत्यपि ।यवान्यां स्यादुग्रगन्धा यमनी यवसाह्वया ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तद्वती विसिनी ज्ञेया व्रततीर्वल्लरी लता ।वल्लीनामानि योज्यानि वारिधिर्वर्ण्यतेऽधुना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्रततिः प्रततिस्तुल्ये लता वल्ली स्त्रियामुभे ।लतायां तु प्रतानिन्यां गुल्मिन्युलपवीरुधः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रीलिङ्गे योनिमन्नाम वल्लीसेनातडिद्दिशाम् ।वम्रीतन्द्रानिशां ग्रीवादयाजिह्वाधियामपि ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली प्रतानिनी वीरुद्व्रततिर्वल्लरी लता ।पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सूनं सुमनसः सुमम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रततिर्व्रततिर्वल्ली वल्लिर्लताऽपि कथ्यते ॥ १९६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
वल्लिर्वल्ली च व्रततिवेल्ली स्यात् प्रतति लता ।शाखादिरहितायान्तु गुडुच्यादौ प्रकाशिता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
विद्युत्तडिच्च धीर्बुद्धिर्वल्ली नीरुदियाः स्त्रियाम् ।शिष्टप्रयोगात्पुंस्त्वे च लज्जायां व्रीड इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अब्धिद्रोणीरसाला श्रुतिविरतिगुहाशुक्तिमुक्तावडभ्यः ।आदौ भूम्निस्थलीज्यानियतितरलिकावेदिभित्तिश्रुचोपि ।वल्यवल्लीविदारीत्रुटिधमनिशिखामल्लिकायूषिकात्वक् ।दृष्टिजिह्वाऽटवीद्राः सनिविकृतिकणादेहलीमृत्तिकाश्च ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
द्रोणीस्त्रीरसालास्त्रीश्रुतिस्त्रीविरतिस्त्रीगुहास्त्रीशुक्तिस्त्रीमुक्तास्त्रीवडभीस्त्रीस्थलीस्त्रीज्यास्त्रीनियतिस्त्रीतरलिकास्त्रीवेदिस्त्रीभित्तिस्त्रीश्रुच्स्त्रीवलीस्त्रीवल्लीस्त्रीविदारीस्त्रीत्रुटिस्त्रीधमनिस्त्रीशिखास्त्रीमल्लिकास्त्रीयूषिकास्त्रीत्वच्स्त्रीदृष्टिस्त्रीजिह्वास्त्रीअटवीस्त्रीविकृतिस्त्रीकणास्त्रीदेहलीस्त्रीमृत्तिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
क्षुपो ह्रस्वशिफाशाखे क्षुपको, व्रततिर्लता ।प्रततिर्व्रतती तद्वत् वल्लि-वल्ल्यौ च वेल्लिवत् ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली च वल्लरी चाथ सैव वीरुत् प्रतानिनी ।गुल्मिन्युलपमस्त्री तु कोटरो निष्कुहः पुमान् ॥ ४४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिवमल्ली झिल्लिचुल्ली वल्ली मल्ली मतल्ल्यपि ।दर्विर्वेदिः खनिः श्रोणिरश्रिरङ्गुलिरोषधिः ॥ २३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली तु वेल्लिः सरणे ॥ ९३ ॥
genderस्त्रीfem.
अप्रकाण्डे स्तंबगुल्मावुलपस्तु प्रतानिनी ।गुल्मिन्यपि च वल्ली तु व्रततिर्व्रतती लता ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वल्ली as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् व्रततिविस्तारवल्ल्योर्व्रततिर्वसती रात्रिवेश्मनोः । Amarakośa 3.3.131
- कोषकल्पतरु शिखरिणीशिखरिण्युक्ता वृत्तविशेषे रोमावल्यामुत्तमनार्याम् । [285b]तद्वन्मल्लीनामनि वल्ल्यां भवति रसालानामनि तादृक् ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.15.67
- कोषकल्पतरु लतात्रेता युगेऽग्नित्रितयेऽपि योषित् लता तु शाखाहरिताफलीषु । ज्योतिष्मतीस्पृग्व्रततीषु वल्ली- कस्तूरिकायामतिमुक्तकेऽपि ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.42
- कोषकल्पतरु प्रततिसाम्ये सभायां समिती मृधेऽपि स्यात्संगमेऽथादितिरत्र भू[297a]मौ । द्युसज्जनन्यामथ पक्षतिः स्यात् पक्षस्य मूले प्रतिपत्तिथौ च । तार्क्ष्यस्त्रियां तून्नतिरुद्गतौ च वृद्धौ प्रसूतिस्तु सुतोद्भवादौ । पुत्र्यां च वल्ल्यां प्रततिस्ततौ च ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.35
- कोषकल्पतरु नदीकान्तसिन्धौ च सिन्दुवारे हिज्जल उक्तो नदीकान्तः । स्त्री जम्बुकाकजङ्घावल्लीमात्रेषु निर्दिष्टः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.17.64
- कोषकल्पतरु शमीकान्तौ फलिन्यामपि ऋद्धिनामौ- षधौ सभायामपि लोहपुत्र्याम् । वल्लीपलाशेऽपि च बिल्ववृक्षे शमी द्वयोः शङ्कुफला च शम्बा ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.25.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप लतालता तु वल्ल्यां शाखायां प्रियङ्गुस्पृक्कयोरपि । लताबृहत्यामपि च ज्योतिष्मत्यतिमुक्तयोः ॥ ९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.90
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिंबिवल्ल्यां शम्यां तथा शीर्णिस्त्वङ्गे विशरणे रुजि । शुण्डा सलीलहस्तिन्यां मदिराहस्तिहस्तयोः ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.108
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसूतिप्रवाहे च प्रसूतिस्तु पुत्रयोरपि जन्मनि । प्रसवाख्यक्रियायां च वल्लीविस्तारयोः पुनः ॥ ५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप काकोलीद्वयोस्तु कृष्णकाके स्यात् काकोलीति स्त्रियामियम् । वयस्यासंज्ञके वल्लीजातिभेदेऽथ काहला ॥ ४३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.434
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्वक्सारावेणौ तृणद्रुमाख्येषु तालहिन्तालकादिषु । क्ली तु तत्प्रसवे स्त्री तु त्वक्सारा वल्लिषु स्मृता ॥ ८२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.826
- शब्दरत्नावली लताप्रियङ्गुशाखा कस्तूरीलतावल्लीषु च स्त्रियाम् । लिप्तं भुक्तेऽवलिप्ते च विषदिग्धेऽपि न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.48
- शब्दरत्नावली वीरुध्विविधः पत्तिभेदे वे(?) वीरुत्स्त्री वल्लीशाखयोः । सन्नद्धः कृतसन्नाहे व्यूढे मन्त्रादिसंयुते ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.34
- शब्दरत्नावली मञ्जरमसूरा मसुरा वेश्यास्वथ व्रीहौ पुमानयम् । पापरोगे मसूरी स्यात्तथा मसुरिकेत्यपि ॥ मर्मरः पीतकाष्ठे स्याद्वस्त्रपर्णादिनिस्वने । मञ्जरं मञ्जरी च स्यान्मुक्तातिलकवल्लीषु ॥ मदिरा तु सुरायां स्त्री मदिरो मत्तखञ्जने । मुकुरः कुलवृक्षे स्याद्दर्पणे दण्डभिद्यपि ॥ मार्जार ओतौ खट्टासे मिहिरो वृद्धसूर्ययोः । मुदिरः कामुके मेघे मुहिरो मूर्खकामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.96