धर
dharaपुं · masc.In 15 kośas: 19 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
नाभिश्च जितशत्रुश्च जितारिरथ संवरः ।मेघो धरः प्रतिष्ठश्च महासेननरेश्वरः ॥ ३६ ॥सुग्रीवश्च दृढरथो विष्णुश्च वसुपूज्यराट् ।कृतवर्मा सिंहसेनो भानुश्च विश्वसेनराट् ॥ ३७ ॥सूरः सुदर्शनः कुम्भः सुमित्रो विजयस्तथा ।समुद्रविजयश्चाश्वसेनः सिद्धार्थ एव च ॥ ३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शैलोऽद्रिः शिखरी शिलोच्चयगिरी गोत्रोऽचलः सानुमा-न्ग्रावः पर्वतभूध्रभूधरधराहार्या नगोऽथोदयः ।पूर्वाद्रिश्चरमाद्रिरस्त उदगद्रिस्त्वद्रिराण्मेनका-प्राणेशो हिमवान्हिमालयहिमप्रस्थौ भवानीगुरुः ॥ १०२७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
महीध्रे शिखरिक्ष्माभृदहार्यधरपर्वताः ।अद्रिगोत्रगिरिग्रावाचलशैलशिलोच्चयाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अचलशिलोच्चयशैलक्षितिधरगिरिगोत्रपर्वताहार्याः ।नगशिखरिसानुमन्तो धराद्रिकुध्राश्च तुल्यार्थाः ॥ १६५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
तीक्ष्णधारोधरो देवो व्यवहारो दुरासहः ।प्रसङ्गी रुद्रतनयः शस्त्रो विजय इत्यपि ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गिरिर्गोत्रोऽचलः शैलः स्थावरो धातुभृद्धरः ।कुकीलः सानुमान्व्यंशो जीमूतः पृथुशेखरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरः प्रभासः सोमश्च प्रत्यूषश्च वृकोष्टकः ।भुवनो भावनो दक्षः सुजन्यः सुजनः क्रतुः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिलोच्चयो * * भूभृद्धर-भूधर-पर्वताः ।कुध्रः कुव्रीलः(?) कुट्टारो नगो ग्रावाचलो गिरिः ॥ १ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
न्यग्रोधकश्च व्यायामस्त्रिषु मानार्थका अमी ।कण्ठो गलो निगरणः क्रोडाग्रो धमनी धरः ।नालोऽथ तदधोवर्ती मणिः काकलको मतः ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥
metre not recognised
संवत्सरपुंहायनपुंअब्दपुंगिरिपुंपर्वतपुंधरपुंशैलपुंमासपुंचैत्रपुंवैशाखपुंज्येष्ठपुंआषाधपुंअर्णवपुंसमुद्रपुंसागरपुंपारावारपुंसरित्पतिपुंऋतुपुंवसन्तपुंग्रीष्मपुंदेवपुंसुरपुंअसुरपुंदैत्यपुंशरपुंकाण्डपुंअसिपुंखड्गपुंमण्डलाग्रपुंपङ्कपुंकर्दमपुंजम्बालपुंअरिपुंशत्रुपुंवैरिन्पुंरिपुपुंविपक्षपुंभास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीईषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीवल्लीस्त्रीसरित्स्त्री
genderपुंmasc.
नगोऽहार्यः सानुमांश्च शैलो ग्रावा शिलोच्चयः ।धरो गिरिः पूर्वशैलेऽथोदयः परिकीर्तितः ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्वतः शिखरी क्ष्माभृन्नगः शैलोऽचलो गिरिः ।अद्रिः शिलोच्चयो गोत्रो भूधरः सानुमान्धरः ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाभिराड्जितशत्रुश्च जितारिः संवरो नृपः ।मेघो धरो धराधीशः प्रतिष्ठोऽप्रतिमो नृपः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुध्रो भूध्रो महीध्रश्च धरो भूभृन्महीधरः ।प्रपाती पर्वतोऽहार्य उर्वङ्गो भूधरः पुनः ॥ १७६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्वतः स्थावरः शैलः स्थानुमान् पृथुशेखरः ।धरणीकीलकः क्ष्माभृदहार्यः शिखरी धरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्विशालं स्थालं स्थाली, शैले तु धर-भूधरौ ।भूध्रोऽद्रिश्च शद्रि-सद्री शिखी स्याच्छैखरोपि च ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्था (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कालः कामः सखा सत्यो विश्वेदेवा अमी दश ।प्राभास आपः प्रत्यूषो धरः सोमो ध्रुवोऽनिलः ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अचलशिलोच्चयशैलक्षितिधरगिरिगोत्रपर्वताहार्याः ।नगशिखरिसानुमदगग्रावमहीध्राद्रिधरधराकीलाः ॥ ४०६ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
शैलः स्थावरधातुभृद्धरकुकीलौव्यङ्गकः सानुमा-ञ्जीमूतः पृथुशेखरश्च कटकी दन्ती नगो निर्झरी ।कुट्टारोऽथ हिमालयो नगपतिर्मेनाधवोमागुरूकैलासो गणपर्वतश्च रजतप्रस्थः कुबेराचलः ॥ १ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
परोऽभ्यासे रिपौ श्रेष्ठे दूरेऽथ केवले परम् ।धरा भूभिर्धराः शैलाः कर्पासतूलको धरः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 थ (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 स (wrong syllable)
कार्पासके स्यादपि कूलके चस्त्रियां तु गर्भाशयभूमिवाची ।मेदस्यथाम्भोमुचि च क्षरः स्या-न्नीरेऽन्तिमेऽथ त्रिषु रन्ध्रभीत्योः ॥ ४ ॥
उपजातिः
doubtful
धीरञ्च कुङ्कुममथो धरा पृथ्वी धरो गिरिः ।नेत्रो नेतरि नेत्रञ्च गुणे मूले विलोचने ॥ ३५९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगिरि
धर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु गोत्रगोत्रो धरे स्याद्भुवि गोसमूहे स्त्रियामथान्त्ये कुलनामहृत्सु । क्षे[46b]त्रे वने वर्त्मनि तद्वदेव संभावनीयस्य च बोधनेऽपि ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.25
- कोषकल्पतरु शैलउत्सङ्गके पोत्रिणि किं च चित्रे स्त्रियां कणाचव्यकयोः प्रदिष्टः । फले बदर्याश्चरमेऽथ शैलो धरे शिलाजे तु रसाञ्जनेऽस्त्री ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.66
- परमानन्दीयनाममाला ईईर्लक्ष्मीधरयोरुश्च शम्भौ मोक्षोर्ध्वशक्तिषु । भावे स्यादुत्प्रकाशे च निपातः क्रोधलोभयोः ॥ ६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.6