बक
bakaपुं · masc.In 13 kośas: 18 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 17 as a meaning of another word.
क्रुङ्क्रौञ्चोऽथ बकः कह्वः पुष्कराह्वस्तु सारसः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिवादापीड आह्लादो मल्ल्यङ्केष्टश्च सुव्रतः ।बकः पाशुपतश्चापि वसुकः क्रमपूरकः ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वक्रनेत्रो रत्नगर्भो वसुश्चापि बको द्रुमः ।एककुण्डलपर्यायः सोमः पद्मार्थलाञ्छनः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईशः शम्भुः पशुपतिरट्टहासो बकः शिवः ।अजो मः प्रहसः शूली भोगः संजश्च शङ्करः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुरी वस्वौकसाराऽस्य तस्यामेवालका प्रभा ।यक्षो बकः [17b] पुण्यजनः पिशाचो भूतमस्त्रियाम् ।…गुह्यकस्तु वटान[श्र]यः ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
धुको बको रुद्रनामा वसुको रुद्रकेसरः ।कपिमालः किण्वमूलः सुव्रतः स्थूलपुष्पकः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्वारिबलिभुक्कह्वो बकोऽपि स्याद्बलाहकः ।बलाको बिसकण्ठी तु बलाका च बकेरुका ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चटका चाटकैरस्तु पुमपत्ये विभाव्यताम् ।[45] बकबकोटौ कह्वोऽप्यथ [बलाको?] बलाहकः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बकः कह्वो बकोटश्च स्याद्बलाको बलाहकः ।बकेरुका बकेरुस्तु बलाका बिसकण्ठिका ॥ २४१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एकाष्ठीला पाशुपतो वकपुष्पा वुको बकः ।शिवमल्ली वसुश्चैव वसुका चैव कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिवमल्ल्यां बक-बुकौ वसूको वसुको वसुः ।वृक्षरुहायां तु वन्दा वन्दाका च जयन्त्यपि ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दात्यूहश्च सदात्योहः, कह्वे बक-बुकौ समौ ।बकोटोऽपि, बलाकायां कण्टिका-कण्ठिके बिसात् ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कारण्डवो बृहत्पक्षः क्वयिस्तु कुलपायिकः ।बको बकोटः कह्वश्च दर्वीतुण्डस्तु तद्भिदौ ॥ ८०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मृत्युर्बको वृ(वि)षघ्नश्च हृदो दक्षकरस्थितः ।शङ्ख(ङ्कु)कर्णोऽस्थिसंज्ञश्च श-कारो विद्भिरीरितः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऌः स्थाणुर्दक्षगण्डश्च विशेषश्चैव पार्थिवः ।महेन्द्रो लाङ्गलिश्चैव राजा धूम्रो बकस्तथा ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बको बकोटः कह्वोऽथ बलाका बिसकण्ठिका ।बकजातिर्दर्वितुण्डो दुर्विः क्रौञ्चश्च दुर्विदा ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उग्रमूढा निषादी तु वेणुकं कुक्कुटी कुटम् ।तीवरी महिषं वेनी रट्टासं पुल्कसी बकम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कवियोऽस्त्री खलीनोऽस्त्री पंचांगी कविका कवी ।प्राक्पादरज्जुरातालो बका स्याद्द्विग्रिहे द्वयोः ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
बकः कह्वे च यक्षेशे पुष्परक्षोविशेषयोः ।राकागतरजाः कन्या पूर्णेन्दुपूर्णिमापि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्दु (wrong syllable)
न स्त्री तु कन्दा[248a]दिदशप्रकारेधाको वृषे पुंसि तथाश्रये च ।मूकस्तु दीनावचसोस्त्रिलिङ्ग्यांभूकं तु रन्ध्रे समये तु पुंसि ।बको बकोटे बकपुष्पके चधनाधिनाथे च निशाचरे च ।शूकोऽपि धान्याद्यतितीक्ष्णकाग्रेशुद्धे कृपायामपि न स्त्रियां स्यात् ॥ १५ ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
अन्ये तु तदसत् प्राहुर्दन्त्यौष्ठ्यादित्वसङ्गरात् ।बकस्तु ना दाल्भ्यमुनावेकचक्रापतावपि ॥ ८३६ ॥
अनुष्टुप्
द्वे तु कह्वाह्वये पक्षिभेदे जात्यन्तरे नृणाम् ।पुल्कसीक्षत्त्रियोद्भूते ब्रध्नस्त्वृप्यन्तरे पुमान् ॥ ८३७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
बक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जायानुजीविन्अन्तावसायिनौ सद्भिः स्मृतौ चाण्डालनापितौ । जायानुजीविनौ चैव ख्यातौ बककृशाश्विनौ ॥ Dharaṇikośa 19.2.99
- धरणिकोश ध्वाङ्क्षध्वाङ्क्षौ काकबकौ ख्यातौ ध्वाङ्क्षस्तर्ककभिक्षुकाः । मिक्षा याच्ञा भृतिः सेवा भिक्षा भिक्षणवस्तु च ॥ Dharaṇikośa 33.2.3
- कोषकल्पतरु बलाकाभवे[257a]द्बलाका विसकण्ठिकायां सकामनार्यां बकसंहतौ च । बके पुमान्स्यादथ वैजयन्त्यां सौभाग्यनाट्याङ्गकयोः पताका ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.1.26
- कोषकल्पतरु जायानुजीविन्मुनिभिदि त्वन्तावसायी मतः । चाण्डाल-क्षुरिणौ नटे त्वपि बके जायानुजीवी तथा निर्द्रव्येऽथ कलानुनादिनमिह प्राहुः कुलिङ्गाह्वये ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.72
- कोषकल्पतरु ध्वाङ्क्षन्यक्षं तु का[र्त्स्न्ये]त्रितये निकृष्टो ना पर्शुरामेऽथ शुचौ परस्मिन् । तीक्ष्णे मनोज्ञे च पुमांस्तु गीते चोक्षोऽथ काके च बके च भिक्षौ ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्रुश्वद्वे सृगाले बके त्वन्यः शिवायां क्रुश्वरी स्त्रियाम् । कूटोऽस्त्री पुञ्जमायाघेष्वद्रिशृङ्गे शरान्तरे ॥ २५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.252
- नानार्थार्णवसंक्षेप ध्वाङ्क्षकुस्तुम्बुरुणि सस्ये क्ली ध्वाङ्क्षस्तु बककाकयोः । द्वयोस्तत्रापि च स्त्र्यर्थे ध्वाङ्क्षी ध्वाङ्क्षा तु नृस्त्रियोः ॥ ६४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.642
- नानार्थार्णवसंक्षेप सृकसृकः पुंसि शरे वज्रे निरये द्वे पुनर्बके । सृगाले चाथ सृष्टं क्ली सर्जने त्रि तु निश्चिते ॥ १५५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1550
- नानार्थार्णवसंक्षेप ह्रीरुह्रीरुर्लज्जावति त्रि स्यात् कश्चित् त्वाह बके द्वयोः । ह्रीकुर्लज्जावति त्रि स्याद् वनमार्जारके द्वयोः ॥ १५९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1599
- नानार्थार्णवसंक्षेप पाशुपतअत्रापि पूर्ववत् सादि ना तु पाशुपतध्वनिः । भूरुहे शिवमल्लीति प्रसिद्धे (ब)कसंज्ञके ॥ ३७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.377
- परमानन्दीयनाममाला ध्वाङ्क्षगवि ध्वाङ्क्षस्तु काके स्याद्बकयाचकयोरपि । धातुः क्रियादिरूप्यादिमहाभूतेषु तद्गुणे ॥ २५२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.17.252
- शब्दरत्नावली बन्धुरबन्धुरो मुकुटे रम्ये नम्रे बकविहङ्गयोः । बन्धुके बधिरे हंसे बन्धुरोऽप्यन्नतानते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.91
- शब्दरत्नावली वसुप्रसूर्मातरि कन्दल्यामश्वायां विरुधि स्त्रियाम् । वसुरत्ने धने क्लीबं दीप्तौ वृद्ध्यौषधे स्त्रियाम् । नाग्नौ देवे बके श्यामे योक्तभूपालसाधुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.5
- तन्त्राभिधान शश-कारश्च महेशानि! वृषघ्नः कथितो बकः । ष-कारः श्वेत आख्यातो मूर्द्धन्यो वृषसंज्ञकः ॥ २७ ॥ Tantrābhidhāna 1.27
- तन्त्राभिधान ऌऌः स्थाणुः श्रीधरः शुद्धो मेधा धूम्रो बको वियत् । देवयोनिर्दक्षगण्डो वहेशः कौन्त-रुद्रकौ ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 2.10.29
- तन्त्राभिधान ञञ-कारो बोधिनी विश्वा कुण्डली म(सु)खदो वियत् । कौमारी नागविज्ञानी सव्याङ्गुलनखो बकः ॥ ८६ ॥ Tantrābhidhāna 2.27.86
- वैजयन्ती ध्वाङ्क्षदुवदावौ वनारण्यवह्न्योः स्वर्गार्कयोर्द्युवा । धवो वृक्षे नरे पत्यौ ध्वांक्षः स्याद्वायसे बके ॥ २७ ॥ Vaijayantī 6.1.27