निर्यूह
niryūhaपुं · masc.In 8 kośas: 9 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
कृष्णवर्णस्तु खुङ्गाहः कियाहो लोहितो हयः ।आनीलो नीलकेपि स्यान्निर्यूहः कपिलो हयः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उडीशकुशकोटीशकुल्माषाणां वृषस्य (च) ।यज्ञनिर्यूहकलहनिःकुहाहसनस्ततः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्विस्तावा सा द्वित्रिगुणा त्रिस्तावाथ तमङ्गकः ।इन्द्रकोशः शेखरोऽस्त्री निर्यूहो निर्गतं बहिः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋषिः करीषज्वलने तु कर्षू-र्वृषश्च कुल्माष-तुषौ तरीषः ।निर्यूह-हाहा-कलहाश्च हूहूःस्यान्नग्नहूर्निष्कुह इत्यहान्ताः ॥ २६ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
त्रिकमिति लिङ्गत्रितयम् । अयं बन्धुरः । इयं बन्धुरा । इदं बन्धुरं उत्तममांसम् । अयं विषाणः इयं विषाणम् शृङ्गम् । पल्वलम् । तृतीयं नपुंसकमित्यर्थम् । इदं पल्वलं अल्पसरः । एतानि नपुंसकानि जानीहि । इदं शकटं यानम् । इदमुशीरं वीरणमूलम् । कुतूहलं कुतूकम् । शरावं मृन्मयभाजनम् । वृन्दं समूहः ।यूकोल्काशुक्त्यौषधिवर्त्तिभ्रुकुटयः स्त्रिया[यां]मुदिताः ।वाल्मीक्यध्वनिर्यूहव्यूहमुस्तकाः पुंसि कुम्भश्च ॥ ८४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
शिवावयवकोटीशवंशोड्डीशवृषाः कुशः ।पुरेडाशवरासी च निर्यूहर्षी घृणिध्वनी ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मालिका स्त्री वेश्मभेदे निर्यूहे मत्तवारणम् ।वीणा घोषवती सा तु गणेशस्य प्रभावती ॥ १८१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिच्छन्दका राजधाम्नां सन्निवेशो निकर्षणम् ।कूटागारं तु वलभी निर्यूहो मत्तवारणम् ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जायुः पुंस्यगदस्तन्त्रं भैषज्यौषधभेषजम् ।क्वाथः कषायो निर्यूहः फाण्टोऽतिक्वाथजो रसः ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नितम्बस्तु वधूकट्याः पश्चाद्भागे परे पुनः ।श्रोणिमात्रेऽद्रिकटके निर्यूहस्त्वपि शेखरे ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशेखर
द्वारे क्वाथे च निर्यासे नागदन्त्याख्यशङ्कुषु ।निष्क्रमो बुद्धिसामर्थ्ये निर्गतौ दुष्कुले तथा ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
निर्यूह as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागदन्तअत्रापि पूर्ववत् सादि नागदन्तस्तु पुंस्ययम् । निर्यूहसंज्ञके वेश्मभित्तिशङ्कौ तथा दरे ॥ ३०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.304
- नानार्थार्णवसंक्षेप मत्तवारणशङ्खे त्रिषु तु यस्यास्ति तत्रार्थे मधुरः स्वनः । निर्यूहेऽपाश्रये च क्ली मत्तवारणमित्यदः ॥ ७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.77