द्वार
dvāraक्ली · neut.In 16 kośas: 17 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 22 as a meaning of another word.
वलजं प्रतिहारो द्वार्द्वारेऽथ परिघोऽर्गला ॥ १००४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वार्द्वारं बलजं ज्ञेयमर्गला परिघः स्मृतः ।उत्तरङ्गं मतं तिर्यक् द्वारस्योपरि दारु यत् ॥ ३०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रियां कपोतपाली स्याद्विटङ्कं पुंनपुंसकम् ।स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्वितर्दिस्तु वेदिका ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्लोमधौतेयकद्वारफेनानां लवणस्य च ।प्रसूनव्यजनस्थानद्रवन्नामानि यानि च ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रियां वन्दनमाला स्याद्द्वारं बलजमन्तिमे ।प्रतिहारः स्त्रियां च द्वाः पक्षद्वारं तु पक्षकः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शैलेय-सृक्कत्त्वचभेषजानांस्थानाञ्जन-द्वार-शुकच्छदानाम् ।ह्रीबेर-पुष्पान्तिक धन्व-वल्क-कुसुम्भ-कल्कौमक-पद्मकानाम् ॥ ८१ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
एते शब्दाः पुंसि स्युर्भवेयुरित्यर्थः । शीकरोऽम्बुकणः । तुषारो हिमसन्ततिः । तुषी धान्यबुषः कडङ्गरश्च । बुद्बुदो जलकङ्करः । फेनो जलस्य । समुद्रस्य ओसो अवश्यायः । तण्डुलो धान्यविशेषः । अपूपः पिष्टकस्य । एते शब्दाः स्त्रियामुदिताः कथिताः । इयमालिः पङ्क्तिः । मुक्ता रत्नम् । आजिर्युद्धम् । दर्विर्विभक्तसाधनी । सिकता वालुका ।अजिनाजिरशैवालनलमृणालतुहिनोडुपाज्यसस्यानि । द्वारास्पदकाष्ठानि च नपुंसकान्येव पटलं च ॥ ४७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
एते शब्दा नपुंसके भवन्ति । इदमजिनं मृगत्वक् । इदमजिरमङ्गणम् । शैवालं जलसम्भवम् । नलं सुवर्णभाजनम् । मृणालं पद्ममूलम् । तुहिनं तुषारः । उडुपं प्लवः । आज्यं घृतम् । सस्यं व्रीहिः । द्वारं[र] गृहस्य । आस्पदं राज्ञाम् । काष्ठमिन्धनं पटलगृहस्य तिमिरं वा । एवकारोऽवधारणे ।त्रिष्वप्यक्षेष्विन्द्रियसञ्ज्ञका एतान्नपुंसके विद्धि ।शेषाः पुंसि प्रोक्ताः श्रीपिष्टा[ष्ठा]द्याश्च निर्यासाः ॥ ४८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
गवाक्षजालकौ तुल्यौ वातायनमपीक्ष्यते ।[23] द्वार्द्वारं च प्रतीहारः कोणोऽणिः कोटिरित्यपि ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिलाभवस्थानकभेषजास्थि-रुचत्वचद्वारहलासृजां च ।फलप्रसूनद्रवतां सुखादि-धनुर्दृशां हिङ्गुकुसुम्भकादेः ॥ ७४ ॥
उपेन्द्रवज्रा
genderक्लीneut.
यूपस्तम्भो गेहबाहुर्द्वारं द्वार्मन्दिराननम् ।कपाटमररं वारमर्गला द्वारमुद्गरः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वार्द्वारं प्रतीहारश्च वलजं चापि कथ्यते ॥ १७२५ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
प्रतिहारः प्रतीहारः स्त्री द्वार्द्वारञ्च वारकम् ।वेदिर्वेदी वितर्दिः स्याद्वितर्दी च वितर्दिका ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राङ्गणाऽङ्गणे त्वजिरेऽङ्गनं स्याद्वलजे पुनः ।द्वाः स्री द्वारं च बारोपि, परिघेऽर्गलमर्गला ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
आवालीर्भट्टिगेहाली निगमस्तु वणिक्पथः ।द्वाः स्त्री द्वारं प्रतीहारः पक्षद्वारे तु पक्षकः ॥ ८५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वाः स्त्री द्वारं पक्षकं तु पक्षद्वारं खडक्किका ।तोरणोऽस्त्री बहिर्द्वारं प्रच्छन्नद्वारमान्तरम् ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्वार as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) प्रतिहाररुद्रेऽपि खण्डपरशुर्वैश्रवणेऽप्येककुण्डलः प्रोक्तः । द्वारेऽपि प्रतिहारः प्राकाराग्रेऽपि कपिशीर्षम् ॥ ७८८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.788
- धरणिकोश वारवारस्त्ववसरे वृन्दे द्वारे सूर्यादिवासरे । सुराश्रयणकं वारो वारी घटीभबन्धनी ॥ Dharaṇikośa 26.3.22
- धरणिकोश निर्व्यूहनिर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्व्यूहो नागदन्तकः । दात्यूहश्चातकः प्रोक्तो दात्यूहः कालकण्टकः ॥ Dharaṇikośa 32.2.11
- कोषकल्पतरु पक्षकस्यात्कण्टकोऽस्त्री पुलकद्रुमांश- क्षुद्रारिकर्मस्थितिदूषणेषु । द्वारे तु पक्षस्य च पार्श्वमात्रे स्यात्पक्षकोऽथो वलये च कम्बौ ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.1.96
- कोषकल्पतरु वारपात्र्यां परागे गजपादरज्ज्वां स्यात्कर्करीपूरगतं तथैव । वारस्तु सूर्यादिदिने समूहे द्वारे तथैवावसरे च न स्त्री ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.9
- कोषकल्पतरु गोपुरस्याद्भद्रमुस्तासु घ[53b]टे तु षण्ढे द्वारे पुरद्वारि च गोपुरं च । स्यान्मुस्तकेऽथो चिकुरः शिरोजे भुजङ्गमे ना गृहबभ्रुकेऽपि ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.8
- कोषकल्पतरु प्रतिहारस्यात्संप्रहारः समरे गतौ च द्वारस्थिते तु प्रतिहार उक्तः । [62b] द्वारे तथानन्तरकेऽभिहारो- ऽभियोगके संनहने च चौर्ये ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्वार्त्विड्ज्वालादीप्तिशोभासु तृट् तु वाञ्छापिपासयोः । द्वार्द्वारोपाययोरुक्ता द्योशब्दः स्वर्गनाकयोः ॥ ५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप मुखद्वारेऽथ देहिनां बीजे मेदो धातौ चतुर्थके । यशस्तु सत्त्वख्यातिश्रीज्ञानमाहात्म्यवारिषु ॥ ४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.47
- नानार्थार्णवसंक्षेप निर्यूहद्वारे क्वाथे च निर्यासे नागदन्त्याख्यशङ्कुषु । निष्क्रमो बुद्धिसामर्थ्ये निर्गतौ दुष्कुले तथा ॥ १०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.109
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोपुरप्रत्यये गैरिकं तु स्यात् पीतधातौ च हेम्नि च । गोपुरं तु पुरद्वारे द्वारमात्रे तथैव च ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.30
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिहारद्वारे च द्वारपाले च प्रतीकाशस्तु कथ्यते । गजानां पूर्वपादस्य मूलस्याधःप्रदेशके ॥ ७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप निःसरणउपाये निर्गमे द्वारे मरणे भयनिर्गतौ । याने पुरगृहादीनां मुखे निस्तरणं पुनः ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिहारप्रतिहारो द्वारपाले द्वारे प्रतिहृतावपि । साम्नस्तृतीयभक्तौ च ना स्त्री तु प्रतिहार्यसौ ॥ ३३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.331
- परमानन्दीयनाममाला गोपुरगोपुरं नगरद्वारे मुस्तकद्वारयोः पुनः । ग्रामणीः स्वामिनि श्रेष्ठे गर्जितो वारणान्तरे ॥ १६५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.165
- शब्दरत्नावली निर्व्यूहनिग्रहो भर्त्सने बन्धमर्यादाभङ्गयोरपि । निर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्यासनागदन्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.20
- शब्दरत्नाकर मुखमुख्यद्वाराभ्युपायेषु ताम्रे च वदने मुखम् । यमो यमलकीनाशसंयमेषु नियन्त्रणे ॥ १९८२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1982
- शब्दरत्नाकर द्वार्तृडाशायां पिपासायां द्वास्तु द्वाराभ्युपाययोः । द्योदिवौ स्वर्गवियतोराशोपायगमेषु दिक् ॥ २२४३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2243
- त्रिकाण्डशेष गोपुरगह्वरे द्वे गुहाकुञ्जे पूर्द्वारि द्वारि गोपुरम् । नग्नकन्योमयोर्गौरी गौरः स्यादुज्ज्वलेऽपि च ॥ ३४७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.347
- वैजयन्ती मुखमाल्यं पुष्पे पुष्पदाम्नि मूल्यं वेतनवस्नयोः । मुखं तु वदने मुख्ये ताम्रे द्वाराभ्युपाययोः ॥ २५ ॥ Vaijayantī 6.3.25
- वैजयन्ती प्रतीहारद्वारद्वार्स्थौ प्रतीहारौ स्तनांभोदौ पयोधरौ । काशे नडे पोटगलः पवमानोऽग्निवातयोः ॥ २७ ॥ Vaijayantī 8.1.27
- वैजयन्ती द्वार्भूः क्षितौ स्थानमात्रे च वभ्रिकायोषितोः स्त्रियौ । उपायद्वारयोर्द्वाः स्यात् पूः स्यान्नगरदेहयोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 8.2.16