यज्ञ
yajñaपुं · masc.In 17 kośas: 21 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 56 as a meaning of another word.
यज्ञो यागः सवः सत्त्रं स्तोमो मन्युर्मखः क्रतुः ।संस्तरः सप्ततन्तुश्च वितानं बर्हिरध्वरः ॥ ८२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञः सवोऽध्वरो यागः सप्ततन्तुर्मखः क्रतुः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यागो यज्ञः क्रतुः स्तोमः सप्ततन्तुर्मखोऽध्वरः ।वितानं संस्तरो बर्हिः सवः सत्त्रं च कथ्यते ॥ ४१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्योन्यं श्लोकपठनं प्रतिमाला स्त्रियां च सा ।यज्ञः सवोऽध्वरो यागः सप्ततन्तुर्मखः क्रतुः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्युः कः कर्कश्च दस्मश्च शोणो धिष्ण्यश्च भास्करः ।तुत्थः श्रेष्ठश्च यज्ञश्च तमोहा हौमिरेधतुः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञो नारायणः कुन्दो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।पीताम्बरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उडीशकुशकोटीशकुल्माषाणां वृषस्य (च) ।यज्ञनिर्यूहकलहनिःकुहाहसनस्ततः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञः सवोऽध्वरो यागो वसुरोचिर्मखः क्रतुः ।मन्युः स्तोमः संस्तरश्च संचाय्यः सप्ततन्तुकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घु इति । "दाधा घ्वदाबि"ति षण्णां धातूनां घुसञ्ज्ञा विहिता । सह किना वर्त्तत इति सकिः । "उपसर्गे घोः कि"रित्यादिना विहितः किप्रत्ययो गृह्यते । उपसर्गा प्रादयः । उपसर्गाः क्रियायोग इति । उपसर्गः पूर्वो यस्य स एव पुंल्लिङ्गो भवति । यथा अयमादिः[दि] । निधिः प्रणिधिः आधिः सन्निधिः इत्येवमादयः । "अन्योपपदकर्मण्यधिकरणे चे"ति किप्रत्ययः । अयमम्भोधिः जलधिः उदधिः तोयधिः शरधिः इत्येवमादयः । इषुशब्दोपपदे वा स्त्री । इयमिषुधिः । अयमिषुधिः तूणीरम् । येभ्यो धातुभ्यो नञ्प्रत्ययः । तान् पुंस्युक्तान् विद्धि जानीहि । याच्ञशब्दं वर्ज्जयित्वा । यज याच यत विच्छ प्रच्छ । रक्षो नङिति नङ्प्रत्ययः ।अयं यज्ञः यत्नः विष्णुः । प्रश्नः । रक्ष्णः । एवं तर्हि याञ्चशब्दस्यापि नङन्तत्वान्नपुंस्त्वं स्यात् । इत्यत आह । याञ्चां विनेति । स्त्र्यधिकारात्स्त्री याञ्चार्थना ।तनुकायशरीराणि स्त्रीपुन्नपुंसकेषु जानीहि ।दधिसक्थ्यस्थीनि स्युर्नपुंसके स्त्री तु कक्षा स्यात् ॥ २३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
क्षणः पर्व च कल्याणं मधुपर्कं तु निष्टकम् ।यज्ञाध्ययनदानानि याजनाध्यापनग्रहाः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहीना द्वादशाहान्वान्सत्रादूर्ध्वं स तु द्वयम् ।सर्वेऽमी यज्ञक्रतवस्त एवैन्द्राः प्रजागमाः ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीपतिर्गोपतिर्गोप्ता हीरो हंसः पुरातनः ।यज्ञः सम्राड्यजः प्राज्ञः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उशीरः सुषिरो धूमकेतुर्यज्ञश्च पिङ्गलः ।वामनो दहनश्चिन्त्यः कामारिश्च प्रजापतिः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितृयज्ञः स्वधावर्त्तः श्राद्धं पिण्डनिपातनम् ।सप्ततन्तुः क्रतुर्यज्ञोऽध्वरो यागोऽग्नितर्पणम् ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञो यागः क्रतुः सत्रं सप्ततन्तुर्मखोऽध्वरः ।होमो होत्रं वषट्कारो हवनं देवतर्पणम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञो यागो मखो मन्युः स्तोमश्च संस्तरः सवः ।सप्ततन्तुः क्रतुः सत्रं वितानं बर्हिरध्वरः ॥ १३६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यज्ञो यागः सप्ततन्तुरिष्टिरिष्टं मखः क्रतुः ।वितानमध्वरो मन्युराहवः सवनं सवः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्माग्रजन्मा यज्ञस्तु सप्ततन्तुः सवः क्रतुः ।हवोऽध्वरो मखो यागो वितानं सवनं समे ॥ ११७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
---[अभि]तपा यज्ञो वातजूतिः सदापृणः ।नारायणः [शि]खण्डिन्यौ पूरुः कुत्सो बृहद्दि[वः] ॥ १७७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
यज्ञाध्ययनदानानि याजनाध्यापनग्रहाः ।षट्कर्माणि महायज्ञा देवयज्ञादिपंचकम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अधीतसांगवेदो यस्सोऽनूचानो युगी गणिः ।यज्ञो यागोऽध्वरः स्तोमः सप्ततन्तुर्मखः सवः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञ as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सत्रसत्रमाच्छादने यज्ञे सदादाने वनेऽपि च ॥ १८१ ॥ Amarakośa 3.3.181
- धरणिकोश प्रयागनिषङ्गौ सङ्गतूणीरावनङ्गो व्यङ्गमन्मथौ । प्रयागौ तीर्थयज्ञौ तु जिह्मगौ सर्पमन्दगौ ॥ Dharaṇikośa 3.1.5
- धरणिकोश क्रतुसुतौ पुत्रमहीपालावेतावागतकर्बुरौ । क्रतुर्मुनौ च यज्ञे च ज्ञातिः पितृसगोत्रयोः । धूर्तौ कितवधूस्तूरौ प्राप्तिः स्याल्लब्धिसिद्धयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.11
- धरणिकोश वितानमन्दचेष्टे वितानः स्याद्वितानं वस्त्रवेश्मनि । वितानः कथितो यज्ञे शून्यविस्तारयो[63]रपि ॥ Dharaṇikośa 19.3.15
- धरणिकोश सत्रपोत्रं मुखाग्रमुद्दिष्टं सूकरस्य च हलस्य च । सत्रं यज्ञे सदादाने छादनारण्ययोरपि ॥ Dharaṇikośa 26.2.17
- धरणिकोश सवद्रवो [97] नर्मणि निर्यासे गतौ पलायनेऽपि च । सवो यज्ञे च संधाने सवं तोयं सवं मृतम् ॥ Dharaṇikośa 28.2.4
- धरणिकोश अभिषवअभिषवः स्मृतः स्नाने मद्यसंधानयज्ञयोः । पारसवः शस्त्रभेदे शूद्रापुत्रे द्विजोद्भवे ॥ Dharaṇikośa 28.2.23
- धरणिकोश पशुपशुर्मृगादौ छगले पशुः स्याद्यज्ञवाचकः । पशुः संसारिणामात्मा पशु दृश्यार्थमव्ययम् ॥ Dharaṇikośa 29.3.2
- कोषकल्पतरु उपाकरोतिअलंकृतावुपाङस्तु संस्कारेऽमर्षयत्नयोः । यज्ञप्राणि व*त्यागेऽभिनये स समुद्भवे ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.56
- कोषकल्पतरु प्रयागयज्ञे तु तीर्थराजे शतमखहययोः प्रयागः स्यात् । स्यात्कार्मणे प्रयुक्तौ निदर्शने च प्रयोग उद्दिष्टः ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.3.14
- कोषकल्पतरु सोमकर्पूरे सलिले तथा स्मरहरे स्याद्यज्ञनेत्र्योषधा- विष्मः कामवसन्तयोर्नरि मतो युध्मः शरे योद्धरि । युद्धे धन्वनि चाथ भीम उदितः शम्भौ बकद्वेषिणि स्यादम्लेऽपि च वेतसे त्रिषु पुनर्घोरेऽथ भामो रवौ ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.25.65
- कोषकल्पतरु अभिषवऽभिषवस्तु यज्ञे ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.29.32
- कोषकल्पतरु पौर्णमासस[ल]वणमातरि योषिन्मलीमसं पुष्पका[सी]से । लोहे मलिने परवद्यज्ञे स्यात्पौर्णमासो ना ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.31.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप घर्मयज्ञे हविर्विशेषे च महावीरशृतेऽश्विनोः । चयः समूहे प्राकारमूलके चयनेऽप्यथ ॥ ५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप मखमन्थो मथनदण्डे च द्रवसिक्तेषु सक्तुषु । मखो यज्ञे यशस्कामसत्रयाजिसुरान्तरे ॥ ९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.92
- नानार्थार्णवसंक्षेप यागक्षयरोगे पूजने च यक्ष्मा तु व्याधिमात्रके । क्षयरोगे च यागस्तु यज्ञेऽप्यागमवेदिनाम् ॥ ९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.98
- नानार्थार्णवसंक्षेप विष्णुविधिर्दैवे विरिञ्चे च काले कल्पे विधानके । विधातव्येऽप्यथो विष्णुर्मेघे यज्ञे च केशवे ॥ ११० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.110
- नानार्थार्णवसंक्षेप हवदेयभेदेऽध्वमाने च दशधन्वन्तराह्वये । हवस्तु यज्ञ आज्ञायामाह्वाने वह्निहोमयोः ॥ १३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.137
- नानार्थार्णवसंक्षेप यजुस्धनप्रतापयोश्चाथ यजुर्यज्ञोत्सवे तथा । मन्त्रजातिविशेषे च योक्त्रं त्वङ्गुलियोक्त्रयोः ॥ ४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.48
- नानार्थार्णवसंक्षेप वनकानने गहने यज्ञे धनप्रीतिगभस्तिषु । वस्तु ग्रामनगर्यादिपदार्थे स्वापतेयके ॥ ५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप इष्टइच्छायां यज्ञदाने च यज्ञे चाथो पुमानिपः । ज्ञेय आश्वयुजे मासि क्लीबं त्वयसि सा पुनः ॥ ८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.84
- नानार्थार्णवसंक्षेप इन्दुइषुः स्त्रीपुंसयोर्बाणे क्रतुभेदे तु पुंस्ययम् । विष्टुत्योस्तूभयोः स्त्रीत्वे ना त्विन्दुः शशियज्ञयोः ॥ ८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.89
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऋतऋतं नपुंसकं विद्यात् सिलोञ्छे प्राप्तियज्ञयोः । गतौ सत्ये तद्वति तु त्रिषु प्राप्ते गतेऽपि च ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.115
- नानार्थार्णवसंक्षेप कर्मन्अर्थप्रयोगे यज्ञे च भव्यवृक्षफले तु नप् । काली मृडान्यामेकस्यां शक्तौ नवसु शक्तिषु ॥ १७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.179
- नानार्थार्णवसंक्षेप दात्वयौतकादिधने चाथ दात्व आयुक्तके त्रिषु । ना यज्ञेऽन्यस्तु दाने क्लीत्याह दाकस्तु दातरि ॥ ५९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.591
- नानार्थार्णवसंक्षेप ब्रह्मन्ब्रह्मा रुद्रहृषीकेशविरिञ्चार्केन्दुवह्निषु । यज्ञे विप्रे च भृग्वादिष्वृत्विग्भेदे च पुंस्ययम् ॥ ८४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.845
- नानार्थार्णवसंक्षेप बर्हिस्षष्ठे शरीरधातूनां बलयुक्ते(पु?तु) स त्रिषु । बर्हिस्तु क्ली कुशे यज्ञे जल व्योम्नि महत्यपि ॥ ८४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.848
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेधमेधा स्त्री धारणाशक्तधिषणायां धनेऽपि च । ना तु यज्ञे सङ्गमे तु नृस्त्री मेधाविनि त्रिषु ॥ १०२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1025
- नानार्थार्णवसंक्षेप वज्रव्रतभेदे च गोमूत्रयावकाहारजीवने । मासमेकं पुमांस्त्वेष यज्ञभेदे जिघांसतः ॥ ११६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1161
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेनस्यात् पारधैनुके चाथ वैदेह्यम्बष्ठजेऽपि च । ना तु प्रजापतौ यज्ञे मेधाविनि तु स त्रिषु ॥ १२९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1293
- नानार्थार्णवसंक्षेप होत्राशस्त्रेऽथ हेम क्ली तोये कनकेऽप्यथ पुंसि सः । हेमन्ते स्त्री तु होता स्यात् वाचि यज्ञे तथार्त्विजि ॥ १६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1607
- नानार्थार्णवसंक्षेप याजन्ययज्ञे द्वे तु क्षत्त्रियेऽथ यापना नप्स्त्रियोर्भवेत् । प्रस्थापने निरसने वर्तने रभसः पुनः ॥ १४७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1470
- नानार्थार्णवसंक्षेप वयुनखरुकुट्याख्यवपनशालायां वयुनस्तु ना । यज्ञे क्ली तु प्रशस्ते च वैदुष्येऽप्यथ स द्वयोः ॥ १६१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1617
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपचितिव्ययनिष्कृतिपूजासु स्यादप्येकाहयज्ञयोः । अथ विद्यादनुमतिमनुज्ञायां तथैव च ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाराशंसधूमकेतुस्तु विज्ञेय उत्पाते पावकेऽप्यथ । यज्ञे मन्त्रविशेषे च नाराशंसोऽनलेऽप्यथ ॥ ६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.68
- परमानन्दीयनाममाला इष्टइनः सूर्य प्रभाविष्टमीप्सिते पूज्ययज्ञयोः । ईहेच्छायां तृषायां चेतिः प्रवास उपद्रवे ॥ ५८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.58
- परमानन्दीयनाममाला तीर्थतीर्थं तोये गुरौ यज्ञे शास्त्रे स्त्रीपुष्पपात्रयोः ॥ २१४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.214
- शब्दरत्नावली प्रयागप्रयागः स्यात् तीर्थभेदे यज्ञे शतमखे हये । प्रयोगः कार्मणे… प्रयुक्तौ च निदर्शने ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.41
- शब्दरत्नावली वाजबहुत्वे पुंसि लाजाः स्युर्व्याजोऽपदेशशाठ्ययोः । ब्रजो गोष्ठे पथिच्छन्दे वाजः पक्षे च निस्वने । मुनौ पुमान् जले क्लीबं यज्ञे चैव घृतान्नयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.16
- शब्दरत्नावली इष्टिइष्टिर्यज्ञेऽभिलाषे च संग्रहश्लोकयोः स्त्रियाम् । कटः कट्यां द्वयोर्ना तु सूक्ष्मकाष्ठे तृणे शवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.3
- शब्दरत्नावली क्रतुकान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् । कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥ लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना । क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥ कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति । कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.8
- शब्दरत्नावली सुधासूतिआहितेऽप्युक्तसिद्धान्ते समाधिस्थे शुचौ पुमान् । समाघातः शब्दभेदे वधे युद्धे भये पुमान् ॥ संख्यावान् पण्डिते पुंसि संख्यायुक्तेऽन्यलिङ्गकः । सुधासूतिः पुमान् यज्ञे पद्मे हिमकरेऽपि च ॥ सूर्यभक्तश्चार्कपणे बन्धुके च भवेत्पुमान् । सेनापतिः कुमारे स्यात्सैन्याधिकारिणि पुमान् ॥ हिमारातिर्वीतिहोत्रे पुमान् किरणमलिनि । हैमवती श्वेतवचास्वर्णक्षीर्यभयासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.176
- शब्दरत्नावली मेधमेधो यज्ञे स्त्रियां बुद्धौ मुग्धः सुन्दरमूढयोः । राधो वैशाखमासे ना राधा चित्रे च धन्विनाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.10
- शब्दरत्नावली सत्रस्वरुर्व्रजे यूपखण्डे सायकेऽप्यध्वरे पुमान् । सद्रं (?) वनसदादानयज्ञाच्छादनकैतवे । सरः पुंसि गतौ तुङ्गे दद्यग्रे च निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.47
- शब्दरत्नावली सवसवो यज्ञे च सन्ताने सान्त्वं साम्नि च दक्षिणे । स्रुवा तु मूर्वा शल्लक्यां यज्ञपात्रे स्नुवः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.23
- शब्दरत्नावली हवहव आज्ञाह्वानयज्ञे ह्रस्वः स्यात्खर्वनीचयोः । Śabdaratnāvalī 7.29.24
- शब्दरत्नावली आहवअक्षीवमप्रमत्ते स्यादशिवाभावमृत्युषु ॥ आर्त्तवं स्त्रीरजःपुष्पे आहवो युद्धयज्ञयोः । आश्रवोऽङ्गीकृतौ क्लेशे पुमान् वाक्यस्थिते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.25
- शब्दरत्नावली उद्धवउद्धवः पुंसि यज्ञे स्यादयादवोत्सवयोरपि । उत्सवो महकोपेच्छाप्रसवेषु पुमानयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.26
- शब्दरत्नावली अभिषवअनुभावः प्रभावे च निश्चये भावबोधके । भवेदभिषवः स्नाने मद्यसन्धानयज्ञयोः ॥ उपप्लवः स्यादुत्पाते विप्लवे च विधुन्तुदे । जलबिल्वः पञ्चगुप्ते कर्कटे जलचत्वरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.37
- शब्दरत्नाकर तीर्थपात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजः पराक्रमे प्राणे वर्चस्यर्चिषि तेजसि ॥ १९३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1932
- शब्दरत्नाकर सत्रसत्रं यज्ञे सदा दाने वनेऽन्नार्पणवेश्मनि । हंसोऽर्के विहगे विष्णौ जीवे श्वेतवृषे स्मरे ॥ २०२७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2027
- शब्दरत्नाकर यजनयुञ्जानः सारथौ विप्रे युतकं यौतके युगे । वस्वाञ्चले वधूवस्त्रे यजनं यज्ञपूजयोः ॥ २१५१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2151
- शब्दरत्नाकर गोद्वयोः सायकवज्राम्बुस्वर्गयज्ञेषु लोम्न्यपि । ज्या शिज्जिनीवसुधयोस्त्विड्ज्वालादीप्तिकान्तिषु ॥ २२४२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2242
- वैजयन्ती निष्ठानिष्ठोत्कर्षे व्यवस्थायां नाशेऽन्ते व्रतयज्ञयोः । भित्तिमूले प्रधौ नेमिर्निन्दा कुत्सापवादयोः ॥ २१ ॥ Vaijayantī 6.2.21
- वैजयन्ती तीर्थपात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजो बले प्रभावेऽन्ने ज्योतिष्यर्चिषि रेतसि ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.3.14
- वैजयन्ती ब्रह्मन्फली ताम्रादिफलके बर्हिर्नाग्नौ नपुं कुश । ब्रह्मा रुद्रेंद्रभृग्वादिविप्रर्त्विग्यज्ञधातृषु ॥ ५३ ॥ Vaijayantī 6.5.53