शेखर
śekharaपुं · masc.In 16 kośas: 24 synonym verses, 17 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
ग्रीवायां लम्बितं प्राज्ञैः प्रालम्बकमिति स्मृतम् ।आपीडः शेखरोत्तंसावतंसाः शिरसि स्रजः ।कर्णपूरेऽपि दृश्येते तथोत्तंसावतंसकौ ॥ ५५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री किरीटं मुकुटमुष्णीषमवतंसकम् ।कोटीरमपि कौटीरस्तथैव शेखरोऽपि च ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शुभ्रं सुगन्धिकं चापि कलकं चाथ शेखरम् ।स्त्रियां लवङ्गकलिका दिव्यं क्लीबे न च स्त्रियाम् ॥ ४०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अडुतालस्ततो रास एकताली क्रमादिमे ।जयन्तः शेखरोत्साहौ तद्वन्मधुरनिर्मलौ ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करीरवज्रयोस्तद्वच्छेखरस्य पलस्य च ।भालालवालभूलानां खलपल्वलयोरपि ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.doubtful
द्विस्तावा सा द्वित्रिगुणा त्रिस्तावाथ तमङ्गकः ।इन्द्रकोशः शेखरोऽस्त्री निर्यूहो निर्गतं बहिः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्रालम्बमृजुलम्बि स्यात्कण्ठाद्वैकक्षिकं तु तत् ।यत्तिर्यक् क्षिप्तमुरसि शिखासु स्त्री न शेखरः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वज्राङ्गारविहारचीरसमरा ? केदारमाडम्बरंवप्रोशीरकुलीरदार्दु[233b]र-रिवत्कुस्तुंबरुर्गह्वरः ।नेत्रोपह्वरशेखरातिखरवत्स्याच्छिग्रुरार्द्रं शुनी-रः स्याद्वासर-तूबरौ सतुबरौ तद्वत्सहस्रं भवेत् ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः सदा पुंसि भवन्ति । यथा पाषाणः प्रस्तरः । उपलः शिला पाषाण एव । शृङ्गारो विदग्धता । प्रस्थः परिमाणम् । भृङ्गारः सुवर्णमयः कलशः । मस्तकः शिरः । स्तबकः पुष्पोत्करः । शब्दो ध्वनिः । रसो माधुर्यादिः । स्पर्शो मृदुकर्कशादिः । गन्धो नासिकाग्राह्यः कुसुमादेः । रूपं मुक्त्वा रूपं विहाय ।रूपं नपुंसके भवति । इदं रूपं चक्षुर्ग्राह्यम् ।शेखरयूपपुरोडाशकूपसूपलवशष्पाः ।धर्ममयवासोदशादाराः पुंसि बहुत्वं चैषाम् ॥ ५५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं शेखरः पुष्पसङ्घातः उत्तुङ्गो वा । यूपो यज्ञभाण्डम् । पुरोडाशो यज्ञपिण्डकिः । कूपोऽवटः । सूपो व्यञ्जनम् । लवो लेशः । शष्पो बालतृणम् । धर्म उपवासादिः । मयो वेश्म । वासांसि वस्त्राणि तेषां दशाः । दाराः स्त्रियश्च पुंसि भवन्ति बहुत्वं चैषां सदा भवति । इमे वासोदशाः वस्त्रान्तसूत्रम् । इमे दाराः स्त्रियः । वास इति किम् । दशा अवस्था ।मांसविवराभिधानं नपुंसके विद्धि तीर्थतुण्डे च ।यवमाषाद्या व्रीहयः पुंसि प्रियङ्गवश्च स्त्रियामेव ॥ ५६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
[76] चित्रं तमालपत्रं च तिलकः पुण्ड्र एव सः ।उत्तंसशेखरापीडावतंसाः शिरसः स्रजि ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्धकारान्तरे कर्णपूरा? वरदुरोदराः ।पञ्जरः कुञ्जरश्चक्रचुक्रे केसरशेखरे ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वैकक्षकं च वैकक्षं कक्ष्यं कामप्रबोधनम् ।विवाहादी ललाटस्थयोग्यदामनि शेखरः ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मौलिः किरीटं कोटीरमुष्णीषं मुकुटं तथा ।आपीडः शेखरोत्तंसावतंसाः शिरसः स्रजि ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवतंसो वतंसश्चाऽऽपीडश्च शेखरस्तथा ।उत्तंसोऽपि च नामास्ति शिरसः स्रजि कुत्रचित् ॥ १०६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मुकुटं मौलिर्मौली च कोटिरशेखरं (तथा) ।अवतंसो वतंसः स्यादुत्तंसोष्णीषकावपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शिखाविन्यस्तमालायामापीडः शेखरोऽपि च ।निर्माल्यं निर्मल्यञ्चेति द्वयं पर्युसिते मतम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रभ्रष्टकं शिखालम्बि तिर्यक् क्षिप्तं तु वक्षसि ।वैकक्ष्यकमथोत्तंसवतंसापीडशेखराः ॥ ११५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुसलस्त्वायसो देवदण्डो रत्निप्रमाणकः ।प्रत्याकारः परीवारः कोशोऽथास्त्रस्य शेखरः ॥ १३४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ई-स्त्रिमूर्त्तिर्महामाया लोलाक्षी वामलोचनम् ।गोविन्दः शेखरः पुष्टिः सुभद्रा रत्नसंज्ञकः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ई-स्त्रिमूर्तिर्वामनेत्रं शेखरः कोटरस्तथा ।वाग्मी शुद्धश्च जिह्वाख्यो माया विष्णुः प्रकाशितः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालानुसार्यं कालेयं जावकं चाप्यथ स्रजि ।मालांकिलिरथापीडे वतंसोत्तंसशेखराः ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शेखर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् उत्तंसपुंस्युत्तंसावतंसौ द्वौ कर्णपूरेऽपि शेखरे ॥ २२८ ॥ Amarakośa 3.3.228
- धरणिकोश कङ्कणधर्षणं निधुवने पराभवे धर्षणी च गदिताथ पुंश्चली । कङ्कणं वरविवाहमुद्रके मण्डने च वलये च शेखरे ॥ Dharaṇikośa 14.2.7
- धरणिकोश उत्तंसआश्वासः स्यात्समाश्वासे गद्यबन्धगुणोऽपि च । उत्तंसोऽप्यवतंसश्च कर्णपूरे च [105] शेखरे ॥ Dharaṇikośa 31.2.15
- धरणिकोश निर्व्यूहनिर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्व्यूहो नागदन्तकः । दात्यूहश्चातकः प्रोक्तो दात्यूहः कालकण्टकः ॥ Dharaṇikośa 32.2.11
- कोषकल्पतरु कङ्कणसर्पे शाखिनि धर्मणोऽथ करगे सूत्रेऽस्त्रियां शेखरे भूषाभिद्यपि कङ्कणोऽथ पुरणश्चन्द्रे समुद्रे नरि । स्यात्पिष्टान्तरवाचि पूरणमथ त्रय्यां भवेत्पूरिते शा[ल्म]ल्यां पटसूत्रके च वनितालिङ्गे भवेत्पूरणी ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.15.34
- कोषकल्पतरु निर्यूहआरोह उच्छ्रायनिषादिनोः स्या- द्दैर्घ्ये च माने वनितानितम्बे । निर्यूह उक्तो नरि शेखरे च निर्यासकद्वारकनागदन्ते ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.32.51
- नानार्थार्णवसंक्षेप आपीडआपीडः शेखरे जातिच्छन्दोभेदेऽप्यथासवः । पूगवृक्षे तथा मद्यसन्धाने यस्य चापरम् ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप निर्यूहनितम्बस्तु वधूकट्याः पश्चाद्भागे परे पुनः । श्रोणिमात्रेऽद्रिकटके निर्यूहस्त्वपि शेखरे ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.108
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्तंसउत्तंसस्तु नृशण्डे स्यात् कर्णपूरेऽपि शेखरे । उत्तरं प्रतिवाक्ये क्ली त्रिस्तूर्ध्वोदीच्ययोस्तथा ॥ २४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.248
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवतंसशेखरे कर्णपूरे चाप्यथ स्यादवहारवाक् । ग्राहाख्ययादसि द्वे स्यात् त्रिषु चोरे पुमान् पुनः ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16
- परमानन्दीयनाममाला उत्तंसउद्भट उत्कटे क्षीवे उत्कटोऽपि तथैव च । उत्तंसः शेखरे कर्णपूरेऽथोद्यानमुच्यते ॥ ६८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.68
- परमानन्दीयनाममाला उष्णीषशेखरेऽथोत्पलं शून्ये पङ्कजान्तरपत्रयोः । उच्छ्वासः प्राणने गद्यबन्धभिच्छ्वासयोरपि ॥ ७० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.70
- परमानन्दीयनाममाला निर्यूहनिर्वातस्तु गते वाते गाढसंनाहसद्यनोः । निर्यूहः शेखरे नागदन्तनिर्यासयोरपि ॥ २७१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.271
- शब्दरत्नावली उत्तंसभवेदुत्तंस उत्तसः कर्णपूरेऽपि शेखरे । उरः श्रेष्ठे हृदि क्लीबमूषः प्रत्यूषसन्ध्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.18
- शब्दरत्नावली अवतंसअवध्वंसोऽवचूर्णे स्यात्परित्यागे च निदने । अवतंसः कर्णपूरे शेखरे च निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.41
- शब्दरत्नावली निर्व्यूहनिग्रहो भर्त्सने बन्धमर्यादाभङ्गयोरपि । निर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्यासनागदन्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.20
- वैजयन्ती वतंसभ्रमरेष्टालिप्रियाद्या आम्रे जंबृकनीपयोः । वतंसोत्तंसावतंसाः कर्णपूरेऽपि शेखरे ॥ ५९ ॥ Vaijayantī 8.1.59