पङ्गु

paṅguवि · adj.

In 12 kośas: 16 synonym verses.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.139 · p. 21

पङ्गुः श्रोणः खलतिस्तु खल्वाट ऐन्द्रलुप्तिकः ॥ ४५२ ॥शिपिविष्टो बभ्रुरथ काणः कनन एकदृक् ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ब (wrong syllable)

पङ्गुवि श्रोणवि खलतिवि खल्वाटवि ऐन्द्रलुप्तिकवि शिपिविष्टवि बभ्रुवि काणवि कननवि एकदृश्वि

genderविadj.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 2.15 · p. 1

शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥

अनुष्टुप्

भृगुपुं पङ्गुपुं श्रुतकर्मन्पुं महाग्रहपुं श्रुतश्रवस्पुं अनुजपुं कालपुं ब्रह्मण्यपुं यमपुं स्थिरपुं क्रूरात्मन्पुं उपरागपुं उपप्लवपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.48

पृश्निरल्पतनौ श्रोणः पङ्गौ मुण्डस्तु मुण्डिते ॥ ४८ ॥

अनुष्टुप्

पृश्निवि अल्पतनुवि श्रोणवि पङ्गुवि मुण्डवि मुण्डितवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.48 · p. 7

उशना शुक्रः काव्यो दैत्यगुरुर्भार्गवः कविर्धिष्ण्यः ।असितः क्रोडः पङ्गुश्छायातनयः शनैश्चरः शौरिः ॥ ४८ ॥

गीतिः

उशनस्पुं शुक्रपुं काव्यपुं दैत्यगुरुपुं भार्गवपुं कविपुं धिष्ण्यपुं असितपुं क्रोडपुं पङ्गुपुं छायातनयपुं शनैश्चरपुं शौरिपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.610 · p. 68

खञ्जः पङ्गुस्तथा श्रोणः कुणिर्विकलपाणिकः ।तुण्डिरुन्नतनाभिः स्याद्विग्रो विगतनासिकः ॥ ६१० ॥

अनुष्टुप्

खञ्जवि पङ्गुवि श्रोणवि कुणिवि तुण्डिवि विग्रवि

genderविadj.

गणितनाममाला Gaṇitanāmamālā · हरदत्त शनिनामानि Gaṇitanāmamālā 12.73 · p. 4

पङ्गुर्मन्दो रवेः सूनुर्मार्तंडस्तनयो शनिः ।सूर्यजो सूर्यतनयः छायातनयसंज्ञकः ॥ ७३ ॥

अनुष्टुप्

पङ्गुपुं मन्दपुं रवेःसूनुपुं मार्तण्डतनयपुं शनिपुं सूर्यजपुं सूर्यतनयपुं छायातनयपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ व्योमवर्गः Koṣakalpataru 1.3.55 · p. 32

रेवतः स्याद्रैवतिकः पङ्गुः क्रोडश्च कोलवत् ।श्रुतश्रवोनुजो गृध्ररथः केकरलोचनः ॥ ५५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्रै (wrong syllable)

रेवतपुं रैवतिकपुं पङ्गुपुं क्रोडपुं कोलपुं श्रुतश्रवोनुजपुं गृध्ररथपुं केकरलोचनपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.39 · p. 213

श्रोणः पङ्गुरथो खञ्जः खोटः खोडोऽथ पर्पिकः ।पर्पचारी पर्पिकी स्त्री पर्पः पीठे हि तद्गतेः ॥ ३९ ॥

अनुष्टुप्

श्रोणपुं पङ्गुपुं खञ्जपुं खोटपुं खोडपुं पर्पिकपुं पर्पचारिन्पुं पर्पिकीस्त्री पर्पपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.131 · p. 18

पङ्गुमन्दौ शनेर्नाम्नि छायेयोऽसित इत्यपि ।तमस्तु राहुः स्वर्भानुः सैंहिकेयो विधुंतुदः ॥ १३१ ॥

अनुष्टुप्

पङ्गुपुं मन्दपुं छायेयपुं असितपुं तमस्क्ली राहुपुं स्वर्भानुपुं सैंहिकेयपुं विधुंतुदपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.111 · p. 17

छायासुतोऽसितो मन्दः क्रूरात्मा च यम स्थिरः ।पङ्गुः क्रोडस्तथा कालः नीलवासा महाग्रहः ॥ १११ ॥

अनुष्टुप्

छायासुतपुं असितपुं मन्दपुं क्रूरात्मन्पुं यमपुं स्थिरपुं पङ्गुपुं क्रोडपुं कालपुं नीलवासस्पुं महाग्रहपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.262 · p. 93

पङ्गुः श्रोणः पंगुलश्च पीठसर्पी तथैव च ।

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 त (wrong syllable)

पङ्गुवि श्रोणवि प्ंगुलवि पीठसर्पिन्वि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.215 · p. 97

कुणिः कूणिश्च कुकरे पृथ्नि-(दल्पहेतके) रल्पशरीरके ।जङ्घाहीने श्रोणः पङ्गुः स्यान्मुण्डो मुण्डितेऽपि च ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्रो (wrong syllable)

कुणिवि कूणिवि पृश्निवि श्रोणवि पङ्गुवि मुण्डवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.76 · p. 194

खुरणाः स्यात् खुरणसः श्रोणे पङ्गुः सपङ्गुलः ।स्यात् खल्वाटे तु खलति-खलतावल्पकायके ॥ ७६ ॥

अनुष्टुप्

खुरणस्वि खुरणसवि पङ्गुवि पङ्गुलवि खलतिवि खलतवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण ग्रहाध्यायः Śabdaratnākara 1.4.186 · p. 25

उशना भार्गवः शुक्रः काव्यो दैत्यगुरुः कविः ।शनिश्छायात्मजो मन्दः सौरिः पङ्गुः शनैश्चरः ॥ १८६ ॥

अनुष्टुप्

उशनस्पुं भार्गवपुं शुक्रपुं काव्यपुं दैत्यगुरुपुं कविपुं शनिपुं छायात्मजपुं मन्दपुं सौरिपुं पङ्गुपुं शनैश्चरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1101 · p. 136

श्रोणः पङ्गुः खोडः खञ्जः कोलोऽथ केकरो वलिरः ।दुश्चर्मणि शिपिविष्टः खल्वाटः खलतिरेडबधिरौ तु ॥ ११०१ ॥

गीतिः

श्रोणवि पङ्गुवि खोडवि खञ्जवि कोलवि केकरवि वलिरवि शिपिविष्टवि खल्वाटवि खलतिवि एडवि बधिरवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.14 · p. 202

अनेडमूकस्तु जडो जलो मूकः कलोऽप्यवाक् ।पंगुः श्रोणे खंजकोलौ खोडेऽथ कुकरे कुणिः ॥ १४ ॥

अनुष्टुप्

अनेडमूकवि जडवि जलवि मूकवि कलवि अवाच्वि पङ्गुवि श्रोणवि खञ्जवि कोलवि खोडवि कुकरवि कुणिवि

genderविadj.doubtful