कोल
kolaपुं · masc.In 19 kośas: 42 synonym verses, 13 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
केनिपातः कोटिपात्रमरित्रेऽथोडुपः प्लवः ।कोलो भेलस्तरण्डश्च स्यात्तरपण्यमातरः ॥ ८७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
खड्गी वाध्रीणसः खड्गो गण्डकोऽथ किरः किरिः ।भूदारः सूकरः कोलो वराहः क्रोडपोत्रिणौ ॥ १२८७ ॥घोणी घृष्टिः स्तब्धरोमा दंष्ट्री किट्यास्यलाङ्गलौ ।आखनिकः शिरोमर्मा स्थूलनासो बहुप्रजः ॥ १२८८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 3 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कर्कन्धूर्बदरी कोलिः कोलं कुवलफेनिले ॥ ३६ ॥सौवीरं बदरं घोण्टाप्यथ स्यात्स्वादुकण्टकः ।विकङ्कतः स्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वराहः सूकरो घृष्टिः कोलः पोत्री किरिः किटिः ।दंष्ट्री घोणी स्तब्धरोमा क्रोडो भूदार इत्यपि ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोलः क्रोडः शूकरः स्याद्वराहः,पोत्री दंष्ट्री घृष्टिरुक्तः किरिश्च ।व्याघ्रो द्वीपी पुण्डरीकस्तरक्षुः,शार्दूलः स्याच्चित्रकायो मृगारिः ॥ २२६ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
स्त्र्युग्रगन्धा दीपनी च यवानी चाथ चव्यकम् ।कोलं स्त्रियां कटिकणा चविका गन्धनाकुली ॥ ३५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
टङ्कोऽस्त्री धरणं शाणद्वयं कोलस्तु दंक्षमः ।क्षुद्रमोवटकः कोलौ कर्षः पुंसि नपुंसके ॥ ५१८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोलः कोलिश्च कोली च बदरं क्वापि पुंसि च ।दृढबीजा वृत्तफला फेनिला फलशैशिरा ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूकरो रोमशो दंष्ट्री बहुसत्त्वः किरिः किटिः ।रदपोत्रायुधः कोलः शूरो बहुतरस्वरः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रीदेहार्द्धोऽहिपर्यङ्को जटापर्यायवानपि ।कोलो नरार्थादाधारो जयन्तश्चापराजितः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आत्मयोनिरथैतस्यावताराः स्युर्महात्मनः ।पर्यायो मत्स्यकमठकोलकेसरिणामपि ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रेवतः स्याद्रैवतिकः पङ्गुः क्रोडश्च कोलवत् ।श्रुतश्रवोनुजो गृध्ररथः केकरलोचनः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्रै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तरीस्तरन्ती तरणिस्तरी नौर्वेडा च मङ्गिन्यपि तारणिश्च ।न स्त्री तरण्डोऽप्युडुपश्च पादा-लिन्दी स्त्रियां पुंसि तु कोल-भेलौ ॥ ७० ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
सौवीरं बदरं कोलं फलं तासां च बेरटम् ।कर्कन्धूनां तु पाके स्यात्कर्कन्धुकुणमन्तिमे ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मरिचं यवनेष्टं स्यादुषणं तीक्ष्णमूषणम् ।शिरोवृत्तं सुवृत्तं च कृष्णं कोलं च वेल्लजम् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोलः किटिः स्तब्धरोमा दंष्ट्री पोत्री च रोमशः ।वराहश्च मदारः [64b] स्याच्छिरोमर्मा बहुप्रजाः ॥ ७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
धान्यको हेममाषोऽस्त्री स्यात्तत्र हेम नपुंसके ।द्वे कृष्णले रूप्यमाषस्तथा धान्यकणा दश ॥कैश्चित्तु सप्तगुञ्जाभिर्माषकः परिकीर्त्यते ।चतुर्माषस्तु धरणः शाणष्टङ्कश्च न स्त्रियाम् ॥निष्कोऽपि न स्त्री गद्याणो माषकैः षड्भिरीरितः ।क्षुद्रको द्रङ्क्षणः कोलो वटक*[ स्त्व? ]ष्टयुग्मकम् ॥ ५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोलं कोषफलं कोरं मारीचं द्वीपमित्यपि ।लवङ्गे शिखरं दिव्यं भृङ्गारं वारिजं लवम् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्मृतो वनगवश्चाश्ववारणोऽप्यथ गण्डकः ।वाध्रीणसः खड्गिखड्गौ भूदारः कोलसूकरौ ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तारकैककदारौ तु प्लवः कोलश्चलोऽपि च ।उडुपं च सरामातिदारुसङ्घं तुरे सरत् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गण्डाः कटः मदो दानं कलभः करिशावकः ।पोत्री कोलो घृणीर्द्दंष्ट्री वराहो भूमिदारकः ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दम्बरो बदरी कोलः कर्कन्धूश्च क्रकण्टकः ।स्तनबीजो राजकोलो मधुरो हिमफेनिलः ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आसेचनं सेकपात्रमरित्रं केनिपातनम् ।क्षुद्रतीरः प्रकूः कोलो वर्षाभ्वी कमठी डुलिः ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उडुपं तु प्लवः कोलस्तरण्डो मेल इत्यपि ।निर्यामकः कर्णधारो नाविकः पोतवाहकः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वराहः शूकरः कोलो गर्दभो रासभः खरः ।कुक्कुरः सारमेयः श्वा भषणः श्वानमण्डलः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उडुपश्च तरण्डश्च कोलो भेलस्तथा प्लवः ।एतन्नामानि कथ्यन्ते लघुनौ वस्तुनो बुधैः ॥ १४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
किरः किटिः किरिः कोलः कुमुखश्च तलेक्षणः ।कामरूपी शिरोमर्मा स्तब्धरोमा बहुप्रजः ॥ २३२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
होडो वाधुर्वावटश्च वहित्रं पोत इत्यपि ।भेलकः प्लवकोलाः स्युः उडूपमुडुपस्तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलिङ्गकोलकोलाञ्चभोटाङ्गखम्भ-कुञ्जराः ॥
genderपुंmasc.
ब्रह्मयोनिर्ब्रह्मगिरिः कोलः क्रौञ्चोऽपि मन्दरः ।चन्दनाद्रिस्तथाषाढो मलयो मलयाचलः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ब्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुवलं फेणिलं कोलं सौविरं वदरं तथा ।स्यात् पिञ्छलं स्वादुफलं फेणिलं वदरीफले ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ शूकरभूदारवराहाः स्थूलनासिकः ।दन्तायुधः स्तब्धरोमा घोणी कोलः किरिः किटिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशफले कक्कोलकं कक्कोलं कोलकं तथा ।कोलं कोरं च कालानुसार्ये यापक-जापके ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
घोण्टा तु बदरी कोलिः कर्कन्धूर्न नपुंसके ।कुवलं फेनिलं कोलं सौवीरं बदरं तथा ॥ ५०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वराहः सूकरः क्रोडः कोलभूदारघोणिनः ।घृष्टिः किटिः किरिर्द्रंष्ट्री स्तब्धरोमा च पोत्रिणि ॥ ६७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रोणः पङ्गुः खोडः खञ्जः कोलोऽथ केकरो वलिरः ।दुश्चर्मणि शिपिविष्टः खल्वाटः खलतिरेडबधिरौ तु ॥ ११०१ ॥
गीतिः
genderविadj.
श्रुतकर्मा नीलवासा वक्रः कोलः स्थिरः शनिः ।स्वर्भानुर्ग्रहकल्लोलः सैंहिकेयो विधुन्तुदः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मक्षुणं सप्तमाषं स्यादण्डिका स्याच्चतुर्यवा ।द्रक्षणं द्रक्षुमं कोलं वटकं चाष्टमाषके ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कट्वाद्याः साम्ललवणा बोसरः खलुषः क्रमात् ।कोलश्चाथो साम्लकटू कलुषत्रिखरौ क्रमात् ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गुदवायौ तु दुर्गन्धः किट्टे कोलः कफे घनः ।मत्स्यत्वच्यामिषो निंबे तिक्तको गोमुखे सणिः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनेडमूकस्तु जडो जलो मूकः कलोऽप्यवाक् ।पंगुः श्रोणे खंजकोलौ खोडेऽथ कुकरे कुणिः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोलः स्यादुडुपः पोत्री कोलः शस्त्रान्तरं स्मृतम् ।कोला तु पिप्पली च[95]व्यं कोलं च बदरीफलम् ॥
अनुष्टुप्
चेलं तु वस्त्रे त्रिषु गर्हिते स्या-द्भेलः प्लवे स्याच्च मुनिप्रभेदे ।त्रस्ते परस्मिन्नपि बुद्धिहीनेको[66b]लोऽङ्कपालावपि भेलके ना ॥ ६५ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
doubtful
उत्सङ्गके पोत्रिणि किं च चित्रेस्त्रियां कणाचव्यकयोः प्रदिष्टः ।फले बदर्याश्चरमेऽथ शैलोधरे शिलाजे तु रसाञ्जनेऽस्त्री ॥ ६६ ॥
उपजातिः
doubtful
वराहे मूषिके त्रिस्तु खञ्जे कोष्ठस्तु न स्त्रियाम् ।कुसूलेऽन्तर्गृहे चान्तःकुक्षौ स्वीयेऽप्यधीयते ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
उद्दाले कण्टकार्यां च ढण्ढणे बदरीभिदि ।कोली कोलिश्च कर्कन्ध्वां तत्फले तु नपुंसकम् ॥ ४३९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकर्कन्धूफल
कङ्कोलके च कोला तु पिप्पलीचव्ययोः स्त्रियाम् ।चलस्तुरुष्के चाम्पेये जलं वालकनीरयोः ॥ ४४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsकङ्कोलक
कोल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश फेनिलपिञ्जलं कुशपत्रे स्याद्धरितालं च पिञ्जलम् । फेनिलोऽरिष्टके फेनयुक्ते कोलं तु फेनिलम् ॥ Dharaṇikośa 27.2.28
- कोषकल्पतरु तृणगोधाकृकलासे तृणगोधा भवति विचित्रे तथा कोले । ज्ञानेऽनुभवे प्राप्तावुपलब्धिः स्यात्तथा बुद्धौ ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 6.20.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप हिंस्रास्त्री तु हिंस्रा क्रोष्टुकोलौ लताभेदे च पण्डिताः । आहुर्गृध्रनखीसंज्ञे हिक्का तु स्त्री खगान्तरे ॥ १५९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1595
- परमानन्दीयनाममाला क्रोडक्रोडः कोले शनावङ्के कृष्णो विष्णौ पिकेऽर्जुने । काके वर्णे तथा व्यासे कृष्णं मरिचलोहयोः ॥ ९० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.90
- शिवकोष कोरककृतकं खण्डलवणे कङ्कोले च विङङ्गके । कोरकोऽस्त्रीङ्गुदे कोले मृणाले कौशिकः पुरे ॥ २४ ॥ Śivakoṣa 1.3.24
- शिवकोष मारीचनिकोचोऽङ्कोटके मुस्ते मरिचं क्लीबमूषणे । पुंसि जम्बीरशाके स्यान्मारीचं तीक्ष्णकोलयोः ॥ १०२ ॥ Śivakoṣa 5.2.102
- शिवकोष दिव्यदिव्यं कोले लवे सूते शिवे ब्राह्म्यां तु योषिति । दीप्यो यवान्यां मोदायां धन्या धात्र्यां वितुन्नके ॥ ३४२ ॥ Śivakoṣa 21.1.342
- शब्दरत्नाकर खनकखनको मूषिके कोले ग्रामणीर्नापितेऽपि च । गृहिणी देहली जाया काञ्चिकं गृहकारिका ॥ २०८४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2084