All kośas › Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa

हेमचन्द्र · The Abhidhana-sangraha or A Collection of Sanskrit Ancient Lexicons. · Printed and published by The Proprietor of The Nirṇayasāgara Press, Bombay · 1896 A.D. · Paṇḍit Śivadatta and Kāśīnāth Pānḍurang Parab

164 verses · 1,512 words tagged · 362 marked doubtful (dashed)

देवकाण्डः

इत्याचर्यहेमचन्द्रविरचितेऽभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टे देवाधिदेवकाण्डः प्रथमः ॥ १ ॥

फलोदयो मेरुपृष्ठं वासवावाससैरिकौ ।दिदिविर्दीदिविर्द्युश्च दिवं च स्वर्गवाचकाः ॥ २ ॥

2.2 · p. 1

अनुष्टुप्

फलोदयपुं मेरुपृष्ठक्ली वासवावासपुं सैरिकपुं दिदिविपुं दीदिविपुं द्युपुं दिवक्ली

निलिम्पाः कामरूपाश्च साध्याः शोभाश्चिरायुषः ।पूजिता मर्त्यमहिताः सुबाला वायुभाः सुराः ॥ ३ ॥

2.3 · p. 1

अनुष्टुप्

निलिम्पपुं कामरूपपुं साध्यपुं शोभपुं चिरायुस्पुं पूजितपुं मर्त्यमहितपुं सुबालपुं वायुभपुं

द्वादशार्का वसवोऽष्टौ विश्वेदेवास्त्रयोदश ।षट्त्रिंशत्तुषिताश्चैव षष्टिराभास्वरा अपि ॥ ४ ॥षट्त्रिंशदधिके माहाराजिकाश्च शते उभे ।रुद्रा एकादशैकोनपञ्चाशद्वायवोऽपि च ॥ ५ ॥चतुर्दश तु वैकुण्ठाः सुशर्माणः पुनर्दश ।साध्याश्च द्वादशेत्याद्या विज्ञेया गणदेवताः ॥ ६ ॥

2.6 · p. 1

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)

अर्कपुं वसुपुं विश्वेदेवपुं तुषितपुं आभास्वरपुं माहाराजिकपुं रुद्रपुं वायुपुं वैकुण्ठपुं सुशर्मन्पुं साध्यपुं

सूर्ये वाजी लोकबन्धुर्भानेमिर्भानुकेसरः ।सहस्राङ्को दिवापुष्टः कालभृद्रात्रिनाशनः ॥ ७ ॥पपीः सदागतिः पीतुः सांवत्सररथः कपिः ।दृशानः पुष्करो ब्रह्मा बहुरूपश्च कर्णसूः ॥ ८ ॥वेदादयः खतिलकः प्रत्यूषाण्डं सुरावृतः ।लोकप्रकाशनः पीथो जगद्दीपोऽम्बुतस्करः ॥ ९ ॥

2.9 · p. 1

अनुष्टुप्

अरुणे विपुलस्कन्धो महासारथिराश्मनः ।

2.5 · p. 1

अनुष्टुप्

विपुलस्कन्धपुं महासारथिपुं आश्मनपुं

चन्द्रस्तु मास्तपोराजौ शुभांशुः श्वेतवाहनः ॥ १० ॥जर्णः सृप्रो राजराजो यजतः कृत्तिकाभवः ।यक्षराडौषधीगर्भस्तपसः शयतो बुधः ॥ ११ ॥स्यन्दः खसिन्धुः सिन्धूत्थः श्रविष्ठारमणस्तपा ।आकाशचमसः पीतुः क्लेदुः पर्वरिचिक्लिदौ ॥ १२ ॥परिज्वा युवनो नेमिश्चन्दिरः स्नेहरेकभूः ।

2.6 · p. 1

अनुष्टुप्

भौमे व्योमोल्मुकैकाङ्गौ गीःपतिस्तु महामतिः ॥ १३ ॥प्रख्याः प्रचक्षाः वाग्वाग्ग्मी गौरो दीदिविगीरथौ ।

2.7 · p. 1

अनुष्टुप्

व्योमोल्मुकपुं एकाङ्गपुं महामतिपुं प्रख्यपुं प्रचक्षस्पुं वाच्स्त्री वाग्मिन्पुं गौरपुं दीदिविपुं गीरथपुं

शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥

2.15 · p. 1

अनुष्टुप्

भृगुपुं पङ्गुपुं श्रुतकर्मन्पुं महाग्रहपुं श्रुतश्रवस्पुं अनुजपुं कालपुं ब्रह्मण्यपुं यमपुं स्थिरपुं क्रूरात्मन्पुं उपरागपुं उपप्लवपुं

केतावूर्ध्वकचो ज्योतीरथग्रहाश्रयौ ध्रुवे ।

2.9 · p. 1

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्र (wrong syllable)

ऊर्ध्वकचपुं ज्योतीरथपुं ग्रहाश्रयपुं

अगस्त्ये विन्ध्यकूटः स्याद्दक्षिणाशारतिर्मुनिः ॥ १६ ॥सत्याग्निर्वारुणिः क्वाथिस्तपनः कलसीसुतः ।

2.10 · p. 1

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 य (wrong syllable)

विन्ध्यकूटपुं दक्षिणाशारतिपुं मुनिपुं सत्याग्निपुं वारुणिपुं क्वाथिपुं तपनपुं कलसीसुतपुं

व्युष्टे निशात्यय(न्त)गोसर्गौ निशा चक्रभेदिनी ॥ १७ ॥निषद्वरी निशीथ्या निट् घोरा वासरकन्यका ।शताक्षी राक्षसी याम्या घृतार्चिस्तामसी तमिः ॥ १८ ॥शार्वरीक्षणिनीनक्तापैशाचीवासुरा उशाः ।

2.11 · p. 1

अनुष्टुप्metre not read in every line

दिनात्ययः प्रदोषे स्याद्ध्वान्ते वृत्रो रजोबलम् ॥ १९ ॥रात्रिरागो नीलपङ्को दिनाण्डं दिनकेसरः ।खपरागो निशावर्म वियद्भूतिर्दिगम्बरः ॥ २० ॥

2.20 · p. 1

अनुष्टुप्

दिनात्ययपुं वृत्रपुं रजोबलक्ली रात्रिरागपुं नीलपङ्कपुं दिनाण्डक्ली दिनकेसरपुं खपरागपुं निशावर्मन्क्ली वियद्भूतिस्त्री दिगम्बरपुं

पक्षः कृष्णः सितो द्वेधा कृष्णो निशाह्वयोऽपरः ।शुक्लो दिनाह्वयः पूर्वो मासे वर्षांशको भवेत् ॥ २१ ॥वर्षकोशो दिनमलः फाल्गुनालस्तु फाल्गुने ।

2.13 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)

निशाह्वयपुं दिनाह्वयपुं वर्षांशकपुं वर्षकोशपुं दिनमलपुं फाल्गुनालपुं

चैत्रे मोहनिकः कामसखश्च फाल्गुनानुजः ॥ २२ ॥

2.22 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

मोहनिकपुं कामसखपुं फाल्गुनानुजपुं

वैशाखे तूत्सरो ज्येष्ठमासे तु खरकोमलः ।ज्येष्ठामूलीय इति च कार्तिके सैरकौमुदौ ॥ २३ ॥

2.23 · p. 2

अनुष्टुप्

उत्सरपुं खरकोमलपुं ज्येष्ठामूलीयपुं सैरपुं कौमुदपुं

हिमागमस्तु हेमन्ते वसन्ते पिकवान्धवः ।पुष्पसाधारणश्चापि ग्रीष्मे तूष्मायणो मतः ॥ २४ ॥आखोरपद्मौ वर्षे तु ऋतुवृत्तिर्युगांशकः ।कालग्रन्थिर्मासमलः संवत्सर्वर्तुशारदौ ॥ २५ ॥वत्स इद्वत्सर इडावत्सरः परवाणिवत् ।

2.16 · p. 2

अनुष्टुप्

हिमागमपुं पिकवान्धवपुं पुष्पसाधारणपुं ऊष्मायणपुं आखोरपुं पद्मपुं वृत्तिस्त्री युगांशकपुं कालग्रन्थिपुं मासमलपुं ऋतुपुं शारदपुं वत्सपुं इद्वत्सरपुं इडावत्सरपुं

नक्षत्रवर्त्मनि पुनर्ग्रहनेमिर्नभोटवी ॥ २६ ॥छायापथश्च मेघे तु व्योमधूमो नभोध्वजः ।गडयित्नुर्गदयित्नुर्वार्मसिर्वारिवाहनः ॥ २७ ॥खतमालोऽप्यथासारे धारासंपात इत्यपि ।

2.17 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 द (wrong syllable)

ग्रहनेमिपुं नभोटवीस्त्री छायापथपुं व्योमधूमपुं नभोध्वजपुं गडयित्नुपुं गदयित्नुपुं वार्मसिपुं वारिवाहनपुं खतमालपुं धारासंपातपुं

करकेऽम्बुघनो मेघकफो मेघास्थि मिञ्जिका ॥ २८ ॥वीजोदकं तोयडिम्भो वर्षाबीजमिरावरम् ।

2.18 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

अम्बुघनपुं मेघकफपुं मेघास्थिक्ली मिञ्जिकास्त्री वीजोदकक्ली तोयडिम्भपुं वर्षाबीजक्ली इरावरक्ली

यथाऽपरेतरा पूर्वाऽपरा पूर्वेतरा तथा ।यथोत्तरेतराऽपाची तथाऽपाचीतरोत्तरा ॥ २९ ॥

2.29 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

अपरेतरास्त्री पूर्वेतरास्त्री उत्तरेतरास्त्री अपाचीतरास्त्री

इन्द्रे तु खिदिरो नेरी त्रयस्त्रिंशपतिर्जयः ।गौरावस्कन्दी बन्दीको वराणो देवदुन्दुभिः ॥ ३० ॥किणालातश्च हरिवान् यामनेमिरसन्महाः ।शयीचिर्मिहिरो वज्रदक्षिणो वयुनोऽपि च ॥ ३१ ॥

2.31 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्दी (wrong syllable)

खिदिरपुं नेरीपुं त्रयस्त्रिंशपतिपुं जयपुं गौरावस्कन्दिन्पुं बन्दीकपुं वराणपुं देवदुन्दुभिपुं किणालातपुं हरिवत्पुं यामनेमिपुं असन्महस्पुं शयीचिपुं मिहिरपुं वज्रदक्षिणपुं वयुनपुं

स्यात्पौलोम्यां तु शक्राणी चारुधारा शतावरी ।महेन्द्राणी परिपूर्णसहस्रचन्द्रवत्यपि ॥ ३२ ॥

2.32 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

शक्राणीस्त्री चारुधारास्त्री शतावरीस्त्री महेन्द्राणीस्त्री परिपूर्णसहस्रचन्द्रवतीस्त्री

जयन्ते यागसंतानो वृषणश्वो हरेर्हये ।

2.22 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

यागसंतानपुं वृषणश्वपुं

मातलौ हयंकषः स्यादैरावणे मदाम्बरः ॥ ३३ ॥सदादानो भद्ररेणुः पुरे त्वैन्द्रे सुदर्शनम् ।

2.23 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every line

हयंकषपुं मदाम्बरपुं सदादानपुं भद्ररेणुपुं सुदर्शनक्ली

नासिक्ययोस्तु नासत्यदस्रौ प्रवरवाहनौ ॥ ३४ ॥गदान्तकौ यज्ञवाहौ यमे तु यमुनाग्रजः ।महासत्यः पुराणान्तः कालकूटोऽथ राक्षसे ॥ ३५ ॥पलप्रियः कखापुत्रः कर्वरो नरविष्वणः ।आशिरो हनुषः शङ्कुर्विषुरो जललोहितः ॥ ३६ ॥उद्वरः स्तब्धसंभारो रक्तग्रीवः प्रवाहिकः ।संध्याबलो रात्रिबलस्त्रिशिराः समितीपदः ॥ ३७ ॥

2.37 · p. 2

अनुष्टुप्

वरुणे तु प्रतीचीशो दुन्दुभ्युद्दामसंवृताः ।

2.25 · p. 2

अनुष्टुप्

प्रतीचीशपुं दुन्दुभिपुं उद्दामपुं संवृतपुं

धनदे निधनाक्षः स्यान्महासत्त्वः प्रमोदितः ॥ ३८ ॥रत्नगर्भ उत्तराशाधिपतिः सत्यसंगरः ।धनकेलिः सुप्रसन्नः परिविद्धोऽलका पुनः ॥ ३९ ॥वसुप्रभा वसुसारा शंकरे नन्दिवर्धनः ।बहुरूपः सुप्रसादो मिहिराणोऽपराजितः ॥ ४० ॥कङ्कटीको गुह्यगुरुर्भगनेत्रान्तकः खरुः ।परिणाहो दशबाहुः सुभगोऽण्वेकलोचनः ॥ ४१ ॥गोपालो वरवृद्धोऽहिपर्यङ्कः पांसुचन्दनः ।कूटकृन्मन्दरमणिर्नवशक्तिर्महाम्बकः ॥ ४२ ॥कोणवादी शैलधन्वा विशालाक्षोऽक्षतस्वनः ।उन्मत्तवेषः शवरः सिताङ्गो धर्मवाहनः ॥ ४३ ॥महाकान्तो वह्निनेत्रः स्त्रीदेहार्धो नृवेष्टनः ।महानादो नराधारो भूरिरेको दशोत्तमः ॥ ४४ ॥यौटी यौटीङ्गोऽर्धकूटः समिरो धूम्रयोगिनौ ।उलन्दो जयतः कालो जटाधरदशाव्ययौ ॥ ४५ ॥संध्यानाटी रेरिहाणः शङ्कुश्च कपिलाञ्जनः ।जगद्द्रोणिरर्धकालो दिशांप्रियतमोऽतलः ॥ ४६ ॥जगत्स्रष्टा कटाटङ्वः कटप्रूहीरहृत्कराः ।

2.26 · p. 2

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्भ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 श (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 णि (wrong syllable)

निधनाक्षपुं महासत्त्वपुं प्रमोदितपुं रत्नगर्भपुं उत्तराशाधिपतिपुं सत्यसंगरपुं धनकेलिपुं सुप्रसन्नपुं परिविद्धपुं वसुप्रभास्त्री वसुसारास्त्री नन्दिवर्धनपुं बहुरूपपुं सुप्रसादपुं मिहिराणपुं अपराजितपुं कङ्कटीकपुं गुह्यगुरुपुं भगनेत्रान्तकपुं खरुपुं परिणाहपुं दशबाहुपुं सुभगपुं अणुपुं एकलोचनपुं गोपालपुं वरवृद्धपुं अहिपर्यङ्कपुं पांसुचन्दनपुं कूटकृत्पुं मन्दरमणिपुं नवशक्तिपुं महाम्बकपुं कोणवादिन्पुं शैलधन्वन्पुं विशालाक्षपुं अक्षतस्वनपुं उन्मत्तवेषपुं शवरपुं सिताङ्गपुं धर्मवाहनपुं महाकान्तपुं वह्निनेत्रपुं स्त्रीदेहार्धपुं नृवेष्टनपुं महानादपुं नराधारपुं भूरिरेकपुं दशोत्तमपुं यौटिन्पुं यौटीङ्गपुं अर्धकूटपुं समिरपुं धूम्रपुं योगिन्पुं उलन्दपुं जयतपुं कालपुं जटाधरपुं दशाव्ययपुं संध्यानाटिन्पुं रेरिहाणपुं शङ्कुपुं कपिलाञ्जनपुं जगद्द्रोणिपुं अर्धकालपुं दिशांप्रियतमपुं अतलपुं जगत्स्रष्टृपुं कटाटङ्कपुं कटप्रूपुं हीरहृत्करपुं

गौतमी कौशिकी कृष्णा तामसी बाभ्रवी जया ॥ ४७ ॥कालरात्रिर्महामाया भ्रामरी यादवी वरा ।बर्हिध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी ॥ ४८ ॥अमोघा विन्ध्यनिलया षष्ठी कान्तारवासिनी ।जाङ्गुली बदरीवासा वरदा कृष्णपिङ्गला ॥ ४९ ॥दृषद्वतीन्द्रभगिनी प्रगल्भा रेवती तथा ।महाविद्या सिनीवाली रक्तदन्त्येकपाटला ॥ ५० ॥एकपर्णा बहुभुजा नन्दपुत्री महाजया ।भद्रकाली महाकाली योगिनी गणनायिका ॥ ५१ ॥हासा भीमा प्रकूष्माण्डी गदिनी वारुणी हिमा ।अनन्ता विजया क्षेमा मानस्तोका कुहावती ॥ ५२ ॥चारणा च पितृगणा स्कन्दमाता घनाञ्जनी ।गान्धर्वी कर्वरी गार्गी सावित्री ब्रह्मचारिणी ॥ ५३ ॥कोटिश्रीर्सन्दरावासा केशी मलयवासिनी ।कालायनी विशालाक्षी किराती गोकुलोद्भवा ॥ ५४ ॥एकानसी नारायणी शैला शाकंभरीश्वरी ।प्रकीर्णकेशी कुण्डा च नीलवस्त्रोग्रचारिणी ॥ ५५ ॥अष्टादशभुजा पौत्री शिवदूती यमस्वसा ।सुनन्दा विकचा लम्बा जयन्ती नकुलाकुला ॥ ५६ ॥विलङ्का नन्दिनी नन्दा नन्दयन्ती निरञ्जना ।कालंजरी शतमुखी विकराली करालिका ॥ ५७ ॥विरजाः पुरला जीरी बहुपुत्री कुलेश्वरी ।कैटभी कालदमनी दर्दुरा कुलदेवता ॥ ५८ ॥रौद्री कुन्द्रा महारौद्री कालंगमा महानिशा ।बलदेवस्वसा पुत्री हीरी क्षेमंकरी प्रभा ॥ ५९ ॥मारी हैमवती चापि गोला शिखरवासिनी ।

2.27 · p. 2

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 च (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रा (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग (wrong syllable)

चामुण्डायां महाचण्डी चण्डमुण्डाप्यथाखुगे ॥ ६० ॥पृश्निगर्भः प्रश्निशृङ्गो द्विशरीरस्त्रिधातुकः ।हस्तिमल्लो विषाणान्तः स्कन्दे तु करवीरकः ॥ ६१ ॥सिद्धसेनो वैजयन्तो बालचर्यो दिगम्बरः ।

2.28 · p. 3

अनुष्टुप्

महाचण्डीस्त्री चण्डमुण्डास्त्री पृश्निगर्भपुं प्रश्निशृङ्गपुं द्विशरीरपुं त्रिधातुकपुं हस्तिमल्लपुं विषाणान्तपुं करवीरकपुं सिद्धसेनपुं वैजयन्तपुं बालचर्यपुं दिगम्बरपुं

भृङ्गी तु चर्मी ब्रह्मा तु क्षेत्रज्ञः पुरुषः सनत् ॥ ६२ ॥

2.62 · p. 3

अनुष्टुप्

चर्मिन्पुं क्षेत्रज्ञपुं पुरुषपुं सनत्पुं

नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।

2.30 · p. 3

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 म (wrong syllable)

तीर्थपादपुं पुण्यश्लोकपुं वलिंदमपुं उरुक्रमपुं उरुगायपुं तमोघ्नपुं श्रवणपुं उदारथिपुं लतापर्णपुं समुद्रपुं पांसुजालिकपुं चतुर्व्यूहपुं नवव्यूहपुं नवशक्तिपुं प्रगण्डजित्पुं द्वादशमूलपुं शतकपुं दशावतारपुं एकदृश्पुं हिरण्यकेशपुं सोमपुं अहिपुं त्रिधामन्पुं त्रिककुद्पुं त्रिपाद्पुं मानंजरपुं पराविद्धपुं पृश्निगर्भपुं अपराजितपुं हिरण्यनाभपुं श्रीगर्भपुं वृषोत्साहपुं सहस्रजित्पुं ऊर्ध्वकर्मन्पुं यज्ञधरपुं धर्मनेमिपुं असंयुतपुं पुरुषपुं योगनिद्रालुपुं खण्डास्यपुं शलकपुं अजितपुं कालकुण्ठपुं वरारोहपुं श्रीकरपुं वायुवाहनपुं वर्धमानपुं चतुर्दंष्ट्रपुं नृसिंहवपुस्पुं अव्ययपुं कपिलपुं भद्रकपिलपुं सुषेणपुं समितिंजयपुं क्रतुधामन्पुं वासुभद्रपुं बहुरूपपुं महाक्रमपुं विधातृपुं आधारपुं एकाङ्गपुं वृषाक्षपुं सुवृषपुं अक्षजपुं रन्तिदेवपुं सिन्धुवृषपुं जितमन्युपुं वृकोदरपुं बहुशृङ्गपुं रत्नबाहुपुं पुष्पहासपुं महातपस्पुं लोकनाभपुं सूक्ष्मनाभपुं धर्मनाभपुं पराक्रमपुं पद्महासपुं महाहंसपुं पद्मगर्भपुं सुरोत्तमपुं शतवीरपुं महामायपुं ब्रह्मनाभपुं सरीसृपपुं वृन्दाङ्कपुं अधोमुखपुं धन्विन्पुं सुधन्वन्पुं विश्वभुज्पुं स्थिरपुं शतानन्दपुं चरुपुं यवनारिप्रमर्दनपुं यज्ञनेमिपुं लोहिताक्षपुं एकपाद्पुं द्विपदपुं कपिपुं एकशृङ्गपुं यमकीलपुं आसन्दपुं शिवकीर्तनपुं शद्रुपुं वंशपुं श्रीवराहपुं सदायोगिन्पुं सुयामुनपुं

बलभद्रे तु भद्राङ्गः फालो गुप्तवरो बली ॥ ७५ ॥प्रलापी भद्रचलनः पौरः शेषाहिनामभृत् ।

2.31 · p. 3

अनुष्टुप्

भद्राङ्गपुं फालपुं गुप्तवरपुं बलिन्पुं प्रलापिन्पुं भद्रचलनपुं पौरपुं शेषाहिनामभृत्पुं

लक्ष्म्यां तु भर्भरी विष्णुशक्तिः क्षीराब्धिमानुषी ॥ ७६ ॥

2.76 · p. 3

अनुष्टुप्

भर्भरीस्त्री विष्णुशक्तिस्त्री क्षीराब्धिमानुषीस्त्री

कामे तु यौवनोद्भेदः शिखिमृत्युर्महोत्सवः ।शमान्तकः सर्वधन्वी रागरज्जुप्रवर्तकः ॥ ७७ ॥मनोदाही मथनश्च गरुडस्तु विषापहः ।पक्षिसिंहो महापक्षो महावेगो विशालकः ॥ ७८ ॥उन्नतीशः श्वमुखसूः शिलानीहोऽहिभुक्च सः ।

2.33 · p. 3

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 थ (wrong syllable)

यौवनोद्भेदपुं शिखिमृत्युपुं महोत्सवपुं शमान्तकपुं सर्वधन्विन्पुं रागरज्जुप्रवर्तकपुं मनोदाहिन्पुं मथनपुं विषापहपुं पक्षिसिंहपुं महापक्षपुं महावेगपुं विशालकपुं उन्नतीशपुं श्वमुखसूपुं शिलानीहपुं अहिभुज्पुं

बुद्धे तु भगवान् योगी बुधो विज्ञानदेशनः ॥ ७९ ॥महासत्त्वो लोकनाथो बोधिरर्हन्सुननिश्चितः ।गुणाब्धिर्विगतद्वन्द्वो वचने स्यात्तु जल्पितम् ॥ ८० ॥लपितोदितभणिताभिधानगदितानि च ।

2.34 · p. 3

metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 दि (wrong syllable)

भगवत्पुं योगिन्पुं बुधपुं विज्ञानदेशनपुं महासत्त्वपुं लोकनाथपुं बोधिपुं अर्हत्पुं सुनिश्चितपुं गुणाब्धिपुं विगतद्वन्द्वपुं जल्पितक्ली लपितक्ली उदितक्ली भणितक्ली अभिधानक्ली गदितक्ली

हूतौ हक्कारकाकारौ च चण्डालानां तु वल्लकी ॥ ८१ ॥काण्डवीणा कुवीणा च डक्कारी किंनरी तथा ।सारिका खुङ्खणी चाथ दर्दरे कलसीमुखः ॥ ८२ ॥सूत्रकोणो डमरुकं समौ पणवकिकणौ ।शृङ्गवाद्ये शृङ्गमुखं हुडुक्कस्तालमर्दलः ॥ ८३ ॥काहला तु कुहाला स्याच्चण्डको लाहला च सा ।संवेशप्रतिबोधार्धे द्रगडद्रकटावुभौ ॥ ८४ ॥देवतार्चनतूर्ये तु धूमलो वलिरित्यपि ।क्षुल्लकं मृतयात्रायां मङ्गले प्रियवादिका ॥ ८५ ॥रणोद्यमे त्वर्धतूरो वाद्यभेदास्तथापरे ।डिण्डिमो झर्झरो मडुस्तिमिला किरिकिच्चिका ॥ ८६ ॥लम्बिका टट्टरी वेध्या कलापूरादयोऽपि च ।

2.35 · p. 4

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 कि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 शृ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 म (wrong syllable)