उत्स
utsaपुं · masc.In 12 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
आधारस्त्वम्भसां बन्धो निर्झरस्तु झरः सरिः ।उत्सः स्रवः प्रस्रवणं जलाधारा जलाशयाः ॥ १०९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सः प्रस्रवणं वारिप्रवाहो निर्झरो झरः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परीवाहो जलोच्छ्वास उत्सः प्रस्रवणं स्मृतम् ।विप्रुषो बिन्दवः प्रोक्ताः पृषतः पृषतास्तथा ॥ ६७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलाञ्चलं तु मन्दाकं स्रोतं स्रोतोऽपि चान्तिमे ।उत्सः स्रवः प्रस्रवणं निर्झरस्तु झरो नरि ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सो विदारकश्चुण्डि-चुर्यौ विवर-चूतकौ ।अन्धकूपः खटः पुंसि स तृणादिभिरावृतः ।कूपो दैर्घवरत्रः स्यान्निर्वृत्तो दीर्घवर्ध्रय(?) ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवापश्चालवालोऽपि वृक्षस्थानकमुच्यते ।निर्झरस्तु झरश्चोत्सः स्रवः प्रस्रवणं सरिः ।जलाशया जलाधारा वारिवर्गो विवेचितः ॥ ३७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्वते विपुलाहार्यग्रावाणो गोत्रभूभृतौ ।फलके स्नुः सानुरिति स्यादुत्सः स्वल्पवाहिनी ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उत्सः प्रस्रवणं स्रवः स्यान्निर्झरो झरो सरिः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कटकोऽस्त्री शैलमध्यो नितम्बोऽपि कुत्रचित् ।पर्वते समभूभागे स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियौ ।यत्र विश्राम्यति स्रूत्वा स्रूत्वा पुनः पुनः ।उत्सः प्रसवणञ्चापि द्वयं तत्राभिधीयते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
उदकोदे दक-दगे कबन्धं बन्ध-मन्धके ।कमन्धमापः स्री भूम्नि आपः सन्तस्त्र्युत्सूत्सकौ ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 स्त्र्यु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वार्द्धिर्वारिनिधिरुत्सोत्सू अपांपतिरप्पतिः ।यादसांपतिश्च यादःपतिश्चाप्यकूपारवत् ॥ ९६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
आवालोऽस्त्री, उत्स उत्सुः स्रवः प्रस्रवणं झरः ।झरी झरा निर्झरश्च, वह्नावग्निस्तु पुं-स्त्रियोः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
झरी तु निर्झरझरावुत्सः प्रस्रवणं गिरेः ।शुण्डी शौण्डं चूतको ना पादाः पर्यन्तपर्वताः ॥ ४१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सः प्रस्रवणं तोयप्रवाहे झरनिर्झरौ ।स्नुर्वप्रोऽस्त्री सानुरस्त्री पादाः पर्यंतपर्वताः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सो व्योम्न्यम्बुधौ कूपे जलाधारान्तरेऽपि च ।ऊष्मा त्वौष्ण्यगुणे ग्रीष्मे बाष्पे शषसहेषु च ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
उत्स as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रस्रवणपुमान् समीरणेऽत्रापि समासार्थादि पूर्ववत् । उत्से प्रस्रवणं क्लीबं प्रसूतौ चाथ पर्वते ॥ ३३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.336