स्रोतस्
srotasक्ली · neut.In 16 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगास्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 1, syllable 9 च (wrong syllable)
नदीस्त्रीहिरण्यवर्णास्त्रीरोधोवक्रास्त्रीतरङ्गिणीस्त्रीसिन्धुपुंशैवलिनीस्त्रीवहास्त्रीह्रदिनीस्त्रीस्रोतस्विनीस्त्रीनिम्नगास्त्रीस्रोतस्क्लीनिर्झरिणीस्त्रीसरित्स्त्रीतटिनीस्त्रीकूलंकषास्त्रीवाहिनीस्त्रीकर्बूस्त्रीद्वीपवतीस्त्रीसमुद्रदयितास्त्रीधुनीस्त्रीस्रवन्तीस्त्रीसरस्वतीस्त्रीपर्वतजास्त्रीआपगास्त्रीजलधिगास्त्रीकुल्यास्त्रीजम्बालिनीस्त्री
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
हृषीकमक्षं करणं स्रोतः खं विषयीन्द्रियम् ॥ १३८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
आधिस्तु मानसी पीडा वाञ्छितोऽर्थो मनोरथः ।खमक्षमिन्द्रियं स्रोतो हृषीकं करणं स्मृतम् ॥ ५३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः कुल्या द्वीपवती सरित् ।रोधो वप्रस्तु विज्ञेयो भिद्य उद्ध्यो नदः स्मृतः ॥ ६६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।सम्भेदः सङ्गमो नद्योः संवेद्यश्च निगद्यते ॥ ६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पृषत्पृषन्ति पृषता तुल्या स्यादापगाऽपगा ।धुनिर्धनी च स्रोतः स्यात् स्रोतं तुल्ये तटी तटम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इन्द्रियमक्षं करणं विषयि स्रोतो हृषीक-देवे खम् ।स्युर्गोचरास्तु विषयास्तथेन्द्रियार्था अमी तु रूपाद्याः ॥ २३ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
जलाञ्चलं तु मन्दाकं स्रोतं स्रोतोऽपि चान्तिमे ।उत्सः स्रवः प्रस्रवणं निर्झरस्तु झरो नरि ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तरङ्गिणी स्वर्णवर्णा रोधोवक्रा सरस्वती ।स्रवन्ती च तलोदा स्याद्वहा स्रोतस्तु न स्त्रियाम् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥
metre not recognisedimpossible sibilant cluster: जरस्शब्दस्यापि
अङ्गिरस्पुंचन्द्रमस्पुंस्थूलशिरस्पुंपुरूरवस्पुंउच्चैःश्रवस्पुंदुर्वासस्पुंपृथुयशस्पुंसुमनस्स्त्रीअप्सरस्स्त्रीओजस्क्लीतेजस्क्लीवर्चस्क्लीशिरस्क्लीयशस्क्लीछन्दस्क्लीस्रोतस्क्लीचेतस्क्लीपयस्क्लीतपस्क्लीअम्भस्क्लीजरस्स्त्रीजरास्त्रीक्षुरपुंखुरपुंबिन्दुपुंइक्षुपुंपायुपुंमणिपुंकीलपुंकेलिपुंबलिपुंनिघपुंसङ्घपुंउद्घपुंउपघ्नपुंओघपुंविघ्नपुंघर्मपुंअर्घपुंवर्णपुं
genderक्लीneut.doubtful
स्रोतस्विनी द्वीपवती तटिनी वाहिनी सरित् ।धुनी तरङ्गिणी कुल्या स्रोतो निर्झरिणी तथा ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वतोऽम्भःसरणं स्रोतः प्र[28]वाहौ तावुभौ समौ ।वेणी धारा रयोऽथ स्यादुत्ताराख्या विशेषतः ॥ ३६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इन्द्रियं करणं खं तु हृषीकं श्रोतसा सह ।अक्षं विषयिसंज्ञं च रूपाद्यर्थनिबन्धनम् ॥ २७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
प्रसृताम्बुनिकश्चालः स्त्रोतोऽम्बुसरणं तथा ।तरिसंक्षितदेशे तु नौतार्यं नाव्यमित्यपि ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
ओघः स्रोतः प्रवाहश्च वेला स्याद्वृद्धिरम्भसः ।कूलं तीरं तटं रोधः पुलिनं सैकतं च तत् ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नदी धुनी धुनिः सिन्धुः ह्रदिनी ह्रादिनी वहा ।स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः स्रोतस्वती सरस्वती ॥ १८८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्रोतो भवति तल्लोके यत्राऽम्भःसरणं स्वतः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
हृषीकं करणं स्रोतोऽक्षं खं विषयीन्द्रियम् ।बुद्धीन्द्रियं स्पर्शनादि धीन्द्रियमपि कथ्यते ॥ २५१४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 2 न्द्रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तरणस्तारणश्चेति तारकोऽपि च कुत्रचित् ।स्वतोऽम्बुसरणं स्रोतः स्रोतसं स्रोतमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिप्रा सृपापि, स्वतोऽम्भःसरणे श्रोत उच्यते ।दन्त्य-तालव्ययुग्देहसिरास्वपि प्रवाहके ॥ १०५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderक्लीneut.doubtful
पूरः स्यादम्भसां वृद्धिरोघः स्रोतोऽम्भसां स्रुतिः ।स्फूर्जथुर्वीचिविक्षेपे पुलिनं सैकतं समे ॥ ३२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जानुदेशस्त्ववस्कारः शुण्डायां स्रोत इत्यपि ।कक्ष्या चूडा(षा?) वरत्रा स्याद्धेनुका करिणी वशा ॥ ७०८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
साधुन्यथ जले स्रोतः प्रवाहे सरितामपि ।अम्भसो निर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्यथ हर्म्यवाक् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
स्रोतोंऽबुनिर्गमद्वार इन्द्रियेऽप्सु जलस्रुतौ ।हविर्हव्ये घृते तोये हेम्नी काञ्चनवेतने ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
स्रोतस् as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु जलाञ्चलकिंपाकवृक्षे प्रमथान्तरेऽथ मणौ महानील इहा[75a]हिभेदे । स्याद्भृङ्गराजेऽथ जलाञ्चलं स्या- च्छैवालके स्रोतसि तद्वदेव ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.76