जलाशय
jalāśayaपुं · masc.In 13 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
पारावारः सागरोऽवारपारोऽकूपारोदध्यंर्णवा वीचिमाली ।यादः स्रोतोवार्नदीशः सरस्वान्सिन्धुदन्वन्तौ मितद्रुः समुद्रः ॥ १०७३ ॥आकरो मकराद्रत्नाज्जलान्निधिधिराशयः ।द्वीपान्तरा असंख्यास्ते सप्तैवेति तु लौकिकाः ॥ १०७४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.doubtful
आधारस्त्वम्भसां बन्धो निर्झरस्तु झरः सरिः ।उत्सः स्रवः प्रस्रवणं जलाधारा जलाशयाः ॥ १०९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गृध्रे तु पुरुषव्याघ्रः कामायुः कूणितेक्षणः ॥ १९२ ॥सुदर्शनः शकुन्याजौ शुके तु प्रियदर्शनः ।श्रीमान्मेधातिथिर्वाग्गमी मत्स्ये तु जलपिप्पिकः ॥ १९३ ॥मूको जलाशयः शेवः सहस्रदंष्ट्रस्त्वेतनः ।जलवालो वदालोऽथ पाठीने मृदुपाठकः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्याद्वीरणं वीरतरं मूलेऽस्योशीरमस्त्रियाम् ।अभयं नलदं सेव्यममृणालं जलाशयम् ॥ १६४ ॥लामज्जकं लघुलयमवदाहेष्टकापथे ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पद्माकरस्तटाकः स्यात्कासारः सरसी सरः ।स्वस्तिकः पुष्करः सिन्धुर्जलाशय इतीर्यते ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शैवालमस्त्री शेवालं शैवलः शीवलं [66a] समम् ।जलज्वरोऽस्त्री शेपालं जलचामरमीरितम् ।परिवाहः परीवाहो जलोच्छ्वासो जलाशयः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
दीर्घमूलं शान्तमूलमवदाहं जलाशयम् ।सुनालं स्याल्लघुलयं लयं लघु च तोयजम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लामज्जके तु नलदममृणालं लयं लघु ।इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाशयम् ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अवारपाराकूपारौ उदन्वान्मकराकरः ।रत्नाकरः सरस्वांश्च यादःपतिजलाशयौ ॥ ३५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षश्वेतप्लवाः शोणः पङ्कमन्थजलाशयाः ।मुरजात्मासिमासाद्रिबाणध्वानाध्वराग्नयः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रक्षिप्तजलमृद्वृन्दे त्वाहार(व?)श्च जलाशयम् ।निपानं चोपकूपं च शामी वश्वी च मोदिनी ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रोक्ता जलाशयाः ख्याताः जलाधारास्तथा सदा ॥ १९१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
उशीरं वीरणीमूलं लामज्जकं जलाशयम् ।अभयऽममृणालञ्च नलदमिष्टकापथम् ॥ २०८१ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
अण्डजः स्थिरजिह्वश्च पृथुरोमा जलाशयः ।झषः वैसारिणः शेवः आत्माशी जलपिप्पकः ॥ २४४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुर्नामापि च दुर्नाम्नी दुर्नामा दीर्घ-कोषिका ।जलाशयो जलाधारः साधारणजलाशये ।जलाधारेऽतिगम्भीरजले जलह्रदो मतः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मूलेऽस्योशीरमस्त्री स्यादवदाहं जलाशयम् ।अमृणालं लघुलयं त्विष्टकापथकापथम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूलेऽस्योशीरमस्त्री स्यादवदाहं जलाशयम् ।लामज्जं नलदं सेव्यममृणालं वराभये ॥ ५९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्याद्वीरणं वीरतृणं मूलेऽस्योशीरमस्त्रियाम् ।सेव्या मृणालनलदलमज्जानि जलाशयम् ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जलाशया जलाधारास्ते त्वगाधजला ह्रदाः ।अखातं देवखाते स्यात्पुष्करिण्यां तु खातकम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जडाभिप्रायके तु त्रिरथ द्वे स्याज्जलप्रियः ।वराहेऽत्र समासादि पूर्ववत् स्यादथ स्त्रियाम् ॥ २३६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsजडाभिप्रायक
doubtful
जलाशय as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप पीकसूर्येऽपि सज्जनः पीकः पुनर्योनौ जलाशये । प्रुक्षिः स्यादुदपानेऽग्नौ प्लुक्षिरग्निकुसूलयोः ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवखातपृथग्भूते पृथग्भावेऽप्यव(घा ? खा)तस्तु गर्तके । जलाशये च कीर्णाख्ये वैजयन्त्यामभाषत ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवखातअवखातस्तु पुंसि स्याच्छ्रीसंज्ञजलाशये । खाते त्रिरतिमुक्तस्तु पुमांस्तिमिशपादपे ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.19
- परमानन्दीयनाममाला परिधायपरिधायो नितम्बे स्यात्परिवारे जलाशये । पात्रटीरो जरत्पात्रे हुताग्नौ लोहकांस्ययोः ॥ ३२० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.320
- शब्दरत्नावली पुष्करिणीपीणुपर्ण्योषधिभेदे मूर्वाविम्बिकयोरपि । पुष्करिण्यपि हस्तिन्यां नलिन्याञ्च जलाशये ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.86