वास
vāsaपुं · masc.In 12 kośas: 11 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
वासः कुटी द्वयोः शाला सभा सञ्जवनं त्विदम् ।चतुःशालं मुनीनां तु पर्णशालोटजोऽस्त्रियाम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वासो निवासो निलयो निवेशःक्षयो निकाय्यावसथाश्रयाश्च ।प्राणन्त(?) आवास इहा[9a]लयः स्यात्संस्त्याय उक्तोऽत्र गृहा नृभूम्नि ॥ ३२ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
genderपुंmasc.
प्राकारे तु करः कारो वप्रो वरण इत्यपि ।गृहे तु वस्त्यं सं(प?)स्त्यं च वास्तु वासो निवासनम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूः पुरी नगरी गेहि नगरं पुटभेदनम् ।स्थानीयं निगमो वासो गोपुरं पत्तनं पुरम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आमोदश्च परिमलो गन्धो वासो विमर्दजः ।इष्टगन्धः सुगन्धिः स्यात्सुरभिर्घ्राणतर्पणः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
निवासवाससंवासवासाधिवासवेशकाः ।ओक ओको निवसतिर्वसतिश्च कुटिः कुटी ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 धि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ हैमवती शुक्लवचा नाम निगद्यते ।वासको वासिका वासा वासो वाशा च वाशिका ।अटरुषो वृषो वाजी सिंहास्यो वाजिदन्तकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
गृहाः पुंभूम्नि संस्त्यायो निकाय्यो निलयालयौ ।क्षयो वासः कूटमस्त्री शालाथ मुनिवेश्मनि ॥ ८४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पीतेऽव्यथः कुरवकः सहा स्त्री सहचर्यषण् ।कुन्दे माध्यः शुक्लपुष्पो वासोऽथ करवीरकः ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शय्यं निवसनं सद्म बुन्दिरं वेश्म मन्दिरम् ।निकार्यवासावसथनिकाय्यनिलयालयाः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्रीडतिस्तु समः शब्दे क्रीडावास्योः(?) स आङ्परः ।कर्मप्रवचनीयान्यानुतः संपरितस्तथा ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
meanings
चन्द्रे च मासेऽप्यथ वेणुभेदेवासो गृहे स्यादपि हेमचूडे ।अवस्थितौ सिंहमुखौषधे स्त्रीमासस्तु चन्द्रे नरि मासि न स्त्री ॥
उपजातिः
वास as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्षितिचितिः समूहे चित्यायां सृतिः स्यात्पद्धतौ गतौ । क्षितिर्भूक्षयवासेषु मतिर्धीच्छास्मृतिष्वपि ॥ Dharaṇikośa 15.1.2
- कोषकल्पतरु वसतिरात्रौ वासनिकेतयोश्च वसतिः स्त्री धातृवाय्वोः पुनः श्रौतेष्वग्निषु चाङ्कतिर्निर्गदितो रुक्त्यागयोस्त्र्यंहतिः । अश्रीदिग्धवयोरुपद्रवहृते स्यान्निर्ऋतिः पुंसि तु स्वाहायां तरणौ घृणौ च चतुरैः प्रोक्तो गभस्तिस्तथा ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.16.30
- परमानन्दीयनाममाला अधिवासअष्टापदं सुवर्णेऽथाष्टापदः शरभे गिरौ । अधिवासो गृहे वासेऽधिष्ठानं पुरचक्रयोः ॥ ४६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.46
- शब्दरत्नावली वासनवासनं वसने वारिधान्यां धूपनवासयोः । क्लीबं स्त्रियान्तु प्रत्याशाज्ञानयोरपि वासना ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.75
- शब्दरत्नाकर क्षयवराहे वक्षसि क्रोडः क्रोडमुत्सङ्गकुक्षिणोः । कल्पान्तेऽपचये वासे करिपादांशके क्षयः ॥ १८९० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1890
- त्रिकाण्डशेष वसतिवर्तुलाधीतयोर्वृत्तं वार्त कुशलनीरुजोः । वासेऽपि वसतिर्वृक्षमात्रेऽपि च वनस्पतिः ॥ १८२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.182
- वैजयन्ती क्षयक्रतू अध्वरसंकल्पौ कल्पान्तेऽपचये क्षयः । कुक्षौ वासे च कच्छस्तु पार्श्वे गुह्यांबरे तटे ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.1.14
- वैजयन्ती क्षितिकासूर्बुद्धौ कुवाच्यस्त्रे कान्तिः शोभाभिकामयोः । काष्ठोत्कर्षे सीम्नि दिशि क्षोण्यां वासे क्षये क्षितिः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.2.8