मद्य

मद्य as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् मधुमधु मद्ये पुष्परसे क्षौद्रेऽप्यन्धं तमस्यपि । Amarakośa 3.3.198
• नामलिङ्गानुशासनम् हालहालः स्यान्नृपतौ मद्ये शकलच्छदयोर्दलम् ॥ Amarakośa 3.3.390
• धरणिकोश मधुमधु मद्ये च क्षौद्रे [च मधु] पुष्परसे जले । मधुश्चैत्रे मधूके तु मधुर्दैत्यवसन्तयोः ॥ Dharaṇikośa 18.3.1
• धरणिकोश सुराउस्रो रश्मिस्तु गौरुस्रा तन्द्री निद्राप्रमीलयोः । सुरो देवे सुरा मद्ये वध्रं त्रिपुवरत्रयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.7
• कोषकल्पतरु शुण्डापीडा स्यादथ षट्क्षणीव्रणभिदोः स्याद्गण्डदूर्वाशिरा- व्याजेर्यासु च नालयन्त्रभिदि * योक्त्री च नाडी मता । रण्डा मूषिकपर्णिका मृतधवा[276b] स्त्री चाथ रुण्डोऽकरे बन्धक्यां मदनिर्भरे तु परवत्स्त्री दन्तिनः स्यात्करे । वेश्यामद्यसरोजिनीषु पयसश्चेभ्यां च शुण्डा मता- Koṣakalpataru 6.12.15
• कोषकल्पतरु वारुणीविलासयाने भ्रमणी प्रभोः स्या- त्करण्डिकायामथ धारणी स्यात् । इन्द्राणी वनितेन्द्रियेन्द्रवनितानिर्गुण्डिकासूदिता नौकादण्डकजालयोः समुदिता स्त्री क्षेपणी पण्डितैः । दूर्वायामपि वारुणी वरुणदिङ्मद्यार्थिका चोदिता नाराच्यां[283b]व्रतचारिणीष्वपि तुलाभेदे स्त्रियामेषणी ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.15.42
• कोषकल्पतरु गन्धवतीअपवादे तु जनानामभिशस्तिः प्रार्थनायां च । गन्धवती मद्यभुवोर्योजनगन्धानगर्योश्च ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.17.78
• कोषकल्पतरु मदशुक्रेभदानैणमदेषु मद्ये मनोविकारेऽपि पुमान्मदः स्यात् । स्त्री क्षेत्रिवस्तुन्यथ शब्दवाक्य- व्याजोद्यमत्राणपदार्थपत्सुः ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.19.19
• कोषकल्पतरु मदयित्नुपारावते कामुककामयोस्तु जल्पाकमद्ये मदयित्नुरुक्तः । स्याद्धर्षयित्नुस्तनये सुवर्णे- ऽथो घोषयित्नुः पिकविप्रयोश्च ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.47
• कोषकल्पतरु कश्यदम्यं त्रिषु स्याद्दमितेऽनृतेऽन्त्ये (?) कश्यं तु मद्ये हयमध्यके च । त्रय्यां कशार्हेऽप्यथ वाद्यपान- पात्रान्तरे कांस्यमनादिलिङ्गम् ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.44
• कोषकल्पतरु सुरदेवे सुरः स्त्रीचषके च [45a]मद्ये सुरी तु देवप्रमदार्थिका स्यात् । कारस्तु यत्ने च यतौ वधे च बलौ हिमाद्रावपि निश्चयार्थे ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.7
• कोषकल्पतरु वीरस्यादेलवालुन्यपि दुग्धिकायां गम्भारिकाक्षीरवयःस्थयोश्च । मद्ये च रम्भापतिपुत्रवत्योः स्यात्तामलक्यां परवत्तु मान्ये ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 6.27.80
• कोषकल्पतरु कादम्बरविशेष्यवन्निन्दितवस्त्रयुक्ते कादम्बरं पुंसि न मद्यसीध्वोः । दध्यग्रभागेऽप्यथ सारिकायां स्त्री कोकिलायां गिरि तद्वदेव ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.97
• कोषकल्पतरु हालाहेला विलासेऽवमतौ च हाला मद्ये नृपे ना मणिके तु गोला । सख्यां च गोदासरिति प्रदिष्टा न ना कुनट्यामपि मण्डले च ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.86
• कोषकल्पतरु अलिपत्राञ्जनेऽलिस्तु युगे द्विरेफे मद्ये स्त्रियां पुंसि तु वृश्चिके स्यात् । आलिस्तु पङ्क्तावपि सेतुसख्योः कलिः पुमान्स्यात्कलहे च युद्धे ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.87
• कोषकल्पतरु माधवीपुष्पाकरे स्त्री त्वतिमुक्तमद्य- दूतीषु च स्यान्मधुशर्करायाम् । लोध्रे मुनौ गालव आर्तवं तु ऋतूद्भवे स्त्रीरजसि प्रसूने ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.29.24
• नानार्थार्णवसंक्षेप कश्यसिते वर्णे तुरङ्गस्य कश्यं त्वश्वस्य मध्यमे । म(ध्ये?द्ये) च क्ली कशार्हे तु त्रिः कतस्तु पुमानृषौ ॥ १६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.161
• नानार्थार्णवसंक्षेप देवीस्त्री तु राजकुलोद्भूतराजपत्न्यां तथा पुनः । महिष्यां नाट्यभाषास्थनृपतेर्मद्यमूर्वयोः ॥ ६१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.616
• नानार्थार्णवसंक्षेप मधुक्षीरे पुष्परसे मद्ये मन्त्रभेदेषु केषुचित् । शाकवल्लयां तु जीवन्तीसंज्ञायां स्त्री नृनप् पुनः ॥ ९५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.959
• नानार्थार्णवसंक्षेप शीथुशीर्वी न्यङ्कौ कृमौ चाथ मद्ये शीथुर्नृशण्डयोः । पक्वैरिक्षुरसैः सिद्धमद्यभेदेऽपि मन्वते ॥ १३७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1376
• नानार्थार्णवसंक्षेप सुराउपोदकाख्ये त्रिषु तु प्रसूतेऽभिपुतेऽपि च । सुरस्तु देवे स्त्रीत्वे तु सुरा मद्ये जलेऽपि च ॥ १५२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1529
• नानार्थार्णवसंक्षेप सिथिलासिथिला तु नदीमद्यसुरुङ्गामु भवदिति । स्तिहिनी तु महीजस्य फले स्यादङ्कुरे तथा ॥ १०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.107
• नानार्थार्णवसंक्षेप अमृतदेवे तु द्वे स्त्रियां तु स्यादमृता मद्यभिक्षयोः । आमलक्यां हरीतक्यां गुडूच्यां रभसः पुनः ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.3
• नानार्थार्णवसंक्षेप अनुवर्षअनुवर्षस्तु चषके मद्ये चाथानुभाववाक् । सूचके चापि भावस्य सतां च …??… ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.29
• नानार्थार्णवसंक्षेप काचमालिकामद्ये च काचशब्दार्थमालिकायां च वर्ण्यते । गोरक्षजम्बूर्गोधूमधान्ये गोरक्षतण्डुले ॥ ४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.4
• परमानन्दीयनाममाला इराइला बुधस्य भार्यायां भूमिश्रीगोषु वाच्यपि । इरा मह्यां जले मद्ये भारत्यामशनेऽपि च ॥ ५७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.57
• परमानन्दीयनाममाला कल्यकल्यं मद्ये प्रभातेऽपि सावधाने निरामये । केशोऽब्जे वरुणे वाले काशः स्यात्तृणरोगयोः ॥ ९२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.92
• परमानन्दीयनाममाला कश्यकुशो रामाङ्गजे दर्भे पापिष्ठेऽथ जले कुशम् । कश्यं मद्ये कशार्हे च सोमवल्लीरसे तथा ॥ ९३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.93
• परमानन्दीयनाममाला गन्धवतीगन्धवत्यचलामद्यव्यासमातृषु पत्तने । गदयित्नुः स्मरे शस्त्रे सुरायां गन्धमादनी ॥ १६९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.169
• शिवकोष मधुमधु पुष्परसक्षौद्रमद्यक्षीराविकासु च । जीवन्त्यां तु स्त्रियां राधा श्रीफले च विषोदरे ॥ २३५ ॥ Śivakoṣa 15.1.235
• शिवकोष कादम्बरकादम्बरी तु वारुण्यां क्लीबं दध्यग्रमद्ययोः । कृष्णसारो बालपत्रे शिंशपायां तु योषिति ॥ ४२३ ॥ Śivakoṣa 22.4.423
• शब्दरत्नावली चषकचषकोऽस्त्री सुरापात्रे मद्ये मद्यविशेष्यके । चुलुकोऽस्त्री भाण्डभेदे निम्नपाणितलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.70
• शब्दरत्नावली कोष्ठकोष्ठः कुशूले स्वीये च जठरावासमद्ययोः । गोष्ठी संलापसभयोः क्लीबे गोस्थानकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.5
• शब्दरत्नावली मधुनद्धो बद्धे समुद्धृते वधो बन्धकरन्धयोः । बन्धुर्ना बान्धवे मित्रे बन्धूके भ्रातरीत्यपि ॥ बाधा निषेधे दुःखे च बुधः सोमजसूरिणोः । बुद्धो जिने पण्डिते ना बुधितेऽपि च वाच्यवत् ॥ बोधः समाधिभेदे ना तथा पिप्पलभूरुहे । मधु क्लीबं पुष्परसे मर्त्ये क्षौद्रे रसान्तरे ॥ पुंसि मधुद्रुमे चैव वसन्ते द्रैत्यभिद्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.8
• शब्दरत्नावली मदयित्नुप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118
• शब्दरत्नावली कश्यकश्यं त्रिषु कशार्हे तु क्लीबं मध्येऽश्वमद्ययोः । कन्या नारीकुमार्योस्तु राशिभिद्योषधीभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.5
• शब्दरत्नावली कल्याउपायवचनेऽपि स्यात्त्रिषु मद्येऽपि च स्त्रियाम् । कक्ष्या मध्ये कुम्भिवन्धे हर्म्यादीनां प्रकोष्ठके ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.7
• शब्दरत्नाकर कश्यक्लृप्तौ कल्पद्रुमे न्याये कल्पः कीशे गजे कपिः । कश्यस्त्रिषु कशाताड्ये कश्यं मद्याश्वमध्ययोः ॥ १८९१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1891
• शब्दरत्नाकर मधुमधुस्तु यादवे चैत्रे वसन्ते दानवान्तरे । वा पुंसि मद्ये क्लीबे तु स्यात् क्षौद्रमकरन्दयोः ॥ १९७७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1977
• शब्दरत्नाकर शुण्डाशष्पकर्दमयोः शादो वेदश्रवणयोः श्रुतिः । श्लोकस्तु पद्ययशसोः शुण्डा मद्येभहस्तयोः ॥ २०१४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2014
• शब्दरत्नाकर अरिष्टअरिष्टं सूतिकागारे मद्ये ताम्रे शुभाशुभे । कालशेये मृत्युचिह्ने काकनिम्बासुरेषु ना ॥ २०३५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2035
• शब्दरत्नाकर अगलजगती भुवने भूमौ लताच्छन्दोविशेषयोः । अगलो मोदके मद्ये जरठः कठिनेऽपि च ॥ २०९१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2091
• शब्दरत्नाकर माधवमासे मद्ये हरौ पुष्पसमयेऽपि च माधवः । धुस्तूरे सर्पभेदे च मातृभ्रातरि मातुलः ॥ २१४३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2143
• शब्दरत्नाकर मोहनमरीचिर्ना मुनी रश्मिर्वा स्त्री स्त्री मृगतष्णिका । मोहनं सुरते मद्ये महिषी पशुराट्स्त्रियोः ॥ २१४७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2147
• त्रिकाण्डशेष कश्यकौकृत्यमनुतापे स्यादयुक्तकरणेऽपि च । कश्यं कशार्हे मद्ये च काद्रवेयोऽहिरङ्गयोः ॥ ३०९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.309
• वैजयन्ती शुण्डाशिखा ज्वालाकेकिमौल्योः शिफा शाखाग्रमौलिषु । शुण्डा करिकरे मद्ये श्रुतिर्वेदे श्रवस्यपि ॥ ४० ॥ Vaijayantī 6.2.40
• वैजयन्ती कश्यग्रन्थौ स्तंबे प्रकाण्डेप्सु कश्यं मद्यकशार्हयोः । क्षुद्रो दरिद्रे कृपणे नृशंसेऽल्पनिकृष्टयोः ॥ १२ ॥ Vaijayantī 6.5.12
• वैजयन्ती मधुक्षौद्रादौ तद्रसेऽप्यस्त्री ना वसन्ते रसेऽसुरे । चैत्रे मधूके क्ली त्वप्सु मद्ये पुष्परसे मधु ॥ ६१ ॥ Vaijayantī 6.5.61
• वैजयन्ती अमृतक्लीबो ना त्वमरे स्त्री तु गुलूच्यां मद्यभिक्षयोः । आमलक्यां हरीतक्यां त्रिषु तु स्वादुनित्ययोः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.5.8
• वैजयन्ती अरिष्टअरिष्टो वायसे निंबे गोरसे निरुपद्रवे । क्ली तु वर्ण्ये मृत्युचिह्ने मद्ये ताम्रे शुभेऽशुभे ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.5.9