यत्न

यत्न as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् भगभगं श्रीकाममाहात्म्यवीर्ययत्नार्ककीर्तिषु ॥ २६ ॥ Amarakośa 3.3.26
• नामलिङ्गानुशासनम् आस्थाआस्थानीयत्नयोरास्था प्रस्थोऽस्त्री सानुमानयोः । Amarakośa 3.3.169
• नामलिङ्गानुशासनम् आत्मन्आत्मा यत्नो धृतिर्बुद्धिः स्वभावो ब्रह्म वर्ष्म च ॥ १०९ ॥ Amarakośa 3.3.109
• धरणिकोश आभोगप्रयोगः कार्मणे ख्यातः प्रयुक्तौ च निदर्शने । आभोगो वरुणच्छत्रं यत्नश्च परिपूर्णता ॥ Dharaṇikośa 3.2.9
• धरणिकोश भगभगशब्दो यशोज्ञानवीर्ययत्नार्कयोनिषु । वैराग्यैश्वर्यधर्मेषु इच्छालक्ष्म्योरपि स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 3.3.2
• धरणिकोश आस्थाआस्थामालम्बनं विद्यादास्था चास्थानयत्नयोः । संस्था तु प्रणिधौ नाशे स्थितिसादृश्ययोरपि ॥ Dharaṇikośa 16.2.1
• धरणिकोश आत्मन्आत्मा कलेवरे यत्ने स्वभावे परमात्मनि । चित्ते धृतौ च बुद्धौ च परव्यावर्तनेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.3.8
• कल्पद्रुकोशः आस्थातुर्याश्रमे संनिपरः स विरोधे तु तिष्ठतिः । पर्यवात्प्रत्यवाच्चाङो यत्ने प्रात्तु गतौ नितः ॥ १०९ ॥ Kalpadrukośa 1.10.109
• कोषकल्पतरु आ-भुज्खेटयति खेडयति ग्रसते ग्लसते च खोटयति । चरति चषतेऽपि चषति गलति तथाभ्यवहरत्यपि । उपाद्भुजिश्चोपभोगेऽथाङः पूर्णत्व-यत्नयोः । समो साभे नुतोमत्यां(?)न तु तङ्मान्स रक्षणे ॥ आङश्चमिरुपस्पर्शे चाभ्यधिभ्यां चरिः क्षये । अनोः सहायकेऽथोपादुपादाराधनार्थकः ॥ रोगस्य च चिकित्सायां शब्दवृत्तेर्विशेषणे । आङः कृतौ परेः सेवे वाच्युदः समुदः परः ॥ सहचारिण्यपावृत्तौ भूयः प्रत्याङ उत्तरः । अतेरुल्लङ्घनानीत्योः प्रात्प्रसिद्धावभेः पुनः ॥ अन्यथात्वेऽथोत्परोऽसौ कर्मवानात्मनेपदी । तथा तृतीयया युक्तः[183b]संपरश्च प्रकीर्तितः ॥ चलनप्राशनार्थेभ्यः स्यात्परस्मैपदं णिचि । आदेस्तु कर्त्रभिप्राये फले स्यादात्मनेपदम् ॥ परेर्मोहयतेर्वादेर्वासेः पाययतेर्दमेः । आङ्यासेरपि तद्वत्स्यात्तथा धापयतेरपि ॥ तद्वद्रोचेर्नर्तयतेर्ण्यन्तानां बुधयुध्नशाम् । प्रुद्रुस्रूणां जनेङोश्च परस्मैपदमीरितम् ॥ इच्छति वाङ्क्षति काङ्क्षति वाञ्छति माङ्क्षति च लष्यते लषति । लष्यति लषते लुभ्यति कामयते वष्टि चाशास्ते । प्रीणाति प्रीणीते गृध्यत्यनुरुध्यते च गर्धयति । आशंसते च हर्यति कनत्यवति खटति तद्वत्स्युः । वरयति लालयते च स्पृहयति लिप्सत्यपि चेच्छार्थाः ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.26
• कोषकल्पतरु प्रत्यवतिष्ठतेप्रात्तिष्ठतिर्गतावाङः प्रतिज्ञालम्बनाक्रमे । आक्षेप-स्थान-यत्नेषु प्रत्यवाद्गदने गिरः ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.93
• कोषकल्पतरु उद्युजिसमवाय उदो यत्ने उत्साहे संप्रतेऽरतेः(?) । अन्वये विप्रलम्भे तु विप्राद्विनिमये विनेः ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.25
• कोषकल्पतरु यततेयतते वेहते संयस्यति संयसतीति च । जेहते यस्यति तथा श्रथति श्राथयत्यपि ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 3.5.48
• कोषकल्पतरु वाहतेवाहते स्याच्छ्राथयते पेषते यत्नवाचकाः । क्लेश-स्तुति-हति-श्रान्ति-जय-क्षेपेषु तेजने ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 3.5.49
• कोषकल्पतरु उपाकरोतिअलंकृतावुपाङस्तु संस्कारेऽमर्षयत्नयोः । यज्ञप्राणि व*त्यागेऽभिनये स समुद्भवे ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.56
• कोषकल्पतरु आस्थाआस्थावलम्बस्थितियत्नवाञ्छा- सूक्ता च संस्था स्थितिनाशतौल्ये । व्यक्तौ च यूथं तु गणे तिरश्चां बृंहेऽस्त्रियां स्त्री कुसुमप्रभेदे ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.18.99
• कोषकल्पतरु कारदेवे सुरः स्त्रीचषके च [45a]मद्ये सुरी तु देवप्रमदार्थिका स्यात् । कारस्तु यत्ने च यतौ वधे च बलौ हिमाद्रावपि निश्चयार्थे ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.7
• नानार्थार्णवसंक्षेप गूर्अजयस्तु शरीरेऽपि पुंस्येवैनमभाषत । कं नाम्न्यप्सु सुखे मूर्ध्नि गूर्ना यत्ने गुदे स्त्रियाम् ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.2
• नानार्थार्णवसंक्षेप आस्थाप्रतिज्ञायत्नतात्पर्यगोष्ठीषु स्यादथापरे । आह्वा कण्ठे कथायां चेत्याहुराह्वा तु नामनि ॥ ७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.7
• नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मन्देहे यत्ने धृतौ कीर्तौ बुद्धौ मनसि च श्रुते । धर्मे स्वभावे पुत्रेऽर्थे परस्य प्रतियोगिनि ॥ १३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.13
• नानार्थार्णवसंक्षेप भगभगः पुनः स्मृतो यत्ने यशोवीर्यार्कभूतिषु । कान्तीच्छाज्ञानवैराग्यधर्मैश्वर्यतपः सु च ॥ ८७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.876
• नानार्थार्णवसंक्षेप आभोगवातव्याधिविशेषेऽथो परिपूर्णत्वयत्नयोः । आभोगो वारुणच्छत्रेप्यामोदः पुनरुच्यते ॥ ३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.31
• परमानन्दीयनाममाला आत्मन्आसुतीवल आख्यातः सुराजीवकयज्वनोः । आत्मा विष्णौ विरञ्चेऽर्के शरीरेऽनिलयत्नयोः ॥ ५२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.52
• परमानन्दीयनाममाला ग्रहणग्रहणं स्वीकृते चोपरागे यत्ने गुणे ध्वनौ । ग्रन्थिकं पिप्पलीमूले ग्रन्थिको ग्रहचारवित् ॥ १६१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.161
• परमानन्दीयनाममाला भगभगो ज्ञाने रवौ रूपप्रभावश्रीषु दृश्यते । यत्ने पुण्ये यशोमुक्तिवीर्ययोनिषु शीतगौ ॥ ३२७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.327
• शब्दरत्नावली भगभगं स्त्रीज्ञानवैराग्ययोनिमाहात्म्यकीर्तिषु । ऐश्वर्यधर्मकामेषु मोक्षे यत्नेऽथ ना रवौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.13
• शब्दरत्नावली आभोगअपाङ्गो लोचनान्ते स्यात् तिलके चाङ्गहीनके । आभोगः पूर्णतायान्तु यत्ने छत्रे च वारुले ॥ आयोगः व्यापृतौ तीरे गन्धमाल्योपहारके । आशुगः पवने बाणे तीव्रे सत्वरगन्तरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.31
• शब्दरत्नावली आस्थाअथोऽर्थने च विषये धने वस्तुनि कारणे ॥ अभिधेये निवृत्तौ च कुशले च प्रयोजने । आस्था चालम्बनास्थानयत्नापेक्षास्वपि स्त्रियाम् ॥ कन्था मृण्मयभित्तौ तु स्त्रियां प्रावरणान्तरे । क्वाथोऽतिदुःखे मूर्छायां निष्काके च द्रवस्य च ॥ कुथो वर्णे कथने स्यान्न क्लीबं पुंसि बर्हिषि । कोथस्तु शाटिते नेत्ररोगभेदे च पुंस्ययम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.2
• शब्दरत्नावली कारऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7
• शब्दरत्नावली समीक्षासंघर्षो घर्षणस्पर्धासंसर्पे च पुंस्ययम् । समीक्षा तु मनीषायां तत्त्वे यत्ने निभालने ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.25
• शब्दरत्नावली अवश्यम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
• शब्दरत्नाकर भगभगो रुद्रे मुनौ सूर्ये धर्मे प्राज्ञे तपस्यपि । वैराग्यैश्वर्यकान्तीच्छायत्नवीर्ययशःस्वपि ॥ १९६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1968
• शब्दरत्नाकर यासप्राप्तौ च संगतौ योगो यासो दुःस्पर्शयत्नयोः । गमने वर्तने यात्रा यानमश्वादिके गतौ ॥ १९८४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1984
• त्रिकाण्डशेष आभोगशपथेऽप्यभिषङ्गः स्यादनङ्गः खे स्मरे पुमान् । पूर्णत्वयत्नावाभोगावायोगो व्यापृतावपि ॥ ५५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.55
• त्रिकाण्डशेष परिकरवलीकवनयोर्नीघ्रं पूरः खाद्ये पयश्चये । यत्नारम्भौ परिकरौ खड्गफलेऽपि पुष्करम् ॥ ३६२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.362
• उत्पलिनी बाढज्ञानहेतुविवक्षायामप्यादिकथमव्ययम् । कथमादि तथाप्यन्तं यत्नगौरवबाडयोः ॥ ७९ ॥ Utpalinī 79
• वैजयन्ती आत्मन्यत्नेऽर्केऽग्नौ मतौ वातेऽप्याखू सूकरमूषिकौ । आधिस्तु व्यसने चित्तदुःखेऽधिष्ठानबंधयोः ॥ ७ ॥ Vaijayantī 6.1.7
• वैजयन्ती भगभगं योन्यां भगो यत्ने यशोवीर्यार्कभूतिषु । कान्तीच्छाज्ञानवैराग्यधर्मैश्वर्यतपः सु च ॥ ५८ ॥ Vaijayantī 6.5.58
• वैजयन्ती आभोगश्रोण्याञ्चारोह आकारस्त्वाकृतावात्मवैकृते । आमोदौ हर्षसौगन्ध्ये आभोगौ यत्नपूर्णते ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.1.7