वरण
varaṇaपुं · masc.In 18 kośas: 24 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
प्राकारो वरणः साले चयो वप्रोऽस्य पीठभूः ॥ ९८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्राकारो वरणः सालः प्राचीनं प्रान्ततो वृतिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
चक्राणि पुटभेदाः स्युः सेतुर्वरण उच्यते ।आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुल्यौ जम्बीरजम्भीरौ वरुणो वरुणद्रुमे ।आम्रातकोऽम्रातकः स्यादुडुम्बर उदुम्बरः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
कोटो वप्रोऽस्त्रियां सालः प्राकारो वरणः पुमान् ।अस्त्री दुर्गोक्षणं क्लीबे पुनरावेष्टकः पुमान् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वीथी गृह[8b]तटी हट्टी पलिघः शालगोपुरम् ।शालः सालश्च वरणः प्राकारोऽथाश्मपीठभूः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अञ्जीरं मञ्जुलं च स्यात्काकोदुम्बरिकाफलम् ।वरुणो वरणो रोधस्तरुः सेतुस्तमालकः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वूर्तिः स्त्री वरणं द्वौ तु चल-चालौ नृलिङ्गकौ ।आक्रमोऽभिक्रमः क्रान्तिः स्यादारोहस्त्वभिक्रमः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वरुणे तु महासारकशाधरकुशालयाः ।तत्पुरं वरणं ज्ञेयं तस्य जाया जयेरिता ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अतोयं सात्त्विकं दानमुदपूर्वं तु पौष्टिकम् ।आशिषा शान्तिकं दानं वरणं कामदं भवेत् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वत्सपत्तनकौशाम्ब्यौ द्वारका द्वारवत्यपि ।वप्रोऽथ वरणः साले चयः प्राकार एव च ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राकारे तु करः कारो वप्रो वरण इत्यपि ।गृहे तु वस्त्यं सं(प?)स्त्यं च वास्तु वासो निवासनम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वप्रः शालः कोट्टदुर्गौ प्राकारो वरणश्चयः ।प्रतोली विशिखा रथ्या पुरद्वारं च गोपुरम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
प्राकारो वरणः शालः इष्टकारचिते त्रयम् ॥
genderपुंmasc.
वरुणस्तिक्तशाकः स्यादश्मरीघ्नः कुमारकः ।वरणः सेतुकः सेतु वराणः शिखिमण्डनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुद्धकर्माऽवापाद्दानं माहादाने प्रवारणम् ।वरणं, विप्रे ब्रह्मा स्याद् ब्रह्माणो जाति-जन्म-जाः ॥ २९६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 प्रे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तृफला, गन्धवृक्षे तु वरणो वरुण्स्तथा ।भवेत् तमाले तापिच्छस्तापिञ्च्छो बिन्दुसंयुतः ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वरणे सिततरुवरुणौ सेतुकुमारौ च तिक्तशाकश्च ।अभया पूतना पथ्या हरीतक्यमृता शिवा ॥ ४६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्राकारवरणसाला वप्रोऽस्त्री तस्य शिखरकूटानि ।क्षुद्राणि कपिशिरांसि प्राचीरं प्रान्ततोवृतिर्वाटः ॥ ८३२ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
परितोऽथावतमसं लघ्वन्धतमसं महत् ।छदो व्यवधिरन्तर्धिर्वरणं चापवारणम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेमपुष्पोऽप्यथांकोले निचोलोंऽकोढशोधनौ ।रसाले वरणः सेतुस्तिक्तशाकोऽश्मरीरिपुः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राकारो वरणः सालः प्राचीरन्त्वेष सच्छदिः ।आवेष्टकस्तु वाटोऽस्त्री विवृतश्च वृतिद्रुमैः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संभ्रमेऽथ स्पन्दते स्यादीषच्चलनवाचकम् ।वरणे तु परेः स्पन्दी रेके रिङ्क्ते रिणक्ति च ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपरिस्पन्दि
वृणोति वृणुते वृश्यत्यपि व्रीणाति वृक्षते ।व्रीयते वृत्यते तद्वद्वृणीते च वृणाति च ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
व्लिनात्यपि स्याद्वरणेऽथैकचारे हि वण्ठते ।आमन्त्रणे कुणयति गुणयत्यपि सम्मतम् ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
meaningsव्लिनाति
जीर्णे वाच्यसमं पुराणमयुगे स्यात्पञ्चलक्ष्मण्यपिग्रन्थे भोगिकनायके क्षुरिणि ना ग्रामाधिपे ग्रामणीः ।श्रेष्ठे च त्रितये स्त्रियां तु गदिता नील्यां च वारस्त्रियांग्राम्यायां च घृणौ तु[284a] पुंसि किरणो विक्षेपणे त्वन्तिमे ।द्रुमभित्सेतुशालेषु वरणो नान्तिमे वृतौ ।गुणिन्यृजौ च प्रगुणो रवणः शब्दने खरे ॥ ४८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
सम्भक्तावावृतौ चाथ वरुणो ना प्रचेतसि ।वरूणाह्वयवृझे च महोदरजान्तरे ॥ १६२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
doubtful
वरण as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वृतिमन्वादिशास्त्रेषु च मङ्गले तु स्पर्धाजुगुप्सागमने ऋतिः स्यात् । वृतिस्तु वाटे वरणे सृतिस्तु स्यान्मार्गगत्योरथ घातकृत्योः ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.51
- कोषकल्पतरु सालशङ्कुद्रुमे स्याद्वरणेऽथ शालः सर्जद्रुमे हालनृपे च मत्स्ये । स कीर्तितः स्त्री च गृहे गृहैक- देशे तरुस्कन्धकशाखयोश्च ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप रोधस्वरणे बन्धने कुड्ये रोधसी इति रोदसोः । ललं पल्लव उद्याने लक्ष्म चिह्नप्रधानयोः ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप वरसम्भक्तौ च निरोधे च वृङ्वृञोर्भाववाचकः । यवक्षारे तुरुष्काख्यनिर्यासे मारिषान्तरे ॥ ११५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1150
- परमानन्दीयनाममाला नेमनेमः कालेऽवधौ गर्तदम्भयोर्वरणेऽपि च । नेमिर्वृक्षे प्रधौ निन्दापवादे निन्दने स्मृता ॥ २६७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.267
- शब्दरत्नावली वृतिवृतिः स्त्रियान्तु वरणे वेष्टने गोपनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.30
- शब्दरत्नावली तमालजाङ्गुली शूकशिम्ब्याञ्च जाङ्गलश्च कपिञ्जरे । तरला मदिरायाञ्च यवाग्वामपि च स्त्रियाम् ॥ तण्डुलो ना विडङ्गे च धान्यादिनिकरेऽपि च । तमालस्तिलके खङ्गे तापिञ्जे वरणे द्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.67
- त्रिकाण्डशेष सालऋजौ वृक्षे च सरलः सालो वरणसर्जयोः । हस्तिमल्लो गजास्ये च हेलाऽवज्ञाविलासयोः ॥ ४११ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.411
- वैजयन्ती कुमारतथा मध्वाज्यसंसिक्तयवलाजजतर्पणे । कुमारः स्याद्गुहे बाले वरणेऽश्वानुचारके ॥ २८ ॥ Vaijayantī 7.5.28