कृपाण
kṛpāṇaपुं · masc.In 15 kośas: 14 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
तूणो निषङ्गस्तूणीर उपासङ्गः शराश्रयः ॥ ७८१ ॥शरधिः कलापोऽप्यथ चन्द्रहासः करवालनिस्त्रिंशकृपाणखड्गाः ।तरवारिकौक्षेयकमण्डलाग्रा असिरृष्टिरिष्टी त्सरुरस्य मुष्टिः ॥ ७८२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
तूणोपासङ्गतूणीरनिषङ्गा इषुधिर्द्वयोः ॥ ८८ ॥तूण्यां खड्गे तु निस्त्रिंशचन्द्रहासासिरिष्टयः ।कौक्षेयको मण्डलाग्रः करवालः कृपाणवत् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निस्त्रिंशः करबालः खड्गः कौक्षेयकः कृपाणः स्यात् ।रिष्टिरसिचन्द्रहासौ तरवारिर्मण्डलाग्रं च ॥ ४७२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
रिष्टिरृष्टिर्द्वयोः खड्गः पुंसि कौक्षेयकोऽपि च ।भद्रासनो मण्डलाग्रः करवालः कृपाणवत् ॥ २८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीगर्भ-चन्द्रभासौ शस्त्र-कृपाणौ द्वयो रिष्टिः ।वारङ्गः त्सरुरेतन्मुष्टिः स्यान्मेखलाबन्धः ॥ ३० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कौक्षेयकासिनिस्त्रिंशकृपाणाः करवालकः ।तरवारिर्मण्डलाग्रं खड्गनामावलिं विदुः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खड्गे तु मण्डलाग्रः स्यान्निस्त्रिंशो रिष्टिरित्यपि ।कौक्षेयकश्चन्द्रहासः कृपाणोऽसिरपि स्मृतः ॥ ३६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तरवारिस्तीव्रमार्गः कृपाणः कोषमन्दिरः ।प्रासः कुन्तो लोहविद्युत् फलकं चर्म चार्मिकम् ॥ २२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करवालासिनिस्त्रिंशकृपाणतरवारयः ।मण्डलाग्रश्चन्द्रहासः खङ्गकौक्षेयरिष्टयः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करपालः कृपाणश्च करवालः करालिकः ।तीक्ष्णधारश्च धाराङ्गो धाराधरो दुरासदः ॥ १२८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ध (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तूणी तूणश्च षट्कं स्यादुक्तं टोनसमाह्वये ।अथ खड्गश्चन्द्रहासो मण्डलाग्रः प्रवालकः ॥कौक्षेयको विशसनः कृपाणः करपालकः ।भद्रात्मजो रिष्टिरिष्टौ ऋष्टिर्द्वाराविषोऽपिच ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डलाग्रासिनिस्त्रिंशखड्गकौक्षेयरिष्टयः ।चन्द्रहासः कृपाणस्तु स्त्रियां च करवालवत् ॥ १३३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कशेषुधी इषुः पूगकृपाणशफरादयः ।
genderपुंस्त्रीm. f.
श्रीगर्भो विजयः शास्ता कृपाणासंगरिष्टयः ।कौक्षेयको भद्रसुतो ह्रस्वनिर्वंशकस्त्वसिः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपकारं विजानाति यस्तत्राथ कृपाणवाक् ।खड्गे ना छुरिकायां तु स्त्री कृपाण्यथ यादवः ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsखड्ग
कृपाण as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु सायकसर्वलिङ्गि भकनीनिकयोः स्या- द्वारकस्तु तुरगेऽश्वगतौ च । स्यान्निषेद्धरि विशेष्यसलिङ्ग सायकस्तु विशिखेऽपि कृपाणे ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.1.44
- कोषकल्पतरु रिष्टपापे कृपाणे परव- न्म्लिष्टं त्वव्यक्तवाचि स्यात् । म्लानेऽन्यवदथ दिष्टं दैवे काले तु पुंलिङ्गम् ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.10.12
- कोषकल्पतरु गाढमुष्टिभूमनि तु चतुःषष्टिः कलासु संकीर्तिता तद्वत् । कृपणे तथा कृपाणे प्रकीर्तितो गाढमुष्टिश्च ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.10.51
- कोषकल्पतरु तलिमचौरे च शालौ कलमोऽपि लाक्षा- रके तथा लेखनिकाह्वयेऽपि । क्लीबे तु तल्पे तलिमं विताने । तथा कृपाणेऽपि च कुट्टिमे च ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.25.86
- कोषकल्पतरु जीरस्वैरः स्वतन्त्रे परवच्च मन्दे जीरोऽस्त्रियां स्याज्जरणे कृपाणौ । क्षीरः समुद्रे च महीधरे च षण्ढे तु दुग्धे सलिले प्रदिष्टम् ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.27.20
- कोषकल्पतरु स्वरुस्यात्पिङ्गले वाच्यसमोऽथ शिग्रुः शोभाञ्जने स्त्रीरहितश्च शाके । शरुस्तु कोपे कुलिशे च पुंसि स्वरुर्मखे यूपकृपाणयोश्च ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.62
- कोषकल्पतरु धाराधरप्रणप्तृपुत्रे तु परंपरोऽस्त्री स्त्री त्वानुपूर्व्येऽपि च संततौ च । धाराधरो वारिधरे कृपाणे धराधरो भूभृति केशवे च ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.8
- कोषकल्पतरु करवीरकरवीरस्तु कृपाणेऽश्वमारवृक्षे च दैत्यभेदे च । अदितौ च पुत्रवत्यां स्त्रियां भवेच्छ्रेष्ठगव्यां च ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.27.20
- कोषकल्पतरु तमालतमालमस्त्री वरुणद्रुमे स्या- त्तापिच्छवृक्षे तिलके कृपाणे । विशाल उर्वीपतिवृक्षभेदे पृथौ स्त्रियां नाथ भवेद्गवाक्ष्याम् ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.38
- परमानन्दीयनाममाला करवीरकरवीरः कृपाणेऽपि हयमारस्मशानयोः । कटुकन्दो रसोने स्याच्छृङ्गबेरेऽपि कथ्यते ॥ १३८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.138
- परमानन्दीयनाममाला गाढमुष्टिगाङ्गेयं सुन्दरे स्वर्णे मुस्तकेऽपि कशेरुके । कृपणे गाढमुष्टिश्च कृपाणेऽपि निबध्यते ॥ १६७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.167
- शब्दरत्नावली अस्त्रअराऽन्यवत् शीघ्रगे स्यात्क्लीबं चक्राङ्गशीघ्रयोः । अग्रमालम्बने वृन्दे परिमाणे पलस्य च ॥ पुरस्तादुपरिप्रान्ते एकाग्रे च नपुंसकम् । अतिरिक्ते प्रधाने च प्रमाणे चाभिधेयवत् ॥ अस्त्रं चापे प्रहरणे कृपाणे च नपुंसकम् । अभ्रं धातुभिदि स्वर्णे गगने स्याद्घनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.3