पूग
pūgaपुं · masc.In 20 kośas: 25 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 17 as a meaning of another word.
पूगे क्रमुकगूवाकौ तस्योद्वेगं पुनः फलम् ॥ ११५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
निर्गुण्डी सिन्दुवारः स्यान्मन्दारः पारिभद्रकः ।ताम्बूली नागवल्ली स्याद् गूवाकः पूग उच्यते ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कषायो नागवाक् पूगः फले पर्कटमित्यपि ।पक्वे लघुः खरं शुष्के चिक्कणचिक्कणेऽपि च ॥ २५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ण (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रसभेदा दोषभेदा उन्नेया एवमेव तु ।उद्वेगः क्रमुकः पूगश्चिक्का स्त्री चिक्कणी न ना ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कपीतनो गर्दभाण्डः कपिकृ(चू?)तः कमण्डलुः ।कन्दरालः सुपार्श्वश्च प्लवः पूगोऽपि मौग्धिगः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मधुक्षीरा पिण्डखर्जूः सुफला च सुकण्टका ।हिरण्यपुष्पी पूगस्तु क्रमुकः केम्बुको हुणिः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूगः परागोऽपि समस्तरङ्गोवर्गोऽर्घ ओघः कथितोऽत्र मञ्चः ॥ १२ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
एतेषां तृतीयाप्रकृतिः तृतीया स्थाने नपुंसकस्य दृष्टत्वात् पातालादीनि तृतीयाप्रकृतीनि विद्धि जानीहि । यथा इदं पातालं रसातलम् । जालं मत्स्यबन्धनं गवाक्षश्च । मलं पापम् । खलं मर्दनस्थानं व्रीहीणाम् । कपालं मस्तकास्थि खण्डं च । शैवालं जलसम्भवम् । शीलं विनयः[य] । नालं पद्मादीनाम् । चीरं जीर्णवस्त्रम् । चीवरं भिक्षाप्रावरणम् । वियदाकाशम् ।मुण्डनितम्बक्षपगुल्मसान्वङ्कवंशपूगशङ्खरथाश्च पुंसि स्युः ।जघनाम्बरफलमूलाङ्गानि तु विमुच्य ॥ ३८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कषायो नागवाक्पूगः फले तस्य तु पर्कटम् ।तच्छुष्के खरमित्युक्तं चिक्कणं चक्कणं मतम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्रातः पूगः समाजश्च समूहः सन्ततिर्व्रजः ।व्यूहो निकायो निकुरो निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गूवाकक्रमुकौ पूग उद्वेगं तत्फलं स्मृतम् ।वंशक्षीरी तुकाक्षीरी त्वक्क्षीरी वंशरोचना ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पराग उत्तरासङ्गन्युङ्खपूगसृगा नरे ।मस्तुलुङ्गकुडङ्गौ च मङ्गकालिङ्गमञ्चकाः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बिभीतकस्तैलफलो भूतावासः कलिद्रुमः ।घोण्टा वल्कतरुः पूगः क्रमुको दीर्घपादपः ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदायः समवायो निकुरम्बं च संचयः ।जालः कलापः पटलः संघातः पूगमण्डलौ ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पूगो घोण्टा गुवाकश्च गूवाकः खपुरः पुनः ।क्रमुकश्चेति नामानि पूगद्रुमस्य सन्ति वै ॥ २०६८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नूदपूगौ पूषयूषौ ब्रह्मदारुमहीरुहे ।कदम्बनीपप्रियककदम्बकहलिप्रियाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करमट्टो राजतालो घोण्टा पूगी च पूगवत् ।उद्वेगः स्यात्तथोद्वेगं क्लीबे पूगफले द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रोही रोहितकः कुन्दो माघ्यः पूगः कलिङ्गकः ।क्रमुको ब्रह्मदारुश्च पूगी पुंसि तु पर्पटः ॥ ५१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विशल्या शक्रपुष्प्यग्निशिखानन्ता फलिन्यपि ।पूगस्तु मलपुष्पः स्याद्वसुकः किण्वमूलकः ॥ ६०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खर्जूरः केतकी पूगो हिन्तालो नालिकेरकः ।तृणवृक्षाः प्रियालः स्यादिक्षुः खड्गदलो मधुः ॥ ६६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कशेषुधी इषुः पूगकृपाणशफरादयः ।
genderपुंस्त्रीm. f.
क्रमुके वाटिका घोण्टा गुवाकः क्रूर आसवः ।कषायो रागवान् पूगः फले पर्कटमस्य तत् ॥ २१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूगप्रकरसंघातविसरव्रातसंचयाः ।वारस्कन्धगणस्तोमसमवायचयव्रजाः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूरिते च समग्रे च प्रवदन्ति मनीषिणः ।आकर्णकर्षणे चेषोः पूगस्तु निवहे पुमान् ॥ ८०३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिवह
पिङ्गी शस्यां शिशौ क्लीबं पिशङ्गे तु पुमानयम् ।पुगो बृन्दे गुवाके च भावे कण्टकिभूरुहे ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पूग as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु क्रमुकक्रमुकः पूगे लोध्रे ब्रह्मतरौ भद्रमुस्ते च । कर्पासिकाफलेऽथो शिशुकः शिशुमारवारकाङ्कोल्ले ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.29
- कोषकल्पतरु खपुरन मन्दिरं ना सदने पुरेऽन्त्ये पुमान्समुद्रे विवरं तु गर्त्ते । स्याच्छिद्ररन्ध्रप्रतिमं च दोषे पूगे पुमान्स्यात्खपुरोऽलसेऽपि ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.7
- कोषकल्पतरु ताम्बूलयोषित्त्वम्भः पिप्पलीवाचकं स्या- त्ताम्बूलं स्यान्नागवल्ल्यामथान्त्ये । पूगेऽथ स्यान्नाकुली चव्यरास्ना ख्यायां तद्वत्कुक्कुटीकन्दकेऽपि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.28.63
- परमानन्दीयनाममाला गणगर्भः कुक्षौ बले संधौ ग्रामः संवसथे स्वरे । गणः सैन्यान्तरे पूगे संख्यायां प्रथमे तथा ॥ १५८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.158
- शिवकोष शुकशाकोऽस्त्री हरिते ना तु द्रेष्कायां च स्मरच्छदे । शुकः शिरीषे स्थौणेये टिण्टुपूगे तु न द्वयोः ॥ १२ ॥ Śivakoṣa 1.2.12
- शिवकोष चामरपुष्पचामरपुष्पः पूगे माकन्दे केतके काशे । दाडिमपुष्पो रोहिणि तूलिन्यां दाडिमीपुष्पम् ॥ ३१४ ॥ Śivakoṣa 17.4.314
- शिवकोष खपुरकिञ्जल्के स्त्री पुमान् तुङ्गे मुकुरे पुष्पकेसरे । सूपधूपनके क्लीबं खपुरः पूगमुस्तयोः ॥ ३९८ ॥ Śivakoṣa 22.3.398
- शिवकोष फलफलं जातीफले पूगे मदने च फलत्रिके । कङ्कोले च फली गन्धफल्यां चम्पककोरके ॥ ४४४ ॥ Śivakoṣa 23.1.444
- शब्दरत्नावली क्रमुककरकः पक्षिभेदे स्याद् दाडिमे च पुमानयम् । वर्षोपले द्वयोरस्त्री कुसुम्भे च कमण्डलौ ॥ क्रमुकः स्यात् पुमानेव पट्टिकालोध्रपूगयोः । कार्पासिकाफले भद्रमुस्तके ब्रह्मदारुणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.39
- शब्दरत्नावली खोलकखोलकः पूगवल्मीककोशपाकशिरस्त्र्रके । गणिका यूथिवेश्येभीष्वपि स्त्रीगणके पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.65
- शब्दरत्नावली कपीतनआत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि । उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥ उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् । उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥ कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके । आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥ कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् । क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥ कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् । कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥ कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः । केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.105
- शब्दरत्नावली शृङ्गारिन्वैरोचनो वलौ बुद्धे सिद्धे सूर्याग्निपुत्रयोः । शिखरी द्रुममात्रे स्यादपामार्गे महीधरे ॥ शिखण्डिनी स्त्रियां यूथीगुञ्जयोः प्रमदाभिदि । शिखण्डी वैरिगाङ्गेयकपालबर्हिणेषु च ॥ शृङ्गारी तु सशृङ्गारे सुवेशे गजपूगयोः । भवेच्श्लेष्मधना मल्लीकेतक्योरपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.125
- शब्दरत्नावली चामरपुष्पअस्त्री चामरपुष्पन्तु काशपूगाम्रकेतके ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.24
- शब्दरत्नाकर खपुरखिङ्खिरो वरुणे क्रोष्टौ खेचरोर्कादिवातयोः । पूगे तदीयनिर्यासे खपुरः पूगवेष्टके ॥ २०८३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2083
- त्रिकाण्डशेष घोण्टासूकरे पुंसि घृष्टिः स्यात्स्पर्द्धाघर्षणयोः स्त्रियाम् । घोण्टा तु बदरे पूगे देहांशे वर्णने चटुः ॥ ९६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.96
- त्रिकाण्डशेष झूणिजेतरीन्द्रेऽर्जुने जिष्णुर्झूणिः कठिनपूगयोः । तरुणः कुब्जपुष्पेऽपि त्राणं रक्षितरक्षयोः ॥ १२८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.128
- वैजयन्ती खपुरकिंखिरौ क्रोष्टुखट्वाङ्गौ खेचरः पवनेऽपि च । खपुरः पूगवेष्टेऽपि पूगनिर्यासयोरपि ॥ २२ ॥ Vaijayantī 7.1.22