इषुधि
iṣudhiपुंस्त्री · m. f.In 14 kośas: 16 synonym verses, 1 as a meaning of another word.
तूणोपासङ्गतूणीरनिषङ्गा इषुधिर्द्वयोः ॥ ८८ ॥तूण्यां खड्गे तु निस्त्रिंशचन्द्रहासासिरिष्टयः ।कौक्षेयको मण्डलाग्रः करवालः कृपाणवत् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
तूणीरमुपासङ्गस्तूणं तूणी निषङ्ग इषुधिश्च ।बाणाश्रयः कलापः कार्मुककोटिर्भवेदटनिः ॥ ४६५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
उत्सृष्टा गोलकाः पुंसि कणयो लोहयन्त्रके ।शरपर्यायाश्रयधिर्द्वयोः स्यादिषुधी स्त्रियाम् ॥ २७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 या (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
निषङ्ग-तूणीर-कलाप-बाणा-वापा उपासङ्ग उपाश्रयश्च ।स्त्रीपुंसयोः स्यादिषुधिश्च केकि-छन्दं द्वि[121b]हीनं त्रितयेऽत्र तूणी ॥ २७ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
genderपुंस्त्रीm. f.
आदि ना किरणे समुद्भेपतितगवाद्युद्धरणयष्टौ च ।ईतिश्च गर्मुन्निरये तु दुर्गति-र्हस्तस्तु भे मेथितिथी रथस्तथा ।तथाजमोदोपि च कन्दुरीरितोनेमौ प्रधिः स्यादिषुधिर्विधोपि च ॥ २५ ॥
upajati 12metre not read in every line
genderपुंस्त्रीm. f.
पुंसो योगः पुंयोगः तस्मिन् कर्णहनू भवतः । यथा अयं कर्णः श्रोत्रं कुन्तीपुत्रश्च । हनुः कपोलप्रदेशः । श्मश्रुजानुगुदशब्दाः नपुंसके भवन्ति । इदं श्मश्रु मुखैकदेशरोमराजिः । इदं जानु जङ्घामध्यस्थानम् । इदं गुदमपानम् । अभिधीयतेऽनेनेत्यभिधानं एकं च तदभिधानं च तस्य भावः एकाभिधानता स्यात् भवेदित्यर्थः । अस्राश्रुणोर्नित्यं नपुंसकता भवति । इदमस्त्रम् । इदमश्रु । नयनजलमिति । एक एवार्थः नित्यवचनं पूर्ववत् ।घुसकिरुपसर्गपूर्वः पुंस्यन्योपपदे वेषुपूर्वः स्त्री ।येभ्यो नञ्तान्पुंस्युक्तान्याञ्चा विना विद्धि ॥ २२ ॥
metre not recognised
genderपुंस्त्रीm. f.doubtful
घु इति । "दाधा घ्वदाबि"ति षण्णां धातूनां घुसञ्ज्ञा विहिता । सह किना वर्त्तत इति सकिः । "उपसर्गे घोः कि"रित्यादिना विहितः किप्रत्ययो गृह्यते । उपसर्गा प्रादयः । उपसर्गाः क्रियायोग इति । उपसर्गः पूर्वो यस्य स एव पुंल्लिङ्गो भवति । यथा अयमादिः[दि] । निधिः प्रणिधिः आधिः सन्निधिः इत्येवमादयः । "अन्योपपदकर्मण्यधिकरणे चे"ति किप्रत्ययः । अयमम्भोधिः जलधिः उदधिः तोयधिः शरधिः इत्येवमादयः । इषुशब्दोपपदे वा स्त्री । इयमिषुधिः । अयमिषुधिः तूणीरम् । येभ्यो धातुभ्यो नञ्प्रत्ययः । तान् पुंस्युक्तान् विद्धि जानीहि । याच्ञशब्दं वर्ज्जयित्वा । यज याच यत विच्छ प्रच्छ । रक्षो नङिति नङ्प्रत्ययः ।अयं यज्ञः यत्नः विष्णुः । प्रश्नः । रक्ष्णः । एवं तर्हि याञ्चशब्दस्यापि नङन्तत्वान्नपुंस्त्वं स्यात् । इत्यत आह । याञ्चां विनेति । स्त्र्यधिकारात्स्त्री याञ्चार्थना ।तनुकायशरीराणि स्त्रीपुन्नपुंसकेषु जानीहि ।दधिसक्थ्यस्थीनि स्युर्नपुंसके स्त्री तु कक्षा स्यात् ॥ २३ ॥
metre not recognised
genderपुंस्त्रीm. f.
केलिर्मौलिर्मरीचिश्च पृश्निस्तिथ्यशनी हलिः ।गव्यूतिः स्वातिबस्तीषुधयोऽहिः पार्ष्णिरप्यथ ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
सायकेषू कङ्कपत्रो नाराचो मार्गणाभिधः ।तूणीर इषुधिस्तूणी निषङ्गः सायकाश्रयः ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निषङ्गस्तूणतूणीरावुपासङ्गस्तथेषुधिः ।इषुर्बाणः शरः पत्री काण्डो विशिख आशुगः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तूणीरो बाणधिस्तूणः शरधिश्च शराश्रयः ।उपासङ्गो निषङ्गश्च कलापश्चेषुधिरपि ॥ १२८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 धि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विषाक्ते सायके तीक्ष्नो लिप्तको दिग्ध इत्यपि ।उपासङ्गो निषङ्गश्च तूणीरइषुधिर्द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
पुङ्खो लक्षो(क्षा?)ऽतिगो वेगो दीप्तिः शल्यफले समे ।तूणीषुधिर्द्वयोस्तूण उपासङ्गः कलापकः ॥ १३३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कशेषुधी इषुः पूगकृपाणशफरादयः ।
genderपुंस्त्रीm. f.
ऊर्म्मिर्गभस्तिरशनिवैपार्ष्णीषुधिराशयः ।वस्तिश्च किष्कुः कन्दुश्चरेणुतन्वीबाहवः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
निषंग इषुधिर्न क्ली पत्री तु विशिखः खगः ।पृषत्को रोपणो बाणः कलंबो मर्मभेदनः ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
इषुधि as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप भस्त्राभेदे सप्तदशस्तोमविच्युतेरिषुधावपि । भक्तिर्भागे सेव्यमाने लक्षणायां च सेवने ॥ ७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.73