शुद्ध
śuddhaपुं · masc.In 12 kośas: 14 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 26 as a meaning of another word.
पटूत्तमं वरं शुद्धं धौतेयं च शिलात्मजम् ।विमलं मणिमन्थं स्याच्छिवं भाष्यं पचा स्त्रियाम् ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तथा भाषासु भाषाङ्गास्तेऽपि स्युः स्वस्वदेशजाः ।समाश्चतुर्विधा देश्यशुद्धगन्धालिछाइलाः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 लि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रूपे चाक्षुषमब्ज इत्यनुभवेर्वर्योपि(?) वर्णो स्त्रियांश्वेतादित्रिषु तद्युतेष्वथ सितः शुक्लोऽवदातः शुचिः ।श्येनः शुभ्र-वलक्ष-शुद्ध-धवलाः श्वेतश्च गौरोऽर्जुनःस्यादस्मिन्खरु-पाण्डरौ च विशदः शौक्लं तु भावेऽन्तिमे ॥ २६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderविadj.
मध्येन मध्यमाभ्यां वा पात्राभ्यां स प्रयोजितः ।शुद्धः स्यात्स तु संकीर्णो नीचमध्यमकल्पितः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विशिष्टस्तु स शीतादिः शुद्धः शीतादिवर्जितः ।अन्तर्दाहतृषायुक्तो ज्वरो गम्भीर उच्यते ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुधाजनयिता साधुः सुराहारप्रदोऽनघः ।शुद्धोदे निर्मलः शुद्धो मेघोन्मादकरोऽनघः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तरणिर्दमुनाः शोणः कीली शुक्रश्च कीलकः ।हरिरप्पित्तमः शुद्धो बभ्रुरुष्णो भृगुर्विधुः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पवित्रः प्रयतः पूतः शुचिः शुद्धः पवित्रिनः ।पाषण्डः कौलिकः सर्वलिङ्गी पाषण्डिकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ई-स्त्रिमूर्तिर्वामनेत्रं शेखरः कोटरस्तथा ।वाग्मी शुद्धश्च जिह्वाख्यो माया विष्णुः प्रकाशितः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ॡ-र्हरो वामगण्डश्च मायावी शक्र-स्वस्तिकौ ।शान्तिकृत् शुद्ध-रुद्रौ च नीलपादोपलोनुपः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 क्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नखरायुधः ।पशुस्तु मलुको मोकः कपः शुद्धजडश्चरिः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिरात्रं धान्यराशिस्थं तच्छुक्तं शुद्धमित्यपि ।निष्ठानं तेमनं तच्च व्यञ्जनं स्याद्घृतादि च ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तत्तु स्यादासेचनकं न तृप्तिर्यस्य दर्शनात् ।पवित्रं प्रयतं पूतं मेध्यं शुद्धं शुचीति च ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्नेहं सेव्यं महच्छुद्धं धरुणं सर्वतोमुखम् ।पातालं स्वादु दिव्यं च तानि पंचदशाप्स्वपि ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
स्यात्समृद्धावभ्युदये हर्षे कलेऽपि च स्त्रियाम् ।श्रद्धा स्यादरे शुद्धौ आकाङ्क्षायामपि स्त्रियाम् ।श्राद्धं हव्यकव्यविधौ क्लीबं श्रद्धान्विते त्रिषु ।शुद्धं पवित्रे निर्दोषे केवले निर्मले त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 श्र (syllables merged); pāda 3, syllable 4 व्य (wrong syllable)
शुद्ध as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अवदातअवदातः सिते पीते शुद्धे बद्धार्जुनौ सितौ ॥ ८० ॥ Amarakośa 3.3.80
- धरणिकोश शुचिशुचिरग्नौ सिते ग्रीष्मे शुद्धेऽनुपहतेऽपि च । उपधाशुद्धसचिवे शृङ्गाराषाढयोरपि ॥ Dharaṇikośa 5.3.1
- धरणिकोश संसृष्टसंसृष्टं संगते विद्याच्छुद्धे च वसनादिना । शिपिविष्टः शिवे ख्यातो दुश्चर्मा खलतिस्तथा ॥ Dharaṇikośa 10.2.15
- धरणिकोश विष्णुविष्णुर्नारायणे शुद्धे विष्णुश्च वसुदेवता । अणुः स्वल्पे व्रीहिभेदे श्वभ्रेऽप्यणुरु[28]दाहृतः ॥ Dharaṇikośa 14.2.5
- धरणिकोश रक्तरक्तं क्षतजकाश्मीरलोहितेषु प्रयुज्यते । नील्यादिरञ्जिते शुद्धे रक्तं रक्तोऽनुरागिणि ॥ Dharaṇikośa 15.3.5
- कोषकल्पतरु शूकन स्त्री तु कन्दा[248a]दिदशप्रकारे धाको वृषे पुंसि तथाश्रये च । मूकस्तु दीनावचसोस्त्रिलिङ्ग्यां भूकं तु रन्ध्रे समये तु पुंसि । बको बकोटे बकपुष्पके च धनाधिनाथे च निशाचरे च । शूकोऽपि धान्याद्यतितीक्ष्णकाग्रे शुद्धे कृपायामपि न स्त्रियां स्यात् ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.15
- कोषकल्पतरु शुचिउरुबूके चञ्चुर्ना पक्ष्यङ्गे स्त्री शुचिस्तु रागे स्यात् । नाषाढे शृङ्गारे मन्त्रिणि शुद्धेऽनले ग्रीष्मे ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.5.4
- कोषकल्पतरु शुचिमधौ( ? )शुद्धे परवत् स्त्री तु रुचिः स्यादभिष्वङ्गे । शोभामयूखवाञ्छा- स्ववकाशे तु द्वयोर्वीचिः । स्वल्पतरङ्गे च सुखे- ऽथाभिनये सीवनद्रव्ये । नारीन्द्रिये च सूची शचीन्द्रपत्नी शतावर्याम् । काञ्ची देशविशेषे गुञ्जायां मेखलायां च । षड्ग्रन्थासारिकयो- र्वचा स्त्रियां स्याच्छुके पुंसि ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.5.7
- कोषकल्पतरु गौरकीरः शुके स्यादपि देशवाची गौरस्तु पीतारुणपाण्डुरेषु । शुद्धे च वाच्ये सितसर्षपाष्ट- वर्षातनूजेन्दुषु संप्रदिष्टः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप गौरअयजस्त्वाह शुद्धेऽपि स चैको लक्ष्यवेदिनाम् । क्लीबमत्रोक्तविटपिद्वयस्य फलपुष्पयोः ॥ ३७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.378
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुचिउपधाशुद्धसचिवे ग्रीष्मे चापाढमासि च । त्रि तु शुद्धेऽनुपहते शुक्ले शुक्तिः पुनः स्त्रियाम् ॥ १३९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1395
- नानार्थार्णवसंक्षेप विविक्ततथा विकारापन्ने च बीभत्सेऽथ विविक्तवाक् । निर्जने च पृथग्भूते शुद्धे चापि विचारिते ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप संसृष्टवचने स्यादविस्पष्टवचनेऽन्येऽथ मिश्रिते । संसृष्टशब्दं जानीयाच्छुद्धे च वमनादिभिः ॥ ६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.61
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुष्कलशेषे च शोभने तु स्याद् भेद्यलिङ्गमिति स्मरेत् । पुष्कलं भेद्यवच्छुद्धे प्रभूते शोभनेऽप्यथ ॥ ११९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1193
- नानार्थार्णवसंक्षेप शारदशारदस्तु पुमान् पीतमुद्गे संवत्सरेऽपि च । त्रिस्त्वधृष्टे च शुद्धे च शरत्पक्वादिकेषु च ॥ १८०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1804
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवदातअवदातः सिते पीते प्रधाने शुद्ध एव च । अविदूरे(ऽप्य?त्व)वष्टब्धमवलम्बित एव च ॥ ७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.7
- शब्दरत्नावली शुचिशुचिः ग्रीष्मसिताषाटज्यैष्ठशृङ्गारवह्निषु । शुद्धमन्त्रिणि शुद्धे वा तथानुपहते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.10
- शब्दरत्नावली सम्यक्शङ्कोचिः मीनभेदे स्याद्वल्के क्लीबञ्च कुङ्कुमे । सम्यग्मनोज्ञे शुद्धे तु सङ्गते चाप्यलिङ्गकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.17
- शब्दरत्नाकर शिवशिवो महेश्वरे शङ्कौ पुमान् क्लीबे तु मङ्गले । शुद्धे त्रिषु शिवा क्रोष्टाभया शम्यामलक्युमा ॥ २००८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2008
- शब्दरत्नाकर शुचिशुचिर्मासे जातवेदस्युपधाशुद्धमन्त्रिणि । त्रिषु शुद्धे सिते शाला मन्दिरस्कन्धशाखयोः ॥ २०१७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2017
- तन्त्राभिधान ऌऌः स्थाणुः श्रीधरः शुद्धो मेधा धूम्रो बको वियत् । देवयोनिर्दक्षगण्डो वहेशः कौन्त-रुद्रकौ ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 2.10.29
- तन्त्राभिधान अंशिरः शम्भुर्नरेशश्च सुखदुःखप्रवर्तकः । पूर्णिमा रेवती शुद्धः कन्याचर(रो) रविर्वियत् ॥ ५१ ॥ Tantrābhidhāna 2.16.51
- तन्त्राभिधान सप्रकृतिरीश्वरः शुद्धः प्रभा श्वेतः कुलोज्ज्वलः । दक्षपादोऽमृतं ब्राह्मी परमात्मा परोऽक्षरः ॥ १६० ॥ Tantrābhidhāna 2.49.160
- वैजयन्ती शुचिभद्रे चाथोपधा शुद्धसचिवेऽग्नौ हरौ शुचिः । चन्द्रेऽर्के च त्रिषु त्वेष शुद्धेऽनुपहते सिते ॥ ८५ ॥ Vaijayantī 6.5.85
- वैजयन्ती विविक्तविगतौ वीतनिस्पृहौ विविक्तौ शुद्धनिर्जनौ । विवर्णौ मूर्खदुर्वर्णौ व्यायतो व्यापृते दृढे ॥ २४ ॥ Vaijayantī 7.4.24
- वैजयन्ती अवदातनिश्चिते स्यादवसितं समाप्त उषितेऽपि च । अवदातः सिते गौरे शुद्धे चाथावलंबिते ॥ ३ ॥ Vaijayantī 8.4.3