विरिञ्च

viriñcaपुं · masc.

In 12 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 28 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.213 · p. 13

द्रुहिणो विरिञ्चिर्द्रुघणो विरिञ्चः परमेष्ठ्यजोऽष्टश्रवणः स्वयंभूः ।कमनः कविः सात्त्विकवेदगर्भौ स्थविरः शतानन्दपितामहौ कः ॥ २११ ॥धाता विधाता विधिवेधसौ ध्रुवः पुराणगो हंसगविश्वरेतसौ ।प्रजापतिर्ब्रह्मचतुर्मुखौ भवान्तकृज्जगत्कर्तृसरोरुहासनौ ॥ २१२ ॥शंभुः शतधृतिः स्रष्टा सुरज्येष्ठो विरिञ्चनः ।हिरण्यगर्भो लोकेशो नाभिपद्मात्मभूरपि ॥ २१३ ॥

metre not recognised

द्रुहिणपुं विरिञ्चिपुं द्रुघणपुं विरिञ्चपुं परमेष्ठिन्पुं अजपुं अष्टश्रवणपुं स्वयंभूपुं कमनपुं कविपुं सात्त्विकपुं वेदगर्भपुं स्थविरपुं शतानन्दपुं पितामहपुं कपुं धातृपुं विधातृपुं विधिपुं वेधस्पुं ध्रुवपुं पुराणगपुं हंसगपुं विश्वरेतस्पुं प्रजापतिपुं ब्रह्मन्पुं चतुर्मुखपुं भवान्तकृत्पुं जगत्कर्तृपुं सरोरुहासनपुं शम्भुपुं शतधृतिपुं स्रष्टृपुं सुरज्येष्ठपुं विरिञ्चनपुं हिरण्यगर्भपुं लोकेशपुं आत्मभूपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.6 · p. 2

ब्रह्मा स्रष्टा परमेष्ठी धाता पद्मभूः सुरज्येष्ठः ।वेधा विधिर्विरिञ्चो हिरण्यगर्भः शतानन्दः ॥ ६ ॥

metre not recognised

ब्रह्मन्पुं स्रष्टृपुं परमेष्ठिन्पुं धातृपुं पद्मभूपुं सुरज्येष्ठपुं वेधस्पुं विधिपुं विरिञ्चपुं हिरण्यगर्भपुं शतानन्दपुं

genderपुंmasc.

द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 9 · p. 54

द्रुहिणो द्रुहणोऽपि स्याद्द्रुघनश्च त्रयः समाः ।विरिञ्चिः स्याद्विरिञ्चश्च स्वयंभुः स्यात् स्वयंभुवा ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

द्रुहिणपुं द्रुहणपुं द्रुघनपुं विरिञ्चिपुं विरिञ्चपुं स्वयंभुपुं स्वयंभूपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.57 · p. 13

कमनः स्थविरः पितामहोद्रुहिणोऽष्टश्रवणः पुराणगः ।द्रुघणो भवहृद्विरञ्चनःस विरिञ्चः श्रुतिगर्भ-वेधसौ ॥ ५७ ॥

वियोगिनी

कमनपुं स्थविरपुं पितामहपुं द्रुहिणपुं अष्टश्रवणपुं पुराणगपुं द्रुघणपुं भवहृत्पुं विरञ्चनपुं विरिञ्चपुं श्रुतिगर्भपुं वेधस्पुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.274 · p. 37

श्वेतपत्ररथश्चापि हिरण्यगर्भहंसगौ ।विरिञ्चश्च विरिञ्चिर्वै विरञ्चिश्चापि विश्वसृट् ॥ २७४ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ण्य (wrong syllable)

श्वेतपत्ररथपुं हिरण्यगर्भपुं हंसगपुं विरिञ्चपुं विरिञ्चिपुं विरञ्चिपुं विश्वसृज्पुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.24 · p. 3

विरिञ्चो वेदगर्भोऽपि बहुरेताः स्वभूर्विधिः ।सन्ध्यारामो सुधावर्षी कृपाद्वैतः खसर्पणः ॥

अनुष्टुप्

विरिञ्चपुं वेदगर्भपुं बहुरेतस्पुं स्वभूपुं विधिपुं सन्ध्यारामपुं सुधावर्षिन्पुं कृपाद्वैतपुं खसर्पणपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि द्वितीयः काण्डः Śabdaratnākara 2.88 · p. 184

विधा वेधाश्च द्वौ सान्तौ सर्वविद्-विदुषोरपि ।विरिञ्चन-विरिञ्ची च विरिञ्चः परमेष्ठियुक् ॥ ८८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्च (wrong syllable)

विधस्पुं वेधस्पुं विरिञ्चनपुं विरिञ्चिपुं विरिञ्चपुं परमेष्ठिन्पुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण आदिदेवाध्यायः Śabdaratnākara 1.2.10 · p. 2

ब्रह्मा विश्वसृडात्मभूः शतधृतिर्धाता विधाता विधि-र्वेधा हंसरथो विरिञ्चिरमरज्येष्ठो विरिञ्चोऽब्जभूः ।वागीशश्चतुराननः सरसिजावासः स्वयंभूरजःकः स्रष्टा द्रुहिणः प्रजापतिशतानन्दौ स्वभूर्नाभिजः ॥ १० ॥

शार्दूलविक्रीडितम्

genderपुंmasc.

शब्दार्णव Śabdārṇava · वाचस्पति Śabdārṇava 5 · p. 531

विरिञ्चो द्रुघणः संजो विरिञ्चिर्द्रुहिणो मतः ॥ ५ ॥

विरिञ्चपुं द्रुघणपुं संजपुं विरिञ्चिपुं द्रुहिणपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव स्वर्गवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.1.25 · p. 7

श्रामणेरः प्रव्रजितो महापासकगोमिनौ ।अथ हंसरथो ब्रह्मा विरिञ्चोऽष्टश्रवः सनत् ॥ २५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प्र (wrong syllable)

श्रामणेरपुं प्रव्रजितपुं महापासकपुं गोमिन्पुं हंसरथपुं विरिञ्चपुं अष्टश्रवस्पुं सनत्पुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश आदिदेवाध्यायः Vaijayantī 1.1.7 · p. 3

हिरण्यगर्भो द्रुहिणो विरिञ्चः कश्चतुर्मुखः ।पद्मासनः सुरज्येष्ठश्चिरजीवी सनातनः ॥ ७ ॥

अनुष्टुप्

हिरण्यगर्भपुं द्रुहिणपुं विरिञ्चपुं कपुं चतुर्मुखपुं पद्मासनपुं सुरज्येष्ठपुं चिरजीविन्पुं सनातनपुं

genderपुंmasc.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पुल्लिँङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.1 · p. 21

अथ पुंसि विरिञ्चाख्या रुद्राक्षे स्युश्चतुर्मुखे ।तस्मिन् पञ्चमुखे शम्भोः कुमारस्य तु षण्मुखे ॥ १ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरुद्राक्ष चतुर्मुख

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.113 · p. 16

शक्रेऽप्यथो विश्वकर्मा देववर्धकिसूर्ययोः ।अब्जजे वैजयन्त्याह विरिञ्चोऽब्जज उच्यते ॥ ११३ ॥

अनुष्टुप्

meanings

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश चान्ताः Śabdaratnāvalī 7.6.16 · p. 196

स्याद्विपञ्ची तु वीणायां क्रीडायामपि कीर्तिता ।विरिञ्चिः स्याद्विरिञ्चोऽपि शिवे विष्णौ विधातरि ॥

अनुष्टुप्

meanings

विरिञ्च as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु सञ्जसञ्जो विरिञ्चौ च हरेऽथ कञ्जः । केशे विरिञ्चे[267b]चरमे तु पद्मे- ऽमृतेऽथ कामे च[हरे]हरौ च ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.7.20
कोषकल्पतरु धातृवप्ता तु ताते दहनेऽथ धाता रवौ विरिञ्चौ नरि भेद्यवत्तु । स्यात्पालकेऽथो जननीधरण्यो र्ब्राह्म्यादिषु स्याद्गवि चैव माता ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.16.40
कोषकल्पतरु वेनशीनस्तु मूर्खेऽजगरेऽन्यवत्तु स्त्यानेऽथ चीनो मृगवस्त्रभेदे । व्रीहिप्रभेदेऽपि च तन्तुभेदे वेनो विरिञ्चावपि राजभेदे ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 6.21.90
नानार्थार्णवसंक्षेप कइडीट् च त्रिषु नाथे स्त्री मेदिन्यां कस्तु ना नगे । अर्कानिलविरिञ्चात्मशब्दबुद्धिमनः स्वपिः ॥ १ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.1
नानार्थार्णवसंक्षेप पितुनिष्पीडितस्नेहपिण्डे पिष्टधानादिचूर्णके । पिचुस्तूले कर्षमाने पितुस्त्वन्नविरिञ्चयोः ॥ ७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.79
नानार्थार्णवसंक्षेप विधिविधिर्दैवे विरिञ्चे च काले कल्पे विधानके । विधातव्येऽप्यथो विष्णुर्मेघे यज्ञे च केशवे ॥ ११० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.110
नानार्थार्णवसंक्षेप शम्भुशक्रः कुटजवृक्षे च महेन्द्रेऽप्यथ शम्भुवाक् । हरे हरौ विरिञ्चे च स्यादर्हत्यथ शापवाक् ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.119
नानार्थार्णवसंक्षेप स्कन्दअंसे महीपतौ वृक्षमहाविटपमूलके । स्कन्दो विरिञ्चे तीरे च नद्याः स्तम्बस्तु संहतौ ॥ १२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.127
नानार्थार्णवसंक्षेप स्वभूस्वभूर्विष्णौ विरिञ्चेऽथ साद्यश्वारोहसूतयोः । स्तीभिः समुद्रे हृदये स्फीतिर्वृ(क्ष?द्ध) उदश्विति ॥ १३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.131
नानार्थार्णवसंक्षेप आद्यअदनीयेऽपि ना तु स्याद् विरिञ्चेऽथामवाक् त्रिषु । अपक्वे ना तु रोगेऽथो आयस्त्रिष्वययोगिनि ॥ ७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.70
नानार्थार्णवसंक्षेप गौरगौरस्तु ना विरिञ्चे द्वे धववृक्षेऽसनद्रुमे । शुक्लपीतारुणगुणेष्वेतद्युक्तेषु तु त्रिषु ॥ ३७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.377
नानार्थार्णवसंक्षेप धातृध्वाङ्क्षिर्ध्वाङ्क्षतिधातौ स्याद् स्त्री तु स्याद्घोरवाशिते । धाता तु ना विरिञ्चे त्रिः पिबे धातरि धर्तरि ॥ ६४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.644
नानार्थार्णवसंक्षेप पातृवर्णभेदे तद्वति तु त्रिः खर्जूरफले तु नप् । पातुः पुंसि विरिञ्चेऽन्यस्त्वाह रक्षितरि त्रिषु ॥ ७६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.765
नानार्थार्णवसंक्षेप ब्रह्मन्ब्रह्मा रुद्रहृषीकेशविरिञ्चार्केन्दुवह्निषु । यज्ञे विप्रे च भृग्वादिष्वृत्विग्भेदे च पुंस्ययम् ॥ ८४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.845
नानार्थार्णवसंक्षेप मर्कमनुष्ये मर्कशब्दस्तु देवदारुतरौ पुमान् । मनोविरिञ्चयोंर्वायौ कश्चित् त्वाहाभ्रचन्द्रयोः ॥ ९४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.948
नानार्थार्णवसंक्षेप आत्मभूआत्मभूर्मन्मथे विष्णौ विरिञ्चे चाप्यथोत्सवः । उत्सेकामर्षयोरिच्छाप्रसरे च महे तथा ॥ ३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.38
नानार्थार्णवसंक्षेप द्रुघणस्यान्मयूरशिखायां च यवान्यामपि दीव्यकः । द्रुघणस्तु विरिञ्चे च मुद्गलेऽप्यथ देवलः ॥ ९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.98
नानार्थार्णवसंक्षेप विश्वात्मन्पुरन्दरेऽथ विश्वात्मा विरिञ्चेऽपि च भास्करे । वीवधस्तु भवेन्मार्गे स्यात् पर्याहारभारयोः ॥ २०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.205
नानार्थार्णवसंक्षेप अक्षरत्रिस्त्वप्र(ती?मी)त एकान्तसुन्दरे स्वादुनित्ययोः । हृद्ये चाथाक्षरः पुंसि विरिञ्चे विष्णुखड्गयोः ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.5
नानार्थार्णवसंक्षेप विधातृविशां पत्यौ विधाता तु विरिञ्चे (तु ? ना) त्रिषु त्वयम् । कर्तृमेधाविनोः स्यात् तु विषुवन्नृनपोरयम् ॥ १७२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1727
नानार्थार्णवसंक्षेप विश्वात्मन्वायुदिग्गजहस्तिन्यां पुनः स्त्री स्याद्विवस्वती । विश्वात्मा तु पुमान् सूर्ये विरिञ्चेऽप्यथ भेद्यवत् ॥ १७२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1729
नानार्थार्णवसंक्षेप स्वयम्भूस्त्री तु + + + + + + + + + + + + + + । स्वयम्भूस्तु विरिञ्चे ना क्ली स्वयम्भु विहायसि ॥ १९३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1932
नानार्थार्णवसंक्षेप पद्मासनपचेलिमस्तु ना वह्नौ माषे च द्वे तुरङ्गमे । पद्मासनो विरिञ्चे ना क्ली तु स्यादासनान्तरे ॥ ३६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.365
नानार्थार्णवसंक्षेप परमेष्ठिन्अथो परशुभृद्विघ्नराजे ना त्रिः कुठारिणि । परमेष्ठी विरिञ्चे ना स्त्र्युमायां परमेष्ठिनी ॥ ३६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.369
नानार्थार्णवसंक्षेप पितामहपितामहो विरिञ्चे ना पितुश्च जनके तथा । पितामही तु स्त्री तत्र जनयित्र्यामथ द्वयोः ॥ ३८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.385
नानार्थार्णवसंक्षेप शतानन्दशतानन्दस्तु ना विष्णौ विरिञ्चे गोमये तथा । अत्रापि पूर्ववत् तर्क्यौ समासार्थो सलिङ्गकौ ॥ ५९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.596
नानार्थार्णवसंक्षेप सनातनयुद्धेऽप्याह समासादि पूर्ववन्ना सनातनः । विष्णौ विरिञ्चे च त्रिस्तु ज्ञातव्योऽयं सनातने ॥ ६२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.626
शब्दरत्नावली क्षत्तृक्षत्ता सूते प्रतीहारे क्षत्रियाशूद्रजेऽपि च । नियुक्ते च विरिञ्चे च भुजिष्यातनये पुमान् । कर्ता विधातरि स्यात्तु कारके वाच्यलिङ्गकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.7