तैजस
taijasaक्ली · neut.In 13 kośas: 12 synonym verses, 9 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
स्फटिकः सूर्यकान्तः स्यादर्काश्मा दहनोपलः ।रत्नं वसु मणिः सर्वं सर्वं लोहं च तैजसम् ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सर्पिरायुस्तैजसं स्यात् म्रक्षणं स्नेहनं पुनः ।अमृताह्वं जीवनीयं पवित्रं नवनीतजम् ॥ २२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सर्वं तु तै[16b]जसं लोहं तान्यष्टौ हेमरूप्यकम् ।ताम्रं रीतिः सीस-कांस्ये त्रपु पारशवं तथा ॥ ४८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.doubtful
तैजसं सर्वदं मिश्रं तद्धनुः प्रोच्यते बुधैः ।तत्खड्गे मण्डलं चारु परञ्जं च पुरातनम् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मण्डूरं सरणं धूर्त्तं सिहानं लोहकिट्टके ।सर्वं च तैजसं लोहं सर्वलोकैः हि कथ्यते ॥ १७९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं रजतं ताम्रं रीतिरङ्गरसादि च ।सर्वं च तैजसं लौहं क्षारकाचौ समार्थको ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
… अनुश्चाध ओष्ठः (?) शान्तिको वामजङ्घकः ।तैजसश्चैव कण्ठोष्ठौ नादाक्षश्च सदाशिवः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कः क्रोधीशो दक्षस्कन्धो ह्यग्निरुद्रश्च मन्मथः ।तैजसः शान्तिकापाली वासुदेवश्च मस्तकः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रो भुजङ्गो धातुरक्तः सूर्यो वै वेदकस्तथा ।दीपको ज्वलनश्चैव स्थूलदण्डश्च तैजसः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धूर्तमण्डूरसिंहाणविष्ठाख्यानि त्वयोमले ।लोहं तु तैजसं सर्वं वसु रत्नं मणिर्न षण् ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तैजस as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश लोहबहुशब्दस्तु विपुले त्र्यादिसंख्यास्वपि स्मृतः । लोहश्चागुरुसारः स्यादयः सर्वं च तैजसम् ॥ Dharaṇikośa 32.2.3
- कोषकल्पतरु लोहसर्वत्र तैजसे स्यादयसि च शस्त्रेऽगरुद्रुमे तद्वत् । व्यूहो बलविन्यासे निर्माणे तर्कसंहत्योः ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.32.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप कांस्यकार्यं प्रयोजने क्लीबं कर्तव्ये त्रिरथास्त्रियाम् । कांस्यं स्यादाढके पानपात्रे घोषाख्यतैजसे ॥ १९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.199
- तन्त्राभिधान औऔ-कारः शक्तिको नादस्तै(ते)जसो वामजङ्घकः । मणिबन्धो ग्रहेशश्च शङ्कुकर्णः सदाशिवः ॥ ४६ ॥ Tantrābhidhāna 2.15.46
- तन्त्राभिधान ककः क्रोधीशो महाकाली कामदेवः प्रकाशकः । कपाली तै(ते)जसः शान्तिर्वासुदेवो जयाऽनलः ॥ ५६ ॥ Tantrābhidhāna 2.18.56
- तन्त्राभिधान ररो रक्तः क्रोधिनी रेफः पावकस्तै(स्त्वौ)जसो मतः । प्रकाशो दर्शनो दीपो बत कृष्णः परं बली ॥ १४४ ॥ Tantrābhidhāna 2.44.144
- त्रिकाण्डशेष कंसतैजसे कंस्यपात्रे च गुत्सः स्तबकहारयोः । छन्दः पद्यश्रुतीच्छासु तरो वेगे बलेऽपि च ॥ ४४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.445
- वैजयन्ती कांस्यकांस्यं कंसोऽस्त्रियां पानपात्रे तैजस आढके । काण्डोऽस्त्रीषौ बले नाले गर्ह्येऽवसरवर्गयोः ॥ ११ ॥ Vaijayantī 6.5.11
- वैजयन्ती लोहराष्ट्रोऽस्त्री विषये जन्तौ लोहोऽस्त्री तैजसायसोः । लक्षं नपुं शरव्ये ना स्त्री व्याजे नियुते न ना ॥ ६९ ॥ Vaijayantī 6.5.69