पारशव
pāraśavaपुं · masc.In 11 kośas: 24 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
क्षत्त्रियायां द्विजान्मूर्धाभिषिक्तो विट्स्त्रियां पुनः ॥ ८९५ ॥अम्बष्ठोऽथ पारशवनिषादौ शूद्रयोषिति ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 थ (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 ष्यो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
लोहं कालायसं शस्त्रं पिण्डं पारशवं घनम् ॥ १०३७ ॥गिरिसारं शिलासारं तीक्ष्णकृष्णामिषे अयः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गिरिसारमश्मसारं लोहं कालायसं तथा शस्त्रम् ।तीक्ष्णमयः पारशवं कवयः कथयन्त्यभिन्नार्थम् ॥ १७१ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
पुत्रो मूर्द्धावसिक्ताख्योम्बष्ठो वैश्योदरोद्भवः ।शूद्रोदर्यः पारशवः क्षत्रियस्य विशोदरात् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ पारशवो भिल्लो निषादः पर्वताश्रयः ।त्रिष्वितः पुष्करान्ताः स्युः शिल्पी कारुश्च कारुकः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गाण्डीवगाण्डिवोल्वानां पार्श्वत्रिदिवयोरपि ।भावारावपारशवशरावाणां शवस्य च ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
सर्वं तु तै[16b]जसं लोहं तान्यष्टौ हेमरूप्यकम् ।ताम्रं रीतिः सीस-कांस्ये त्रपु पारशवं तथा ॥ ४८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
लोहोऽस्त्री गिरिसारं स्याच्छिलासारमयो घनम् ।शस्त्रं पिण्डं पारशवं तीक्ष्णं कालायसं तथा ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जारजा त्वमृते पत्यौ कुण्डी भवति कन्यका ।पारस्त्रैणः पारशवः पारस्त्रैणेय इत्यपि ॥परस्त्रीजेऽथ कानीनः कन्याया उदितः सुतः ।स्याद्भद्रा मातृसंबुद्धौ मात्रा श्लाघ्यत्वसूचने ॥सौभागिनेयः सुभगापुत्रो दौर्भागिनेयकः ।दुर्भगानन्दनोऽथ स्यात्कैशिन्यः केशिनीसुतः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैश्यायां स्तः पारशव-निषादौ शूद्रयोषिति ।माहिष्यो विट्स्त्रियां क्षत्रादुग्रस्तु वृषलस्त्रियाम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गरलं मुसलं सालं तथा गाण्डीव-गाण्डिवौ ।पूर्व *** प्रग्रीवपार्श्वः पारशवोऽपि च ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
विप्राज्जाते क्रमोढायां शूद्रायां यस्य चापरम् ।स्यात् पारशव इत्येव नामधेयमधीयते ॥ १०२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शस्त्रं पिण्डं शिलासारं गिरिसारमयोऽपि च ।तीक्ष्णकृष्णामिषे पारशवं तत्किट्टके पुनः ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिदिवताण्डवपारशवं पुनःकुलिशकर्कशकोशविषा अपि ।कणिशमङ्कुशपाशकरीषकादिवसरोहिषमेषविशेषकाः ॥ १६१ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderपुंक्लीm. n.
द्विजाद्वैश्यस्त्रियां जातोऽम्बष्ठो हि कथ्यते पुनः ।पारशवो निषादश्च जातः शूद्रस्त्रियां द्विजात् ॥ १५०७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 हि (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
लोहं शस्त्रं तथा तीक्ष्णं धीनं च धीवरं घनम् ।गिरिसारं शिलासारं पिण्डं पारशवं पुनः ॥ १७९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्याच्छिलाजतु शैलेयं गिरिधातुस्तु गैरिकम् ।शस्त्रं कालायसं तीक्ष्णं कृष्णं पारशवायसी ॥ ४१६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूर्धावसिक्तोऽम्बष्ठश्च त्रयः पारशवोऽप्यमी ।संजाताः क्षत्रियावैश्याशूद्रासु क्रमतो द्विजात् ॥ १५१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निषादः स्यात् पारशवः कायस्थकरणौ समौ ।तन्तुवायः कुविन्दः स्यात् त्रसरः सूत्रवेष्टनम् ॥ १५३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्री कुटिर्ना पारशवो गिरिसारोऽश्मसारकः ।अथ कालायसं तीक्ष्णं सुलोह रूक्षमासुरम् ॥ ३४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वैश्यांबष्ठं निषादं तु शूद्रा पारशवश्च सः ।एते विवाहजाः पुत्रा व्यभिचारसुताः पुनः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाभेरूर्ध्वं वपन् पुंसां सूतकप्रेतकादिषु ।चित्रमर्द्दलनृत्तज्ञः कालीं पारशवोऽर्चयेत् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुरो धावन् पारशवो राज्ञः शस्त्रञ्च धारयन् ।धनान्तःपुररक्षश्च शूलिकः शूलिकोपमः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उग्रः पारशवो दुर्गधनान्तःपुरपालनात् ।अन्वर्थः स्यात् कटकरो द्वादशैतेऽनुलोमजाः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शस्त्र इत्यभिधेयोक्तिर्दृष्टा पारशवध्वनेः ।पूर्वशास्त्रेषु (शञ्च ? शस्त्रे च) तत्रायोर्थो विवक्षितः ॥ ३७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
meaningsशस्त्र
परस्त्रीतनये चापि तथा मागेधभिद्यपि ।पुटग्रीवस्ताम्रकुम्भे गर्गर्यां न नपुंसकम् ॥बलदेवः समीरे स्याद्बलरामे च पुंस्ययम् ।रन्तिदेवो नृपभिदि स्मरे च गरुडध्वजे ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परिग्रहः परिजने पत्न्यामादानशापयोः ।विप्राच्छूद्रासुते स्तेने क्लीबः पारशवोऽयसि ॥ २२१७ ॥
अनुष्टुप्
प्लवंगमः कपौ भेके प्लवंगप्लवगाविव ।मौक्तिकेऽस्त्रे पारशवो विप्राच्छूद्रासुतेऽयसि ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
पारशव as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षत्तृवैश्यायां जनिते शूद्रादन्ये पारशवाह्वये । ब्राह्मणादूढशूद्रायां जाते प्रेष्यासुते परे ॥ १७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.173