कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

भुजङ्ग

bhujaṅgaपुं · masc.

In 14 kośas: 14 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.225 · p. 23
उपपतिस्तु जारः स्याद्भुजङ्गो गणिकापतिः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह पातालभोगिवर्गः Amarakośa 1.8.9
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ ६ ॥आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ।कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी ॥ ७ ॥दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥ ८ ॥लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा ।कुम्भीनसः फणधरो हरिर्भोगधरस्तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.382 · p. 45
वेश्यापतिर्भुजङ्गः स्याद्विटः पल्लवकः स्मृतः ।विहस्तो व्याकुलः प्रोक्तः कुण्ठो मन्दः क्रियासु यः ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.640 · p. 73
विषधरदन्दशूकपवनाशनसर्पसरीसृपोरुगव्याल-भुजगभुजङ्गकुम्भीनसपन्नगनागभोगिनः ।अहिफणभृत्पृदाकुकाकोदरकञ्चुकिचक्रिगूढपाद्,द्विरसनकाद्रवेयदर्वीकरदृक्श्रुतयो भुजङ्गमाः ॥ ६४० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर अष्टमोपदेशः Bālaprabodhikā 8.158 · p. 80
बिलं रन्ध्रं तु सुषिरं विवरं कुहरं तथा ।सर्पः पताकः पृथगुर्भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भुजङ्गमो भुजङ्गश्च भुजगः स्यात् स्फटा फटा ।हालाहलं हालहलं हाहलं च हलाहलम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.98 · p. 213
पानार्थात्पात्रपर्यायमनुतर्षोनुतर्षणम् ।वेश्यापतिः पल्लवका भुजङ्गश्च विटश्च सः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.58 · p. 206
भुजंगः स्याद्विवाहे तूपयामोपयमौ समौ ।तथोद्वाहः परिणयः पाणिपीडनमित्यपि ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.820 · p. 119
स्याद्गणिकापतिर्नाम भुजङ्गोऽपि तथैव च ॥ ८२० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2353 · p. 380
अहिः सर्पः पृदाकुश्च पन्नगः पवनाशनः ।उरगो भुजगो भोगी भुजङ्गश्च भुजङ्गमः ॥ २३५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.14 · p. 37
सर्पो भुजगभुजङ्गभुजङ्गमसरीसृपाः ।दर्वीकरो विषधरो बिलवासी विषायुधः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 भु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.338 · p. 246
मार्जालीयश्च मार्जारोऽहौ भुजङ्गो भुजङ्गमः ।भुजगः सर्प-सूर्पौ च सरीसृपश्च गूढपाद् ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात र् Tantrābhidhāna 7.44.52 · p. 51
रो भुजङ्गो धातुरक्तः सूर्यो वै वेदकस्तथा ।दीपको ज्वलनश्चैव स्थूलदण्डश्च तैजसः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.39 · p. 176
वेश्यापतौ षिद्गकुंभभुजङ्गविटपल्लवाः ।पुत्रस्तु तनयः सूनुरात्मजो नन्दनोंऽगजः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1303 · p. 161
भुजङ्गस्तु विटे पुंसि तथैवान्यतमे भवेत् ।चण्डवृष्टिप्रयातादिदण्डकानां द्वयोस्त्वहो ॥ १३०३ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश गान्ताः Śabdaratnāvalī 7.3.44 · p. 194
वराङ्गं मस्तके योनौ मातङ्गे ना गुडत्वचि ।भुजङ्गः सर्पषिड्गाहिकुटुलेषु(?) मलीमसे ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.66 · p. 114
भुजङ्गो भुजगे षिड्गे जामदग्न्यतटौ भृगुः ।मृगोऽन्विष्टौ च मार्गस्तु मासान्वेषणवर्त्मसु ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्

भुजङ्ग as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु चक्रिन्पत्री खगे श्येनशरद्रुमेषु स्यात्सायके स्यन्दनसंस्थिते वा । वज्री शरेऽश्वे षडभिज्ञ इन्द्रे विहंगमे कोकभुजंगयोस्तु ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.76
  • कोषकल्पतरु दृग्भूदृग्भूः पुमांश्चक्रभुजङ्गयोः स्या- द्विशेष्यवत्स्यात्कथकेऽथ नाभिः । मुख्ये नृपे क्षत्रियमात्रके च चक्रे च पुंसि द्वितये तु तुण्ड्याम् ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.24.44
  • कोषकल्पतरु महापद्मसंख्याभेदभुजङ्गयोरपि[34b]महापद्मो निधौ चोदितः Koṣakalpataru 6.25.44
  • कोषकल्पतरु चक्रधरविष्णौ मतश्चक्रधरो भुजङ्गे स्याद्ग्रामजालिन्यथ नागराजे । स्याद्वेसरे चाश्वतरोऽथ वीर- तरं शरे वीरणके च षण्ढे ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.6
  • शब्दरत्नावली दन्दशूकराक्षसे स भुजङ्गे च दन्दशूकः समीरितः । धीवरे करमे दासीपुत्रे दासेरको मतः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.176
  • शब्दरत्नावली भोगिन्भोगी पुंसि भुजङ्गे स्याद् ग्रामपात्रे महीपतौ । महिषी व्यतिरिक्तायां राजयोषिति भोगिनी ॥ मदनः कामधुस्तूरवसन्तद्रुमसिकथके । मलनं मर्दने क्लीबं पटवासे भवेत्पुमान् ॥ मलिनं दूषिते कृष्णे ऋतुमत्यां मलिन्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.67
  • शब्दरत्नावली प्रचलाकिन्अमेरुद्रुमभिदो(?)र्ना जम्बुमाली निगद्यते । स्यात्क्लीबं दन्तशुद्धौ ना खदिरे दन्तधावनः ॥ केतुग्रहे हुताशे च स्यात्पुमान् धूमकेतनः । शिवे सुते च पक्षान्ते मित्रे ना नन्दिवर्द्धनः ॥ दाने च प्रतिपत्तौ च बोधने प्रतिपादनम् । भुजङ्गे च मयूरे च प्रचलाकी भवेत्पुमान् ॥ धनदे भास्करे विष्णौ विधौ च पद्मलाञ्छनः । वाग्देवतायां तारायां पद्मायां पद्मलाञ्छना ॥ कालीयके हरिद्रायां न द्वयोः पीतचन्दनम् । भीमे षेष्ठे च महिष पृष्ठशृङ्गी भवेत्पुमान् ॥ देवदारुणि कालीये न द्वयोर्वरचन्दनम् । स्त्रीरत्नरोचनालाक्षाहरिद्राफलिनीषु च ॥ साध्व्यां गौरीसरस्वत्योः पद्यायां वरवर्णिनी । वासुदेवे मधुकरे स्यात्पुंसि मधुसूदनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.134
  • शब्दरत्नावली स्थिरदंष्ट्रस्थिरदंष्ट्रो भुजङ्गे स्यात्तथा चादिवराहके । सूत्रधारः शिल्पिभेदे शके नान्द्यन्तचारिणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.146
  • त्रिकाण्डशेष श्रुतिकठविटोऽद्रौ लवणे षिड्गे मूषिके खदिरेऽपि च । पाञ्चलौहे श्रुतिकटः प्रायश्चित्तभुजङ्गयोः ॥ १०४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.104