चारु
cāruवि · adj.In 17 kośas: 16 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
चारु हारि रुचिरं मनोहरं वल्गु कान्तमभिरामबन्धुरे ।वामरुच्यसुषमाणि शोभनं मञ्जुमञ्जुलमनोरमाणि च ॥ १४४४ ॥साधुरम्यमनोज्ञानि पेशलं हृद्यसुन्दरे ।काम्यं कम्रं कमनीयं सौम्यं च मधुरं प्रियम् ॥ १४४५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderविadj.
सुन्दरं रुचिरं चारु सुषमं साधु शोभनम् ।कान्तं मनोरमं रुच्यं मनोज्ञं मञ्जु मञ्जुलम् ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं,श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं,सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderविadj.
सुन्दरं रुचिरं चारु कान्तं वल्गु च पेशलम् ।अभिरामं रामवामे मञ्जुलं मञ्जु पेसलम् ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मनोरमं मञ्जुल-मञ्जु-वल्गु-काम्यानि सौम्यं मधुरं च हारि ।स्याच्छोभनं चारु च साधु कम्रंरम्यं सुरूपं सुषमं च दृश्यम् ॥ ६१ ॥
उपजातिः
genderविadj.
पद्मके मालकः पीतरक्तश्चारुश्च सुप्रभः ।सुरभिः शीतवीर्यश्च पाटलः पीतवर्णकः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चारु श्लक्ष्णं च रुचिरं प्रशस्तं हृद्यबन्धुरम् ।दर्शनीयं मनोज्ञं च चित्तपर्यायहारि च ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मनोहरमनोज्ञे तु रुचिरं मञ्जुमञ्जुले ।कान्तं वल्गु प्रियं रुच्यं शोभनं चारुपेशले ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तैजसं सर्वदं मिश्रं तद्धनुः प्रोच्यते बुधैः ।तत्खड्गे मण्डलं चारु परञ्जं च पुरातनम् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कान्तं रम्यं चारु हारि कमनीयं मनोरमम् ।हृद्यं काम्यं रमणीयं प्रशस्तं साधु शोभनम् ॥ ९७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 म (wrong syllable)
genderविadj.
रुचिरं चारु रुच्यं च लडहं हारि वल्गु च ।रमणीयं तथा सौम्यं पेशलं साधु बन्धुरम् ॥ २६२५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मनोज्ञं मञ्जुलं चारु बन्धूरमपि वन्धुरम् ।पेशलं पेमलं वामं सुषमञ्च मनोहरम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वल्लभदयिताभीप्सितहृद्यप्रियरुचिररुच्यकान्तेष्टाः ।मञ्जुलमञ्जुमनोरमसुन्दरकमनीयचारुसुषमाश्च ॥ १५८१ ॥
गीतिः
genderविadj.
मनःस्मयो मनोज्ञः स्थाच्चक्षुष्यः प्रियदर्शनः ।लडहं भद्रकं न्युङ्खं लगडं चारुबन्धुरः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वाचस्पतिरनिर्वापः सुराचार्यो बृहस्पतिः ।गीष्पत्यांगिरसौ चक्षाश्चारुश्चित्रशिखण्डिजः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोभनं सुषमं चारु हृद्यं चौक्षं मनोहरम् ।न्युंखं हारि प्रियं साधु लडहं च मनोरमम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्यात्कर्करीशाकविशेषयोश्चतथैव चारूरथ पिङ्गले स्यात् ।कद्रूस्त्रये स्त्री त्वहिमातृवाचीपादे च बुध्ने * पुमानिहाङ्घ्रिः ॥ ६८ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
meaningsपिङ्गल
ऊहापोहक्षमायां च बुद्धौ चार्वी त्रिषु त्वयम् ।सुन्दरे चित्रवाक्ये च चाटुस्तु स्त्रीनपुंसकम् ॥ ४१४ ॥
अनुष्टुप्
चोद्यं चित्रे चोदनार्हे चारु चित्रवचस्यपि ।जडो जाल्मश्च निर्बुद्धौ स्तब्धेऽनालोच्यकारिणि ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवचस्
चारु as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् रामवणिक्पथः पुरं वेदो निगमो नागरो वणिक् । नैगमौ द्वौ बले रामो नीलचारुसिते त्रिषु ॥ १४० ॥ Amarakośa 3.3.140
- नामलिङ्गानुशासनम् पुण्यआत्मवाननपेतोऽर्थादर्थ्यौ पुण्यं तु चार्वपि ॥ १६० ॥ Amarakośa 3.3.160
- नामलिङ्गानुशासनम् पेशलकरालो दन्तुरे तुङ्गे चारौ दक्षे च पेशलः ॥ २०५ ॥ Amarakośa 3.3.205
- धरणिकोश सुषीमसत्तमः कथितः श्रेष्ठः साधीयानपि सत्तमः । सुषीमः शिशिरे ख्यातश्चारौ च पन्नगान्तरे ॥ Dharaṇikośa 24.2.18
- धरणिकोश पेशलपेशलं चतुरे चारौ पुद्गलो वपुरात्मनोः । कल्लोलौ रिपूल्लोलौ सरलौ वृद्धपापकौ ॥ Dharaṇikośa 27.1.6
- कोषकल्पतरु सुषमकान्तार्तवे चाथ कृतेऽन्यलिङ्गः स्यात्कृत्रिमोऽन्त्ये लवणान्तरे च । स्यात्सिल्हके चाथ समे च चारौ विशेष्यवत्स्यात्सुषमं स्त्रियां तु ॥ ८८ ॥ Koṣakalpataru 6.25.88
- कोषकल्पतरु कूबरधूसरः पाण्डुरे रासभे पुंस्यसौ कूबरः कुब्जके सम्मतश्चारुणि । अस्त्रियां स्यन्दनाङ्गान्तरेऽथो वृषे शृङ्गहीने नरे तूबरोऽश्मश्रुणि ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.62
- नानार्थार्णवसंक्षेप जात्यजाल्मो नीचे च निर्बुद्धौ स्तब्धेऽनालोच्यकारिणि । जात्यो मुख्ये कुलीने च चारौ ज्यायस्तु पूर्वजे ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप दक्षसेनायां वृक्षशाखायामथ दक्षः प्रजापतौ । प्राचेतसे बले पुंसि त्रिषु चारुणि पेशले ॥ ५६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.566
- नानार्थार्णवसंक्षेप रामचारुप्रधानयोश्चापि रामा तु स्त्र्यन्तरे स्त्रियाम् । राकशब्दस्तु पुल्लिँङ्गो ज्ञेय आतपसूर्ययोः ॥ १०९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1099
- नानार्थार्णवसंक्षेप वल्गुवसिराख्ये च भैषज्ये क्षीरस्वामी वचोऽपठीत् । वल्गु तु त्रिषु चारौ च मधुरे वाचि तु स्त्रियाम् ॥ १२०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1206
- नानार्थार्णवसंक्षेप साधुचारौ व्याकृतशब्दे च सज्जनेऽप्युचितेऽपि च । केचित् तु धर्मशीलेऽन्ये पुनः संयत ऊचिरे ॥ १५०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1501
- नानार्थार्णवसंक्षेप हृद्यमधुमद्ये च माध्वीकसंज्ञे त्रिषु तु हृद्भवे । हृत्प्रिये हृद्धिते हृज्जे चारौ हृद्या तु सा स्त्रियाम् ॥ १६०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1601
- नानार्थार्णवसंक्षेप पेशलखण्डेऽप्याह प्रार्दितं तु हतयाचितयोरपि । अभियुक्ते पेशलस्तु चारौ दक्षे च कीर्तितः ॥ ४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप सुगन्द्धित्रि तु तद्वति चारौ च श्रेष्ठे च स्यात् स्त्रियां पुनः । + + + + + वह्नौ स्यात् तथा चैत्रवसन्तयोः ॥ १९९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1990
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभिरूपअभिरूपो बुधे चारावभिपन्नं त्वभिद्रुते । अभिग्रस्तेऽपराद्धे च तथैवोक्तं विपद्गते ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप मार्जालीयमार्जालीयो भवेदङ्गशोधने धौतिदेशके । ओतौ तु द्वे चारुणि त्रिर्मार्गशीर्षी पुनः स्त्रियाम् ॥ ४९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.498
- शब्दरत्नावली रामरेणुकातनये पुंसि त्रिषु चारुसितासिते । वास्तूककुष्ठयोः क्लीबं नारी हिङ्गुलयोः स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.19
- शब्दरत्नावली वामवामः स्तने हरे कामे पुंसि क्लीबं धनेऽपि च । चारुप्रतीपसव्येषु नार्यामपि वामा स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.21
- शब्दरत्नावली दिव्यभेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् । दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥ दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति । दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥ दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु । दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥ दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः । दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥ धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु । धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥ धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः । नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः । नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥ पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु । पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥ पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.18
- शब्दरत्नावली रूप्यपटोलमूले क्लीबं स्यान्नदीभेदेऽपि च स्त्रियाम् । रूप्यं चारौ त्रिषु स्वर्णरजतेऽपि नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.29
- शब्दरत्नावली विमलवामिलो दाम्भिके वामे विमला सप्तलाभुवोः । विमलो वाच्यवच्चारौ निर्मलेऽपि निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.91
- वैजयन्ती रामरथ्यो रथहितेऽमुष्य स्वीयेऽस्याश्वे च वोढरि । रागवद्रोहितौ रक्तौ रामश्चारौ सितेऽसिते ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.4.14
- वैजयन्ती पेशलपिण्डितौ घनसंख्यातौ प्रसिद्धौ ख्यातभूषितौ । पेशलौ चारुचतुरौ पूर्णश्रेष्ठौ तु पुष्कलौ ॥ १९ ॥ Vaijayantī 7.4.19
- वैजयन्ती धवलचारौ श्रेष्ठे वृषे श्वेते धवलो धवली गवि । धौतांचले रजक्याञ्च धावनी धावनं गतिः ॥ ४९ ॥ Vaijayantī 7.5.49