क्षार
kṣāraपुं · masc.In 19 kośas: 34 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
समिदिन्धनमेधेध्मतर्पणैधांसि भस्म तु ॥ ८२७ ॥स्याद्भूतिर्भसितं रक्षा क्षारः पात्रं स्रुवादिकम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षारः काचः कुलाली तु स्याच्चक्षुष्या कुलत्थिका ॥ १०६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उल्का स्यान्निर्गतज्वाला भूतिर्भसितभस्मनी ।क्षारो रक्षा च दावस्तु दवो वनहुताशनः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
एधस्तर्पणमिन्धनमेधः समिदिध्म इत्यभिन्नार्थाः ।भूतिर्भसितं भस्म क्षारं रक्षा च निर्दिष्टा ॥ ६९ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
उच्छिष्टमग्निपर्य्यायात् क्षारो ना शोषकं त्रिषु ।भाले तिर्यग्गतास्तिस्रो भस्मरेखास्त्रिपुण्ड्रकम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खण्डं द्राविडकं क्षारं कृतकं धूर्तमासुरम् ।सुपाक्यमथ शुभ्रं तु महारम्भं च संवरम् ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षारोपि लवणः सोपि प्रलिम्पन्विदहन्मुखम् ।विष्यन्दयन्लाघवयन् क्लेदयन्सैन्धवादिषु ॥ ३१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्त्तुलः कणकः क्षारश्चाथन्यच्छ्वेतटङ्कणम् ।मालतीतीरसम्भूतं शिवो द्रावकरश्च सः ॥ ४१० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वज्रक्षारं च धूमोत्थं क्षारश्चेष्टं विदारकम् ।वज्रकं स्यादथ पुनर्मलारिः क्षारमेलकः ॥ ४१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अग्न्युच्छिष्टं पुमान्क्षारः सामिज्वलितदारुणि ।अलातमुल्मुकं तुल्ये स्त्र्यर्चयो हेतयः शिखाः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लवणः स्यात्सर्वरसः * * पटुरथास्य मृट् (?) ।कटूषण-कटोलाश्च मुखभेदी तु तिक्तकः ।तीक्ष्णः क्षारश्च सकटु लवणात्मक उच्यते ।तुबरस्तूबरश्चास्त्री कषायस्तद्वति त्रिषु ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
रुमण्वाल्लँवणाद्रिः स्यात्कबरं लवणं रुम ।तीक्ष्णं क्षारं च न द्वंद्वे पटु वारिरसं तथा ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पुष्पाञ्जनं च गदितं पुष्पकेतनमित्यपि ।क्षारः काचः सितस्त्वेष देवलः परिकीर्तितः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समिद्भस्म तु रक्षा [क्षा]रो भूतिर्भसितमित्यपि ।परंपराकं शसनं प्रोक्षणं च पशोर्वधः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 4 र्भसि (syllable split)
genderपुंmasc.
लोभाख्यं श्यामवल्ली च त्र्यूषणं कटुकत्रयम् ।क्षारो गुडोऽस्य विकृतौ मत्स्या स्यात्खण्ड [ शर्करा ] ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्मजं गिरिजमर्थ्यं गैरेयेऽथ कुलात्थिका ।चक्षुष्या च कुलाली स्यात्काचे क्षारोऽपि कथ्यते ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उल्का स्यान्निर्गतज्वाला क्षारो रक्षा च भस्मनि ।तत्पत्न्यां तु स्वधा स्वाहा जिह्मा कान्तिमतीति च ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षारस्तु काचेऽथ स्यात्तु पारदे पारतोऽपि च ।रसः सूतश्च चपलं गवलं त्वथ इष्यते ॥ ५४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बाह्लीकं रामठं हिङ्गुः कर्पूरं चन्द्रनामकम् ।सर्वस्वादुरसं क्षारं लवणं रोचकं बलम् ॥ २५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गोमेदजं पल्युलनं? चूर्णं क्षारः सुधाह्वयः ।कृष्णकन्दो गुडो ग्रन्थी शर्करा खण्डकः सिता ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याल्लवणः सर्वरसः क्षारस्तिक्तं तु तीक्ष्णवत् ।रक्तः शोणोऽरुणस्ताम्रो लोहितः पाटलोऽपि च ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ल्ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भसितं भस्म भूतिश्च रक्षा क्षारश्च कथ्यते ॥ १३८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काचः क्षारो द्वयं नाम काचलवण उच्यते ॥ १८३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सुवर्णं रजतं ताम्रं रीतिरङ्गरसादि च ।सर्वं च तैजसं लौहं क्षारकाचौ समार्थको ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अरणी समिधि त्वेध एधः सान्तं तथेन्धनम् ।नान्तादन्ते तु इध्मेध्मे रक्षाभस्मनि क्षारवत् ॥ ३०२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्षारस्तु भस्म भसितं रक्षाभूतिविभूतयः ।अणिमा महिमा लघिमा गरिमेशित्वं वशित्वं च ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
परासं हेमजं रङ्गं वङ्गं तमरुकं शठम् ।काचः क्षारोऽथ चपलो रसः सूतश्च पारदः ॥ ४२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नखं कोलदलं शुक्तिः खुरः शङ्ख समार्थकाः ।गुडः क्षारोऽस्य विकृतौ मत्स्यण्डी खण्डशर्करा ॥ १४९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रदाने स्पर्शनं क्षारे कर्शनं दर्शनं दृशि ।निदर्शनं तु दृष्टान्ते विचारे तु विमर्शनम् ॥ १७०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसगन्धो गन्धरसो गान्धारं मसिवर्धनम् ।क्षारस्तु स्याद्यवक्षारो यवशूकश्च रेचकः ।शिलाजतु शिलाव्याधिस्तृफला त्रिफलाऽपि च ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
तत्र क्षारो यवक्षारो निपीती काप्तनुद्वरः ।श्वेतक्षारस्तीक्ष्णरसो विपाकी च स तु द्विधा ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वीज्योऽसुवर्चिका क्षारः कपोतः सुखवर्चकः ।स्नुघ्निका स्वर्जिका स्वर्जिर्योगवाही सुवर्चिका ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
युक्ता वैखारकः क्षारः स्वाद्यश्च कटुकादयः ।तिक्तिकः कटुतिक्ते स्यात् कुल्या कटुकषायके ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसयोर्मिश्रणाज्जाते रसे तद्वति तु त्रिषु ।काव्यं क्ली कालिदासादिग्रन्थे पुंसि तु भार्गवे ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
क्षार as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु तीक्ष्णक्षारे पुंस्यथ कर्ण आदिमगतो राधासुते च श्रुतौ चूर्णस्त्विन्दुपलाशिनोरथ मखे स्वर्णं तथा हेम्नि च । ********** यशःस्तुत्योः कुथायां गुणे वर्णोऽस्त्री तु विलेपनाक्षरभिदा रूपे द्विमुक्कुङ्कुमे ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.8
- कोषकल्पतरु टगरहेलाविलासस्य च गोचरे स्यात् क्षारे तथा शृङ्गत( ? )संज्ञके च । स्यात्केकराक्षे परलिङ्गगामी लोष्टादिभेदिन्यपि मुद्गरः स्यात् ॥ २०० ॥ Koṣakalpataru 6.27.200
- नानार्थार्णवसंक्षेप चूर्णचूर्णमस्त्री वासयोगे धूलौ क्षारान्तरे त्रि तु । दग्धेऽथ चूर्णिः स्त्रीलिङ्गा ग्रन्थभेदे कपर्दके ॥ ४३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.433
- नानार्थार्णवसंक्षेप परशुवने च टङ्कणे क्षारे पलाण्डुस्तु निरूपितः । कन्दभेदे सुकन्दाख्ये दुर्गन्धे त्यक्तभक्षणे ॥ १५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.158
- नानार्थार्णवसंक्षेप टागरवाद्यभेदे स्त्रियां मिथ्यावादे च रभसोऽपठीत् । टागरष्टङ्गनक्षारे केकराख्ये तु वीक्षिते ॥ ८१५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.815
- शिवकोष सर्जिकासर्जिका स्वर्जिका क्षारे सर्जकोऽसनशालयोः । अजकर्णे सिंहिका तु चन्द्रपुष्पाटरूषयोः ॥ ५३ ॥ Śivakoṣa 1.3.53
- शिवकोष तीक्ष्णतीक्ष्णं मरीचे काकोलमूलकक्षारमुष्कके । समुद्रलवणे क्लीबं पुंसि तु क्षवकाभिधे ॥ १५४ ॥ Śivakoṣa 11.1.154
- शब्दरत्नावली चर्पटकेशटो भातरि हरौ स्यादजौकणयोरपि । चर्पटः पर्पटे क्षारे चपेटे विपुलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.42
- शब्दरत्नावली क्षारितक्षारितस्त्रिष्वभिशस्ते स्यात् क्षारे स्राविसे पुमान् । कापोतं स्यात् कपोतौधाञ्जनयोरुचके पुमान् । किरातो म्लेच्छभेदे स्याद् भूनिम्बाल्पशरीरयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.97
- वैजयन्ती टगरजर्जरस्त्रिषु जीर्णे स्यात् पुमानिन्द्रध्वजे पिके । टगरष्टंगनक्षारे नाकेकरदृशि त्रिषु ॥ ४१ ॥ Vaijayantī 7.5.41