कंस
kaṃsaपुं · masc.In 13 kośas: 24 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
मधुधेनुकचाणूरपूतनायमलार्जुनाः ॥ २१९ ॥कालनेमिहयग्रीवशकटारिष्टकैटभाः ।कंसः केशिमुरौ साल्वमैन्दद्विविदराहवः ॥ २२० ॥हिरण्यकशिपुर्वाणः कालियो नरको बलिः ।शिशुपालश्चास्य वध्या वैनतेयस्तु वाहनम् ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शालाजीरो वर्धमानः शरावः कोशिका पुनः ।मल्लिका चषकः कंसः पारी स्यात्पानभाजनम् ॥ १०२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंक्लीm. n.
श्रौतश्रवेयः कंसः स्यादुग्रसेनसुतोऽपि च ।बार्हद्रथिर्जरासन्धो मागधो मगधेश्वरः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋजीषं स्यादृचीषं च क्लीबे स्यात्पिष्टपाककृत् ।कंसोऽस्त्री चषकः पानभाजनेपि स्त्रियां च षण् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
घण्टाशब्दं विद्युदर्थात्प्रियाहूमसुराह्वयम् ।कंसोऽस्त्रियां च ताम्रार्द्धमारमस्त्री तु पित्तलम् ॥ ५५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कंसोऽपुंसि कुशो बर्हौ बालो ह्रीवेरकेशयोः ।द्वापरः संशये छेदे पिप्पलो विटपोऽतरोः ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
घण्टाशब्दं[17b]वङ्गशुल्वभवं रवण-लोहजे ।कंसं कंसास्थि वाथास्मिन्सौराष्ट्रं पञ्चलोहकम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
मल्लिका कोशिका पारी कंसस्तु चषकोऽस्त्रियाम् ।स्यात्पानभाजनं न स्त्री पिधानं स्यादुदञ्चनम् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिरण्यकशिपुर्दैत्यराजो वैरोचनो बलिः ।शिशुपालश्चे[149a]दिपतिः कंसो भोजपतिर्भवेत् ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कार्पास-कांस-चमसाः पनसोपवासौस्यादिष्वसः सदिवसोऽपि रसो बुसोऽपि ।दोर्वद्विहाय उदितं हृदये तु वत्संमाघे तपोऽथ नृपनाम्नि तथैव कंसः ॥ ७३ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
कौशिका मल्लिका तुल्ये चषकः कंससंज्ञकः ।पारी तु स्यात्पानपात्रं स्नेहपात्रं कुतूः स्त्रियाम् ॥ ३०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नरादन्यत्र वाच्येऽर्थे कंसः स्यात्पुंनपुंसकः ।अब्जः शङ्खे तथा पद्मः संख्यायां कमलेऽपि च ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कैटभः कालियः कंसः नरकः शकटस्तथा ।पूतना कालनेमिश्च हयग्रीवश्च धेनुकः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशिका मल्लिका कंसः पारी च पानभाजनम् ॥ १७६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कंसं कांस्यं प्रकाशञ्च घोषो विद्युत्प्रियं मलम् ।रवणमसुराह्वं लोहजं वङ्गशुल्वजम् ॥ १८१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
दमधोषसुतश्चैद्यः शिशुपालश्च चेदिराट् ।बार्हद्रथो जरासन्धो जरापुष्टो नरायणिः ।अथ भोजाधिपः कंसो मायावानुग्रसेनजः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ कांस्यञ्च कंसोऽस्त्री पानभाजनमित्यपि ।कुतूः चर्मस्नेहपात्रे सा स्वल्पा कुतुपस्त्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अर्कमुदुम्बरं द्व्यष्टं सूर्याङ्गं लोहितायसम् ।कांस्यं कंसन्तु कंसास्थि ताम्रार्धं कास्यमित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 मु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
आरोऽस्त्री रिरी रीरी च कांस्यं स्याद्वङ्ग-शुल्वजे ।कंसं च पञ्चलोहे तु सौराष्ट्रं च सौराष्ट्रकम् ॥ ७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 री (wrong syllable); pāda 4, syllable 5 सौ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्थाली स्थालममत्रं स्यात् कंसोऽस्त्री पानभाजनम् ।दारुहस्तस्तु तण्डुः स्यात् खजाका कम्बिदर्विके ॥ १४३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
बार्हद्रथिर्जरासन्धः कंसः स्यादुग्रसेनजः ।कर्णीसुतौ मूलदेवो मूलभद्रः कलाङ्कुरः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कंसे तु कंसं कंसास्थि ताम्रार्धमथ मौक्तिकम् ।रसोपलं शुक्तिबीजं सिन्दूरं रक्तवालुकम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पात्रं शूर्पावरं पिष्टं सेहिका द्व्याढकोऽस्त्रियाम् ।कंसं चाथ चतुष्के स्युर्द्रोणोऽस्त्री कलशो घटः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मन्त्रस्य भेदेऽपि शरीरवायु-भेदेऽथ कंसो दनुजान्तरे ना ।न स्त्री तु कांस्येऽपि च कांस्यपात्रेमानान्तरेंऽसस्तु भवेत्स्त्रियां न ॥ ८१ ॥
इन्द्रवज्रा
पुंसि त्वमरदत्तोऽमुं क्षत्त्रिये प्राब्रवीदथ ।कंसो ना पूर्वभूपालभेदे कृष्णस्य मातुले ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
पानपात्रान्तरे त्वस्त्री लोहे घोषाख्य आढके ।अजयस्त्वाह हंसेऽपि तत्र लिङ्गं द्वयोरिति ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तैजसे कंस्यपात्रे च गुत्सः स्तबकहारयोः ।छन्दः पद्यश्रुतीच्छासु तरो वेगे बलेऽपि च ॥ ४४५ ॥
अनुष्टुप्
कांस्यं कंसोऽस्त्रियां पानपात्रे तैजस आढके ।काण्डोऽस्त्रीषौ बले नाले गर्ह्येऽवसरवर्गयोः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
meanings
कंस as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप घोषकंसाख्यलोहे चन्द्रस्तु ना कर्पूरशशाङ्कयोः । कम्पिल्लाख्यद्रुमे बर्हिमेचकेऽप्यजयोऽब्रवीत् ॥ ३९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.394