दातृ

dātṛपुं · masc.

In 13 kośas: 8 synonym verses, 24 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.385 · p. 19

दातोदारः स्थूललक्षो दानशौण्डो बहुप्रदे ॥ ३८५ ॥

अनुष्टुप्

दातृवि उदारवि स्थूललक्षवि दानशौण्डवि बहुप्रदवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.18 · p. 3

मित्रयुर्लोकयात्राविद्धर्मयुर्धार्मिकः स्मृतः ।दातोदारो वदान्यस्तु वदन्यो दाक-दानपौ ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

मित्रयुवि धर्मयुवि धार्मिकवि दातृवि उदारवि वदान्यवि वदन्यवि दाकवि दानपवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.50 · p. 107

आसक्तः प्रसितश्चैव तत्परः प्रवणः समः ।प्रह्वः परायणस्तुल्यौ स्थूललक्षस्तु दातरि ॥ ५० ॥

अनुष्टुप्

आसक्तपुं प्रसितपुं तत्परपुं प्रवणपुं प्रह्वपुं परायणपुं स्थूललक्षपुं दातृपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.73 · p. 41

विख्यातः प्रथितो ज्ञातः प्रतीतो विश्रुतोऽपि च ।दातोदारो वदान्यश्च त्राता गोप्ता च रक्षकः ॥ ७३ ॥

अनुष्टुप्

विख्यातवि प्रथितवि ज्ञातवि प्रतीतवि विश्रुतवि दातृवि उदारवि वदान्यवि त्रातृवि गोप्तृवि रक्षकवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.572 · p. 73

अथोदारश्च दाता वै दानशौण्डो बहुप्रदः ।तथैव स्थूललक्षोऽपि कथ्यते कोविदैः किल ॥ ५७२ ॥

अनुष्टुप्

उदारपुं दातृपुं दानशौण्डपुं बहुप्रदपुं स्थूललक्षपुं

genderपुंmasc.

तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात मातृकानिघण्टु Tantrābhidhāna 5.36 · p. 38

सत्योऽत्री(शसः श्री)शो ह्लादिनी च वामगुल्फगतस्तथा ।शूलः कुबेरो दाता च द-कारो धादिमः स्मृतः ॥ ३६ ॥

अनुष्टुप्

सत्यपुं अत्रीशपुं ह्लादिनीस्त्री वामगुल्फगतपुं शूलपुं कुबेरपुं दातृपुं दकारपुं धादिमपुं

genderपुंmasc.

तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात द Tantrābhidhāna 7.35.43 · p. 50

दोऽद्रीशो वामजानुश्च दाता धाता च धातकिः ।कुण्डलं दक्षपादश्च तथा धर्माभिधायकः ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

अद्रीशपुं वामजानुपुं दातृपुं धातृपुं धातकिपुं कुण्डलक्ली दक्षपादपुं धर्माभिधायकपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव विशेष्यनिघ्नवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.1.5 · p. 82

स्वस्थानस्थः परान्द्वेष्टि यः स गोष्ठश्च उच्यते ।दाता तु दारुर्मुचिरः स्याद्विदग्धस्तु नागरः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

गोष्ठपुं दातृपुं दारुपुं मुचिरपुं विदग्धवि नागरवि

genderपुंmasc.

दातृ as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् उदारउदारो दातृमहतोरितरस्त्वन्यनीचयोः ॥ १९२ ॥ Amarakośa 3.3.192
धरणिकोश धनदकामदा घेनुका चापि मर्यादा सीमनि स्थितौ । धनदो दातरि श्रीदे विशदं स्पष्टशुक्लयोः ॥ Dharaṇikośa 17.1.4
धरणिकोश उदारकिंशारुः सस्यशूकं स्यात्किंशारुर्विशिखो मतः । उदारो दातृमहतोरुदारं दक्षिणं विदुः ॥ Dharaṇikośa 26.2.53
कोषकल्पतरु मृष्टेरुकमृष्टेरुको दातरि मृष्टभोजि- न्यात्मंभरौ चाथ शिखावलेऽपि । तथा शयाने कृकवाकुरुक्तो- ऽथेन्द्रे घनग्रावणि राधरङ्कुः ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.53
कोषकल्पतरु देष्णुदेष्णुर्दातरि दुर्दमे च परवत् गेष्णुर्नटे गायके वृष्णिर्यादवमेषयोस्त्रिषु पुनः पाखण्डचण्डार्थकः । पश्चाद्भागकपादमूलसमदस्त्रीकुम्भिकासु द्वयोः पार्ष्णिः श्रेणिरभिन्नशिल्पिनिकरे पङ्क्तौ स्त्रियां पुंसि च ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.15.14
कोषकल्पतरु प्रवणआवर्ते प्रणते च दातरि वहौ क्षीणे क्रमान्निम्नक- क्ष्याभागे प्रवणोऽन्यवत्क्षणगतोऽप्यस्त्री तु शृङ्गाटके । बन्द्यां स्वीकरणे करेऽधिगमने राहूपरागे तथा- दृत्यां च ग्रहणं दृशीक्षणमपि ज्ञाने तथा दर्शने ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.15.23
कोषकल्पतरु ददातरि दो दं तु भवेत्पाणिगृहीत्यां तथा दाने ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.19.17
कोषकल्पतरु वदान्यस्यात्स्त्रीणां रतबन्धभिद्यथ हयौघेऽश्वीयमन्त्ये हिते । त्वश्वेभ्यः परवच्च, रेतसि पुनः श्रोत्रादिके चेन्द्रियम् । शिश्नेऽन्त्ये च जघन्यमन्यवदिहावद्ये, वदान्यः पुनः स्याद्दातर्यपि चारुवाचि परवत्पर्जन्यइन्द्रेऽपि च ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.26.68
नानार्थार्णवसंक्षेप दायदाक्षस्त्रिर्दक्षसम्बन्धिन्यघ्न्यायां तु स्त्रियामियम् । कपिलायां भवेद्दाक्षी दायस्तु त्रिषु दातरि ॥ ५८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.589
नानार्थार्णवसंक्षेप दाकयौतकादिधने चाथ दात्व आयुक्तके त्रिषु । ना यज्ञेऽन्यस्तु दाने क्लीत्याह दाकस्तु दातरि ॥ ५९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.591
नानार्थार्णवसंक्षेप दानुत्रिर्द्वे तु यजमाने स्याद् दानुस्तु त्रिषु दातरि । द्वयोस्तु यजमाने ना त्वर्के वातेऽप्यथो नपि ॥ ५९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.592
नानार्थार्णवसंक्षेप मुद्रमुद्रस्तु दातरि त्रि स्यान्मुनिस्तु स्यादृषौ पुमान् । अगस्त्यर्षौ च सुगते कुशे दमनके तथा ॥ १००९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1009
नानार्थार्णवसंक्षेप वदान्यकदर्याढ्ये मूर्छितस्तु मूढसोच्छ्राययोरपि । अजयस्तु प्रवृद्धेऽपि वदान्यस्त्वपि दातरि ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.46
नानार्थार्णवसंक्षेप मुचिरतालमूलीसमाख्ये च स्तम्बेऽथ मुचिरः पुमान् । सूर्ये मेघे च धर्मे च त्रि तु दातरि ना पुनः ॥ १४२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1428
शब्दरत्नावली दादं कलत्रे खण्डने ना दा दानच्छेददातृषु । Śabdaratnāvalī 7.18.1
शब्दरत्नावली दानुदानु विक्रान्तदात्रोश्च दीना मूषिकयोषिति । वाच्यवद्दुर्गते भीते द्युम्नञ्च बलवित्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.11
शब्दरत्नावली त्यागिन्जननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः । जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥ जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च । जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥ ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् । जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥ जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके । तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥ तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् । तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥ तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु । त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥ तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् । तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥ तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.56
शब्दरत्नावली उदारउदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् । उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥ विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु । प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥ एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः । औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥ कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) । कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥ कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.59
शब्दरत्नाकर धनदयोगाङ्गेऽथ वृषे शुभ्रे धवलो धवली गवि । धनदो दातरि श्रीदे नभसो व्योम्नि सागरे ॥ २१०८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2108
तन्त्राभिधान ददोऽद्रीशो धात(न)किर्धाता दाता दलं कलत्रकम् । दीनं ज्ञानञ्च दानञ्च भक्तिराहवनी धरा ॥ १०९ ॥ Tantrābhidhāna 2.35.109
तन्त्राभिधान दवामगुल्फस्थितः शूली दात्री दाता कुबेरकः । चन्द्रकश्च हरिद्रान्तो देवेशो दा-र्णकः स्मृतः ॥ ३५ ॥ Tantrābhidhāna 6.35
त्रिकाण्डशेष त्यागिन्शूरे दातरि च त्यागी व्रतिशोच्यौ तपस्विनौ । तपनो नरके भानौ विरलेऽल्पे कृशे तनुः ॥ २४१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.241
वैजयन्ती वदान्यपृथौ कराले विकटो विसृतं विगते तते । वदान्यो वल्गुवाग्दात्रोर्वरीयान् सत्तमेऽत्युरौ ॥ २६ ॥ Vaijayantī 7.4.26
वैजयन्ती मुचिरउपसूर्ये कुष्ठरोगे देशे द्वादशराजके । मुचिरौ धर्मदातारौ मोदकौ खाद्यहर्षकौ ॥ ६६ ॥ Vaijayantī 7.5.66