All kośas › Dharaṇikośa

धरणिकोश Dharaṇikośa

धरणिदास · Dharaṇikośa of Dharaṇidāsa Part I · Published by S. M. Katre, for the Deccan College Post-graduate and Research Institute, Yervada, Poona - 6 · 1968 A.D. · Ekanath Dattatreya Kulkarni

1,382 verses · 11,274 words tagged · 1,895 marked doubtful (dashed)

दान्ताः · दपादः

॥ इति थान्तवर्गः ॥

॥ दपादः ॥

रदो विलेखने दन्ते छदः स्यात्पक्षपत्रयोः ।क्षोदश्च पेषणे धूलौ स्वादुर्मिष्टमनोज्ञयोः ॥

17.1.1 · p. 92

अनुष्टुप्

रद=विलेखन दन्तछद=पक्ष पत्रक्षोद=पेषण धूलिस्वादु=मिष्ट मनोज्ञ

छन्दावभिप्रायवशौ मृदू चातीक्ष्णकोमलौ ।स्वेदः स्यात्स्वेदने घर्मे शादः कर्दमशष्पयोः ॥

17.1.2 · p. 92

अनुष्टुप्

छन्द=अभिप्राय वशमृदु=अतीक्ष्ण कोमलस्वेद=स्वेदन घर्मशाद=कर्दम शष्प

भद्रं सुखे च कल्याणे निन्दा कुत्सापवादयोः ।सम्पल्लक्ष्म्यां गुणोत्कर्षे शरत्संवत्सरे ऋतौ ॥

17.1.3 · p. 92

अनुष्टुप्

भद्र=सुख कल्याणनिन्दा=कुत्सा अपवादसम्पद्=लक्ष्मी गुणोत्कर्षशरद्=संवत्सर ऋतु

कामदा घेनुका चापि मर्यादा सीमनि स्थितौ ।धनदो दातरि श्रीदे विशदं स्पष्टशुक्लयोः ॥

17.1.4 · p. 93

अनुष्टुप्

कामदा=धेनुकामर्यादा=सीमन्स्थितिधनद=दातृ श्रीदविशद=स्पष्ट शुक्ल

जलदौ मुस्तकाम्भोदौ दारदौ विषहिङ्गुलौ ।नलदमुशीरमांस्योः प्रह्लादो दैत्यशब्दयोः ॥

17.1.5 · p. 93

अनुष्टुप्metre not read in every line

जलद=मुस्तक अम्भोददारद=विष हिङ्गुलनलद=उशीर मांसीप्रह्लाद=दैत्य शब्द

आमोदौ हर्षगन्धौ तु दायादौ ज्ञातिबान्धवौ ।तमोनुदो[48]ऽग्रिचन्द्रार्काः प्रतिपत्तिथिसंविदोः ॥

17.1.6 · p. 93

अनुष्टुप्

आमोद=हर्ष गन्धदायाद=ज्ञाति बान्धवतमोनुद=अग्नि चन्द्र अर्कप्रतिपद्=तिथि संविद्

प्रियंवदः खेचरे च महामदो गजेऽपि च ।विशारदो बुधेऽत्रस्ते शतह्रदा वज्रविद्युतोः ।अपवादौ तु निन्दाज्ञे जनपदो जनदेशयोः ॥

17.1.7 · p. 93

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)

प्रियंवद=खेचरमहामद=गजविशारद=बुध अत्रस्तशतह्रदा=वज्र विद्युत्अपवाद=निन्दा आज्ञाजनपद=जन देश