विदग्ध

vidagdhaवि · adj.

In 12 kośas: 14 synonym verses, 12 as a meaning of another word.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.385 · p. 45

सरलो दक्षिणो ज्ञेयो विदग्धश्छेक उच्यते ।उत्पश्यमुन्मुखं विद्यान्न्युब्जं विद्यादधोमुखम् ॥ ३८५ ॥

अनुष्टुप्

सरलवि दक्षिणवि विदग्धवि छेकवि उत्पश्यवि उन्मुखवि न्युब्जवि अधोमुखवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ऋषिगोत्रब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.5.52 · p. 74

छेको विदग्धो विदुरो निष्णातः कृतधीरपि ।निर्द्दिष्टो निपुणो बोद्धा सुमतिः कुशलोऽपि च ॥ ५२ ॥

अनुष्टुप्

छेकपुं विदग्धपुं विदुरपुं निष्णातपुं कृतधीपुं निर्द्दिष्टपुं निपुणपुं बोद्धृपुं सुमतिपुं कुशलपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.5 · p. 214

छेकश्छइल्लश्छेकालो विदग्धश्छेकलोऽपि च ।तद्वत्स्यात्कृतकर्मापि छेको दक्षो लघुक्रियः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

छेकवि छइल्लवि छेकालवि विदग्धवि छेकलवि कृतकर्मन्वि दक्षवि लघुक्रियवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.44 · p. 219

विदग्धो नागसंचारजीवी च शरणार्थकः ।अभ्यापन्नश्च तद्वत्स्याद्वीक्षापन्नो विलक्षितः ॥ ४४ ॥

अनुष्टुप्

विदग्धवि नागसंचारजीविन्वि शरणार्थकवि अभ्यापन्नवि वीक्षापन्नवि विलक्षितवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.32 · p. 309

वमथुर्वमतिश्चाथापक्वाहारे त्वजीर्णकम् ।आमं कफाद्विदग्धं तु पित्तात्स्यादम्लपित्तकम् ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

वमथुपुं वमतिस्त्री अजीर्णकक्ली आमक्ली विदग्धक्ली अम्लपित्तकक्ली

genderक्लीneut.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.6 · p. 1

प्रवीणो निपुणोऽभिज्ञो विज्ञो वैज्ञानिकः पटुः ।छेको विदग्धो निष्णातः कुशलश्चतुरः कृती ॥ ६ ॥

अनुष्टुप्

प्रवीणवि निपुणवि अभिज्ञवि विज्ञवि वैज्ञानिकवि पटुवि छेकवि विदग्धवि निष्णातवि कुशलवि चतुरवि कृतिन्वि

genderविadj.

नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 165 · p. 79

विदग्धश्चतुरः धूर्तश्चाटुकृत् कितवः शठः ।क्वापि नागरिको ज्ञेयः गोत्रसंज्ञाङ्कनाम तत् ॥ १६५ ॥

अनुष्टुप्

विदग्धवि चतुरवि धूर्तवि चाटुकृत्वि कितववि शठवि नागरिकवि गोत्रक्ली संज्ञास्त्री अङ्कपुं नामन्क्ली

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.9 · p. 102

संख्यावान्कृतकर्मापि प्रवीणोऽपि विशारदः ।प्रगल्भः प्रतिभायुक्तो विदग्धः छेक इत्यपि ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

संख्यावत्पुं कृतकर्मन्पुं प्रवीणपुं विशारदपुं प्रगल्भपुं प्रतिभायुक्तपुं विदग्धपुं छेकपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति पण्डितवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.4.115 · p. 31

कृष्टिर्विपश्चित्संख्यावान्दोषज्ञो ज्ञो विचक्षणः ।प्रवीणश्चतुरो विज्ञो विदग्धः कुशलः पटुः ॥ ११५ ॥

अनुष्टुप्

कृष्टिपुं विपश्चित्पुं संख्यावत्पुं दोषज्ञपुं ज्ञपुं विचक्षणपुं प्रवीणपुं चतुरपुं विज्ञपुं विदग्धपुं कुशलपुं पटुपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.507 · p. 64

कृतकर्मा कृतार्थश्च निष्णः कृतमुखस्तथा ।नदीष्णश्च विदग्धस्तु छइल्लः छेकिलस्तथा ॥ ५०७ ॥

अनुष्टुप्

कृतकर्मन्वि कृतार्थवि निष्णवि कृतमुखवि नदीष्णवि विदग्धवि छिल्ळवि छेकिलवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.9 · p. 111

अध्यापनश्चेति षड्भिः षट्कर्मा ब्राह्मणः युतः ।पण्डितः कोविदो विद्वान् विदग्धो दूरदृग्बुधः ॥

अनुष्टुप्

अध्यापनक्ली षट्कर्मन्वि पण्डितवि कोविदवि विद्वस्वि विदग्धवि दूरदृश्वि बुधवि

genderविadj.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव विशेष्यनिघ्नवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.1.5 · p. 82

स्वस्थानस्थः परान्द्वेष्टि यः स गोष्ठश्च उच्यते ।दाता तु दारुर्मुचिरः स्याद्विदग्धस्तु नागरः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

गोष्ठपुं दातृपुं दारुपुं मुचिरपुं विदग्धवि नागरवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश गुणाध्यायः Vaijayantī 5.3.18 · p. 197

बभ्रुः कडारः कपिलो विदग्धो दुष्टरक्तवत् ।श्यावे तु कपिशः पिंगे पिशंगः कद्रुपिंगलौ ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

बभ्रुवि कडारवि कपिलवि विदग्धवि कपिशवि पिशङ्गवि कद्रुवि पिङ्गलवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.20 · p. 202

अग्राम्ये सरलोदारविदग्धच्छेकदक्षिणाः ।गर्विते स्तब्ध उद्ग्रीवो बाहो धीरस्स इत्यापि ॥ २० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 त्या (wrong syllable)

अग्राम्यवि सरलवि उदारवि विदग्धवि छेकवि दक्षिणवि गर्वितवि स्तब्धवि उद्ग्रीववि बाहवि धीरवि

genderविadj.

विदग्ध as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश छेकछेको विदग्धश्छेकाः स्युर्गृहासक्तमृगाण्डजाः । अर्कः स्यात्स्फटिके सूर्ये अर्कपर्णे च वासवे ॥ Dharaṇikośa 1.2.6
धरणिकोश नागरनागरो नगरोत्पन्नो विदग्धश्चापि नागरः । नागरं मुस्तके शुण्ठ्यां रतबन्धे च नागरम् ॥ Dharaṇikośa 26.3.32
कोषकल्पतरु छेकज्येष्ठ्यां रथाङ्गेऽपि वृकेऽपि कोकः खर्जूरिकायां च तरुप्रभेदे । छेको विदग्धे भ्रमरे च वक्रे( ? ) शङ्काविरेकाधमकेषु रेकः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.1.21
कोषकल्पतरु धन्विन्चक्री हरौ स्याच्छकटे कुलाले ग्रामोद्भवे * ककुभद्रुमे तु । धनुर्धरे पार्थविदग्धयोश्च धन्वी कृती पण्डितयोग्ययोः स्यात् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.77
नानार्थार्णवसंक्षेप उदारउदारो महति ख्याते दानशौण्डविदग्धयोः । उत्तालं पुनरुत्तान उन्नतोच्चण्डयोरपि ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.16
नानार्थार्णवसंक्षेप चतुरविदुषामग्रणीरेनं विदग्धे शाकटायनः । क्लीबं त्वल्पभ्रुकुट्यां स्याच्छालायामपि हस्तिनः ॥ ७२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.729
नानार्थार्णवसंक्षेप दक्षिणविदग्धे च परच्छन्दानुवर्तिन्यपि भाषते । कुशले हर्षनन्दीमं तथा यमककुब्भवे ॥ ८९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.896
नानार्थार्णवसंक्षेप सरललोहभेदेऽथ सरलः पूतिकाष्ठाह्वयद्रुमे । पुमान् विदग्धे तु त्रि स्यादृजौ च प्रियवादिनि ॥ १९०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1904
शब्दरत्नावली द्रावकद्रावको रसभेदे स्यात् विदग्धे ग्रावभेदके । दीपकं वागलङ्कारे दीप्तिकारिणि वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.88
शब्दरत्नावली क्षेत्रज्ञकृतज्ञः कुक्कुरे ना तु मर्यादिन्यपि वाच्यवत् । क्षेत्रज्ञ आत्मनि छेके विदग्धे कृषकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.10.4
त्रिकाण्डशेष कलिङ्गत्रिषु दक्षे विदग्धे च खड्गौ निस्त्रिंशगण्डकौ । स्वर्गे वज्रे च रश्मौ च बलिवर्दे च गौः पुमान् ॥ ५९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.59
वैजयन्ती छेकछेको विदग्धे गृह्ये च जिह्यं मन्देऽघवक्रयोः । जन्यं रणे जनितरि विगीतजननीययोः ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 6.5.32