कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

दाय

dāyaपुं · masc.

In 13 kośas: 14 synonym verses, 10 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामशिलोञ्छ Abhidhānacintāmaśiloñcha · जिनदेवमुनीश्वर मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaśiloñcha 3.36 · p. 2
प्रेमवत्यपि कान्तायां पाणिग्राहो विवोढरि ॥ ४१ ॥परिणेतोपयन्ता च यौतके दाय इत्यपि ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.86 · p. 98
दायो ना हरणं क्लीबे पुंसि भेदोपजापकौ ।त्रिवर्गेण भिया वापि परीक्षा सोपधा स्त्रियाम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.19 · p. 236
क्रीडाक्रीडकयोर्देवसेवायां सेवकेन यः ।स दायो दानं दुर्जातं दुःसमं चासमञ्जसम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.114 · p. 474
लाजावस्त्रदशाभूम्नी दायाः प्रत्ययभेदतः ।अल्पाख्यापत्यवचनतद्धितस्तिन्दुकस्य तु ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.62 · p. 207
राक्षसो युद्धहरणाद्यौतकं युतकं तथा ।विवाहादिषु यद्देयं सुदायो दाय इत्यपि ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.22 · p. 294
अर्थो विभवो लभसो नरि न स्त्री स्वो हिरण्य-दाये च ।[143a]धनमप्यस्त्री शेवं पुनरन्त्ये स्थाप्यविन्नो स्यात् ॥ २२ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंनपुंसकलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.5.57 · p. 114
क्षये( ? )तु जन्यं धननाम्नि दायंशल्यं च कुल्यं कवियं कषायम् ।मैरेयवत्कम्बलिबाह्यतूर्येस्फ्यराजसूयाव्ययवाजपेयाः ॥ ५७ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंनपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.5.126 · p. 226
दायस्वौ स्वापतेयार्थे व्रते कृच्छ्रोऽपि दृश्यते ।पिटकायां पिटो मांसे जङ्गलः पुंनपुंसकः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.822 · p. 120
सुदायो युतयोर्देयं यौतकं हरणं तथा ।दायश्चेत्यपि नामापि कथ्यते स्त्रीहिते धने ॥ ८२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.56 · p. 114
अमृतं यज्ञशेषे स्यात् विघसो भुक्तशेषके ।दानं प्रदानं ददनं दायस्त्यागो विसर्जनम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.210 · p. 125
युतकं योनिसम्बन्धस्तद्भवे स्यात्तु यौतकम् ।यौतके व्रतभिक्षायां दायो हरणमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.123 · p. 198
जित्वरीवाचकौ पूर्वावेकत्वादावुदाहृतौ ।हरणे तु सुदायः स्याद् दायो युतक-यौतकौ ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण ब्रह्माध्यायः Śabdaratnākara 3.2.1234 · p. 151
हस्तसूत्रं प्रतिसरो दायो हरणयौतके ।विगतान्यानुरक्ता स्यान्नष्टा तु स्पृष्टमैथुना ॥ १२३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव सङ्कीर्णवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.2.6 · p. 87
दानं दायोऽथ दुर्जातं दुःषमं चासमञ्जसम् ।कलञ्जौ तौ विषास्त्रेण हतौ यौ मृगपक्षिणौ ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.844 · p. 97
दानविशेषे लब्धौ दायो भागार्हपित्र्यरिक्थे च ।लिपिसंख्यायां शास्त्रे द्रव्ये च ग्रन्थशब्दमिच्छन्ति ॥ ८४४ ॥
metre not recognised
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यश्लोकः Dharaṇikośa 25.3.7 · p. 158
दायो दानं विनिर्दिष्टं यौतुकादिधनं तथा ।विभक्तव्यं पितृद्रव्यं दायमाहुर्मनीषिणः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.7 · p. 287
काण्डेऽपि दायस्तु विभाज्यवित्तेसोल्लुण्ठवाक्ये युतकोत्थवित्ते ।दानेऽथ बाहुल्यसदृक्षयोः स्यात्प्रायस्तथैवानशने च मृत्यौ ॥ ७ ॥
इन्द्रवज्रा
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.589 · p. 93
दाक्षस्त्रिर्दक्षसम्बन्धिन्यघ्न्यायां तु स्त्रियामियम् ।कपिलायां भवेद्दाक्षी दायस्तु त्रिषु दातरि ॥ ५८९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदातृ
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.590 · p. 93
ना तु दाने विभक्तव्यपित्रादिद्रविणे तथा ।अजयस्त्वाह सोल्लुण्ठभाषिते रक्षणादिषु ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.591 · p. 93
यौतकादिधने चाथ दात्व आयुक्तके त्रिषु ।ना यज्ञेऽन्यस्तु दाने क्लीत्याह दाकस्तु दातरि ॥ ५९१ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास दकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.16.237 · p. 192
इन्द्रिये वासराकाशनाकेष्वथ दया कृपा ।दायो दाने पितुर्वित्ते यौतकान्वययोरपि ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.18 · p. 258
भेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् ।दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति ।दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु ।दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः ।दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु ।धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः ।नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः ।नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु ।पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1937 · p. 236
यौतकादिधने दाने दायो द्युम्ने च पैतृके ।द्रोणं तु कार्मुके द्रोणो वृश्चिके जलवायसे ॥ १९३७ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.26 · p. 216
द्वारपाले यमे दण्डी दन्तोऽद्रिकटके रदे ।दायो दाने यौतकादिधने वित्ते च पौतृके ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्