कुबेर
kuberaपुं · masc.In 21 kośas: 22 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
स्याद्गोमुखो महायक्षस्त्रिमुखो यक्षनायकः ॥ ४१ ॥तुम्बरुः कुसुमश्चापि मातङ्गो विजयोऽजितः ।ब्रह्मा यक्षेट् कुमारः षण्मुखपातालकिंनराः ॥ ४२ ॥गरुडो गन्धर्वो यक्षेट् कुबेरो वरुणोऽपि च ।भृकुटिर्गोमेधः पार्श्वो मातङ्गोऽर्हदुपासकाः ॥ ४३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्ध (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 मे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तिर्यग्दिशां तु पतय इन्द्राग्नियमर्नैरृताः ।वरुणो वायुकुबेरावीशानश्च यथाक्रमम् ॥ १६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 म (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्रीदः सितोदरकुहेशसखाः पिशाचकीच्छावसुस्त्रिशिर ऐलबिलैकपिङ्गाः ।पौलस्त्यवैश्रवणरत्नकराः कुबेरयक्षौ नृधर्मधनदौ नरवाहनश्च ॥ १८९ ॥कैलासौका यक्षधननिधिकिंपुरुषेश्वराः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुबेरस्त्र्यम्बकसखो यक्षराड्गुह्यकेश्वरः ।मनुष्यधर्मा धनदो राजराजो धनाधिपः ॥ ६८ ॥किन्नरेशो वैश्रवणः पौलस्त्यो नरवाहनः ।यक्षैकपिङ्गैलविलश्रीदपुण्यजनेश्वराः ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दिशस्तु ककुभः काष्ठा आशाश्च हरितश्च ताः ।प्राच्यवाचीप्रतीच्यस्ताः पूर्वदक्षिणपश्चिमाः ॥ १ ॥उत्तरा दिगुदीची स्याद्दिश्यं तु त्रिषु दिग्भवे ।अवाग्भवमवाचीनमुदीचीनमुदग्भवम् ॥प्रत्यग्भवं प्रतीचीनं प्राचीनं प्राग्भवं त्रिषु ।इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणो मरुत् ॥ २ ॥कुबेरः ईशः पतयः पूर्वादीनां दिशां क्रमात् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रंहस्तरः स्यात्प्रसभो जवो वेगः स्यदो रयः ।कुबेरो यक्षराड्यक्षः सोमोऽप्यैलबिलस्तथा ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इति पञ्च उपप्राणास्तद्वत्स्थानगता मताः ।कुबेरस्तु धनस्वामी धनिको धनदोऽपि च ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शम्भुपर्यायमित्रार्थः पौलस्त्यो नरवाहनः ।एकपिङ्गो वैश्रवणः कुबेरो धनदश्च सः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अहिर्बुध्न्योऽथ पूषाऽपि कुबेरोऽथ सदागतिः ।दस्रादथ यमोऽग्निश्च विधाता त्वष्टमस्ततः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रत्नकरो नरधर्मा नाडीजङ्घश्च गुह्यकाधीशः ।गदितश्च राजराजः किं च कुबेरस्तथोत्तराशेशः ॥ १७० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
राजराजः कुबेरः स्यात्तत्सुतो मणिकण्ठकः ।तत्सेवधिः सुभाग्यः स्यात्पुरं भ्रमरकाह्वयम् ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यादःपतिस्तथा मेघनादः पश्चिमदिक्पतिः ।परञ्जनोऽथ धनदः कुबेरो नरवाहनः ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पौलस्त्यः किन्नराधीशो गुह्यकेशो गदायुधः ।कुबेरस्त्र्यम्बकसखो राजराजो धनाधिपः ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूतावासो घनारातिर्जगत्प्राणः समीरणः ।कुबेरः पद्मिनीकान्तो राजराजो धनाधिपः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुबेरो धनदः श्रीदो यक्षराजो धनाधिपः ।किंनरेशो राजराजः पौलस्त्यो गुह्यकेश्वरः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मा यक्षेट् कुमारः षण्मुखः पातालकिन्नरौ ।यक्षौ गरुडगन्धर्वौ यक्षेन्द्रश्च कुबेरकः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रश्चाग्निर्यमश्चैव नैर्ऋतो वरुणस्तथा ।वायुस्तया कुबेरः स्याद् ईशानश्च यथाक्रमम् ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
पौलस्त्ययक्षनरवाहनकिंनरेन्द्र-यक्षेश्वरैलिबिलिगुह्यकराट्कुबेराः ।वित्तेशपुण्यजननाथमनुष्यधर्म-श्रीदत्रिनेत्रसखवैश्रवणैकपिङ्गाः ॥ १३४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
सत्योऽत्री(शसः श्री)शो ह्लादिनी च वामगुल्फगतस्तथा ।शूलः कुबेरो दाता च द-कारो धादिमः स्मृतः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धाता च धादिमः सत्यः कुबेरो ह्लादिनी ततः ।अत्रीशो वरदः शूलो वामगुल्फो द-कारकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रंहस्तरः क्ली प्रसभो जवो वेगः स्यदो रयः ।कुबेरो यक्षराड्यक्षः कुतनुः किन्नरेश्वरः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्दरो बहले मन्दे चाङ्गारोऽलातभौमयोः ।कर्बुरः कनके शट्यां कुबेरः श्री[74]दमन्दयोः ॥
अनुष्टुप्
meaningsश्रीद
कर्पूरकाम्पिल्लकयोरिन्दोर्वज्रस्य हीरके ।कुबेरस्य तु पर्याया वन्दाके क्षीरवृक्षजे ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
स्यालो विराटराजस्य तत्र स्यात् कुडुबः पुनः ।परिमाणे पक्षिनीडे कुबेरस्तु द्रुमान्तरे ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsद्रुमान्तर
नान्दीवृक्षाह्वये राजराजे च क्षुरकः पुनः ।कोकिलाक्षाह्वयस्तम्बे तिलकाख्ये च पादपे ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कर्णपूरः कुबेरस्तु नन्दीवृक्षैकपिङ्गयोः ।शट्याञ्च शूकशिम्ब्याञ्च कच्छूरा पामने त्रिषु ॥ ३४० ॥
अनुष्टुप्
कर्पूरकंपिल्लकयोरिन्दोर्वज्रस्य हीरके ।गौर्यास्त्वतस्यां कौबेरा वन्दाके क्षीरवृक्षजे ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कुबेर as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् एककुण्डलकुलं गृहेऽपि तालाङ्के कुबेरे चैककुण्डलः ॥ Amarakośa 3.3.388
- धरणिकोश यक्षराजयक्षराजः कुबेरः स्यान्मल्लानां रङ्गचत्वरे । धर्मराड्धर्मराजाख्यो यमबुद्धयुधिष्ठिराः ॥ Dharaṇikośa 7.2.9
- धरणिकोश श्रेष्ठश्रेष्ठः कुबेरवरयोः कुष्ठं व्याधिसुगन्धयोः । गोष्ठं व्रजः सभा गोष्ठी शठो धुस्तूरधूर्तयोः ॥ Dharaṇikośa 11.1.1
- धरणिकोश धनपतिधनपती कुबेराढ्यौ वृषपती वृषेश्वरौ । हिमाराती रविर्वह्निः प्रजापतिर्नृपो विधिः ॥ Dharaṇikośa 15.1.28
- धरणिकोश सोमसोमः स्यादोषधौ चन्द्रे पितृदेवकुबेरयोः । वसुदेवप्रभेदे च सोमः कर्पूरमुच्यते ॥ Dharaṇikośa 24.3.1
- धरणिकोश वसुवसवो देवभेदाः स्यू रश्मौ योक्त्रेऽनले वसुः । कुबेरे वकपुष्पे च वसु रत्नं धनं वसु ॥ Dharaṇikośa 31.3.1
- कोषकल्पतरु यक्षराज्भारद्वाजी वन्यकार्पासिकायां पुंसि त्वश्वत्थाम्न्यथो सार्वभौमे । इन्दौ श्रीदे राजराजोऽथ मल्ल- स्थाने ** यक्षराट् स्यात्कुबेरे ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.7.43
- कोषकल्पतरु श्रेष्ठश्रेष्ठः कुबेरे स वरेऽन्यवत्स्यात् काष्ठा प्रकर्षे दिशि च स्थितौ च । कटंकटेर्यामपि कालमाने नपुंसके त्विन्धनवाचकं स्यात् ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.11.58
- कोषकल्पतरु यक्षऋक्षोऽद्रिभेदे कृतवेधने च तथाच्छभल्ले नरि शोणके च । भे तु स्त्रियामेष न गुह्यके स्यात् यक्षः कुबेरेऽथ मुनिप्रभेदे । दक्षो विधौ नन्दिनि ताम्रचूडे द्रुमेऽनले भेद्यसमः पटौ सः । भुवि स्त्रियां पक्ष इहार्धमासे पार्श्वे ग्रहे साध्यविरोधयो[85a]श्च ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.30.48
- कोषकल्पतरु वसुस्कन्धे विभागेऽप्यथ मांसमस्त्री स्यादामिषे स्त्री जटिलार्थकः स्यात् । काकोलिकायामथ पुंसि वह्नि- कुबेरयोक्त्रह्र[88a]दरश्मिदेवे ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.31.82
- नानार्थार्णवसंक्षेप धनिन्त्रिः शौण्डिके च ध्वजिनी सेनायां स्त्री धनी तु ना । कुबेरे त्रिस्तु धनवन्मात्रे वार्धुषिके तथा ॥ ६३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.638
- नानार्थार्णवसंक्षेप विभुअजयस्त्वाह मूल्येऽपि हठात्कारितकारिणि । विभुस्तु ना कुबेरेऽर्के त्रि तु सर्वगनित्ययोः ॥ १२५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1255
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीरस्कन्दे कुबेरे राहौ च पुत्रे शूरे तु स त्रिषु । अजयस्तु परेऽप्याह तद्विचार्यं विचक्षणैः ॥ १२६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1263
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रीमत्श्रीमांस्तु पुंसि गोविन्दे कुबेरे गृहकेतुषु । इट्चराख्यबलीवर्दे कदम्बतिलकाख्ययोः ॥ १३७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1377
- नानार्थार्णवसंक्षेप धनदश्वेतवर्णयुते चाथ सुरभौ धवला स्त्रियाम् । धनदस्तु कुबेरे ना भेद्यवत् तु धनप्रदे ॥ ९७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.970
- नानार्थार्णवसंक्षेप धनेशधनुका तु स्त्रियां वध्वां भेद्यलिङ्गं तु साधुनि । धनेशस्तु कुबेरे ना स्यात् त्वाढ्ये भेद्यलिङ्गकः ॥ ९७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.971
- नानार्थार्णवसंक्षेप एककुण्डलबलभद्रे कुबेरे चाप्येककुण्डल इत्ययम् । पुंसि त्रिषु तु यस्यैकं कुण्डलं तत्र नप् पुनः ॥ ३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.36
- शिवकोष नन्दीवृक्षनन्दीवृक्षस्तु काश्मर्यां कुबेरे च प्ररोहिणि । पलङ्कषा रसामुण्डीलाक्षास्वथ पुरे क्षुरे ॥ ५२३ ॥ Śivakoṣa 26.3.523
- शब्दरत्नावली एककुण्डलस्यादासुतीवलः पुंसि कल्पपालकयज्वनोः । भवेदुद्दण्डपालस्तु मत्स्यसर्पविशेषयोः ॥ स्यादेककुण्डलः पुंसि बलभद्रकुबेरयोः । कृपीटपालः पवने नीरधौकेनिपातके ॥ स्यात्तु पाण्डुकम्बलः श्वेतकम्बलग्रावभेदयोः । भवेत्सुरतताली स्त्री दूतिकामौलिमालयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.114
- शब्दरत्नाकर वीरकीर्तौ स्तवेऽक्षरे त्वस्त्री प्रकारालेपभाःसु च । वीरोऽग्नौ तनये शूरे शक्रे स्कन्दकुबेरयोः ॥ १९९९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1999
- शब्दार्णव वित्ताधिपवित्ताधिपः कुबेरः स्यात् प्रभौ धनिकयक्षयोः ॥ २१३ ॥ Śabdārṇava 213
- तन्त्राभिधान पनशब्दः स्वागते बन्धौ वृक्षे सूर्ये च कीर्त्तितः ।) पः कुबेरः समाख्यातः पश्चिमे च प्रकीर्त्तितः ॥ २३ ॥ Tantrābhidhāna 3.23
- वैजयन्ती विभुवर्ष्म न स्त्री शुभाकारे सौम्ये देहप्रमाणयोः । विभुः सर्वगते पत्यौ चन्द्रे रविकुबेरयोः ॥ ८१ ॥ Vaijayantī 6.5.81
- वैजयन्ती वीरवीरो राहौ हरे शक्रे शूरे स्कन्दकुबेरयोः । गजग्रहणभूमौ स्त्री वारिः स्यात्सलिले नपुम् ॥ ८२ ॥ Vaijayantī 6.5.82
- वैजयन्ती एककुण्डलशौण्डिके चाप्यथानन्ते कुबेरे चैककुण्डलः । आम्रे चामरपुष्पः स्यात् काशकेतकयोरपि ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 8.1.51