सत्य
satyaक्ली · neut.In 17 kośas: 27 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 39 as a meaning of another word.
सत्यं सम्यक्समीचीनमृतं तथ्यं यथातथम् ॥ २६४ ॥यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderक्लीneut.
ऋतं सत्यं समीचीनं सम्यक् तथ्यं यथातथम् ।अलीकं वितथं मिथ्या मृषा स्यादनृतं तथा ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्वत्थो विष्णुसद्मार्थः पवित्रं गुह्यपत्रकः ।मङ्गल्यः श्यामलो विप्रः सत्यः सेव्यः शुभप्रदः ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चटु चाटु प्रियप्रायं प्रियसत्यं तु सूनृतम् ।सत्यं तथ्यं समीचीनमृतं सत्यं यथातथम् ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सत्यं कृतयुगं दिव्यवत्सराणां भवेदिदम् ।चतुःसहस्राणि चतुःशत्या संध्यास्य सम्मता ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सत्यं तथ्यं भूतं सम्यगृतं स्यात्समीचीनम् ।सदथाव्ययं यथार्थं यथातथं स्याद्यथास्थितं च मतम् ॥ ५५ ॥
उद्गीतिः
genderविadj.
नामधेयं प्रिये वाक्ये चटु चाटु यथाक्रमम् ।सत्यं यथातथं तथ्यं सद्भूतं च यथास्थितम् ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वाणिज्यवृत्तावनृतं सत्यं सत्यानृतं तथा ।ऋणे त्वृणो महाकष्टमुद्धारः पर्युदञ्चनम् ॥ ४०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
असत्यं वितथं कूटं मिथ्यालीकं मृषानृतम् ।सत्यं तथ्यमृतं सम्यक् सूनृतं च यथास्थितम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं चतुर्थकम् ।स्यादकिञ्चनता चैते पञ्चधाः कीर्त्तिता यमाः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रियप्रायं चटु तु स्यात् प्रियसत्यं तु सूनृतम् ।अथ सत्यं तथा सम्यक् समीचीनं यथास्थितम् ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 टु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कौशल्यानन्दनः श्रीशः सत्यो दशमुखान्तकः ।पिता दशरथश्चास्य भवेत् पङ्क्तिरथोऽपि सः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
युगांशको मासमानः कालग्रन्थिश्च तर्वटः ।सत्यं त्रेता द्वापरश्च कलिरेवं चतुर्युगम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृतं सत्यं सत्ययुगं त्रेता यज्ञियमेव च ।द्वापरः पार्थनीयश्च (?) झर्झरः कर्मजः कलिः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सत्यमुत्तरपक्षोऽपि समाधिर्वाद इत्यपि ।भ्रमो मिथ्यामतिर्भ्रान्तिर्मतिभ्रान्तिमतिर्भ्रमः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अविस्पष्टं भवेन्म्लिष्टं वितथं चानृतं मृषा ।अथ सत्यमृतं सम्यक् तथ्यावितथमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः ।स्रष्टृता चात्मसंवित्तिरप्यधिष्ठातृतेत्यमी ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कालः कामः सखा सत्यो विश्वेदेवा अमी दश ।प्राभास आपः प्रत्यूषो धरः सोमो ध्रुवोऽनिलः ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्रस्तं सत्यमृतं तथ्यमसत्यं वितथानृते ।अलीकं सान्त्वमुख्यानि पदानि त्रिषु तद्वति ॥ ९३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सत्या जयाश्च पितरो वैकुण्ठा हरयोऽजिताः ।मरीचयः सुशर्माणः स्वरूपा अमृतौजसः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओङ्कारो वर्त्तुलस्तारो वामश्च हंसकारणम् ।मन्त्राद्यः प्रणवः सत्यं बिन्दुशक्तिस्त्रिदैवतम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सत्योऽत्री(शसः श्री)शो ह्लादिनी च वामगुल्फगतस्तथा ।शूलः कुबेरो दाता च द-कारो धादिमः स्मृतः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धाता च धादिमः सत्यः कुबेरो ह्लादिनी ततः ।अत्रीशो वरदः शूलो वामगुल्फो द-कारकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बहुरूपोऽर्धमकुटो दशबाहुर्दशाव्ययः ।ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यमसंग्रहः ।यमाः स्युर्नियमाः शौचसंतोषतपआदयः ॥ २०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सत्यं तथ्यमृतं सम्यक् समीचीनं तथार्थवाक् ।कर्कशे परुषो रूक्षो मठरः खोरणः खरः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सत्य as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सत्सत्ये साधौ विद्यमाने प्रशस्तेऽभ्यर्हिते च सत् ॥ ८३ ॥ Amarakośa 3.3.83
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) अञ्जसाअयि प्रश्ने सानुनये सत्ये शीघ्रे तथाञ्जसा । ईषत्किञ्चिन्मनाक् प्रोक्ताः किञ्चनस्तोकवाचकाः ॥ ८८२ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.882
- धरणिकोश ऋतऋतं सत्यमृतं तोयमृतमुञ्छशिलं विदुः । प्लुतस्त्रिमात्र उद्दिष्टो मृक्षणोत्पातने प्लुते ॥ Dharaṇikośa 15.2.3
- कोषकल्पतरु ऋधक्वियोगे लाघवे सत्ये ज्योक् प्रश्ने [च] द्रुतेऽपि च । संप्रत्यर्थे चिरार्थेऽथ पुनरर्थेऽग*समम् ॥ ८१ ॥ Koṣakalpataru 5.1.81
- कोषकल्पतरु ऋतरतं घृतं त्वाज्यपयःसु न स्त्री दीप्तेऽन्यवत्स्यादृतमुञ्छवृत्तौ । सत्ये च तोये परवत्प्रदीप्त- सपूज्ययोश्चाथ कृतं युगे स्यात् ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.3
- कोषकल्पतरु भूतसत्ये व्यतीतेऽप्युचितोपमान- प्राप्तप्रवृत्तेषु विशेष्यगामि । भूम्यादिपञ्चस्वपि चेतनेऽन्त्ये प्रेते पिशाचेऽपि च भूतमस्त्री ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.15
- कोषकल्पतरु आप्तआप्तः सत्ये लब्धे प्राप्तं चिह्ने समञ्जसे लब्धे । स्वाप्तं खाते क्रान्ते गुप्तं त्राते च गूढे च ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.25
- कोषकल्पतरु सूनृतजङ्घायां तु स्त्री स्यात्परवन्नम्रे प्रसन्ने च । स्याद्वेगितेऽथ भद्रे सत्ये चान्त्ये प्रियोक्तौ तु ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.96
- कोषकल्पतरु भव्यभव्यं तु सत्ये कुशलेऽन्यवत्तु योग्ये तथा भाविनि संप्रदिष्टम् । पुमांश्च नारङ्गतरौ स्त्रियां तु भवेद्भवान्यां च गजाह्वयायाम् ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.36
- नानार्थार्णवसंक्षेप सत्धने तु नप् पुमान् ज्ञातौ तकारान्तं तु सत् त्रिषु । सत्ये साधौ विद्यमाने प्रशस्तेऽभ्यर्हिते बुधे ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऋतऋतं नपुंसकं विद्यात् सिलोञ्छे प्राप्तियज्ञयोः । गतौ सत्ये तद्वति तु त्रिषु प्राप्ते गतेऽपि च ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.115
- नानार्थार्णवसंक्षेप धर्मप्रधानशेषे सत्ये च श्रुतौ दण्डविनिर्णये । सतां तु सङ्गतेऽप्येनमजयः समुपादिशत् ॥ ६३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.630
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूतअन्यस्तु राजनि पुमानित्याह क्ली तु भूतवाक् । महाभूतेषु भवनक्रियायां प्राप्तिसत्ययोः ॥ ९१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.913
- नानार्थार्णवसंक्षेप सोमवीर्येऽमृतरसे त्वाह कात्यः सत्येऽथ तद्वति । त्रिषूमया च सहिते --- सहितेऽपि च ॥ १५६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1563
- नानार्थार्णवसंक्षेप अव्ययअव्ययोऽस्त्री स्वराद्याद्येष्वीश्वरस्य दशस्वपि । ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.46
- परमानन्दीयनाममाला गोरश्मिवह्न्योश्च सत्याक्षिस्वर्गमातृषु भाषितः । गीश्च वाण्यां दिशाब्राह्म्योर्दुर्गायामथ घो घटे ॥ १४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.14
- परमानन्दीयनाममाला सत्सच्छब्दः पूजिते सत्ये साधूशोभनयोः सति । स्वं निजे द्रविणे होऽथ वीरे रुद्रे भयंकरे ॥ ४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.41
- परमानन्दीयनाममाला आप्तश्रीवासधृतयोराज्यमालिः श्रेणिः सखी पुनः । आप्तः सत्ये हिते लब्धेऽथार्यो बुद्धे च कोविदे ॥ ५५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.55
- परमानन्दीयनाममाला ऋतऋतं सत्याम्भसोरुक्तं शिलोञ्छेऽपि निरीक्ष्यते ॥ ७६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.4.76
- परमानन्दीयनाममाला प्रमाणपर्यङ्को मञ्चके तन्त्रेऽप्यर्भके पृथुकः पुनः । चिपिटेऽथ प्रमाणं स्यात्सत्ये माने च कारणे ॥ ३०५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.305
- शब्दरत्नावली अरिष्टअरिष्टः फेनिले कङ्के काके लवणनिम्बयोः । अरिष्टमशुभे तक्रे सत्यसूतीगृहे शुभे ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.34
- शब्दरत्नावली कृतकृतिर्जुगुप्साकल्याणसार्द्धासु वर्त्मनि स्त्रियाम् । कृतमुच्छशिले नीरे सत्ये दीप्ते च पूजिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.5
- शब्दरत्नावली भूतक्लीबं त्रिषु चिते प्राप्ते वृत्ते सत्ये समेऽपि च । पुमान् कुमारयोगीन्द्रदेवयोन्यरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.35
- शब्दरत्नावली सत्सत्प्रशस्ते विद्यमानेऽत्यादृते साधुसत्ययोः । धीरेऽपि च वाच्यलिङ्गं स्यात्सतीसाध्वीमयो(?) स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.63
- शब्दरत्नावली भव्यभयं घोरे प्रतिभये कुसुमे कुब्जकस्य च । भव्यं त्रिषु भाविनि स्याद् योग्ये च शुभसत्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.20
- शब्दरत्नावली अस्तिअस्ति सम्भाषणे सत्ये विद्यमानेऽन्तिकेऽपि च । स्वित्पादपूरणे तर्के दूषणाख्यानयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.27
- शब्दरत्नावली अथोअथो अथ समारम्भे सत्ये कल्याणकार्स्त्थयोः । विकल्पानन्तरप्रश्नेष्वधिकारे समुच्चये ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.34
- शब्दरत्नावली ?नानाविनार्थानेकार्थोभयार्थेषु च दृश्यते । स्थाने योग्ये कारणार्थे सादृश्यसत्ययोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.43
- शब्दरत्नावली वैवि स्याद्विगतनानार्थश्रेष्ठार्थेषु समुच्चये । वै पादपूरणे सत्यानुनयामन्त्रणेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.46
- शब्दरत्नाकर सत्त्रिषु स्वीये नरि ज्ञातौ स्वो धने तु नपुंसके । साधौ श्रेष्ठे वर्तमाने सत्ये चाभ्यर्हिते च सत् ॥ २२४८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2248
- शब्दरत्नाकर साक्षात्प्रत्यक्षसत्ययोः साक्षात् पृथगर्थेऽन्तिके हिरुक् । हन्त हर्षेऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः ॥ २२७८ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2278
- तन्त्राभिधान दद-कारः सत्यसंज्ञः स्यादद्रिश्च परमेश्वरि! । ध-कारश्च महेशानि! मीनः सानुग एव च ॥ २१ ॥ Tantrābhidhāna 1.21
- तन्त्राभिधान ओओ-कारः सत्यपीयूषौ पश्चिमास्यः श्रुतिः स्थिरा । सद्योजातो वासुदेवो गायत्री दीर्घजङ्घकः ॥ ४२ ॥ Tantrābhidhāna 2.14.42
- तन्त्राभिधान घघः खड्गी घुर्घुरो घण्टी घण्टीशस्त्रिपुरान्तकः । वायुः शिवोत्तमः सत्यं किङ्किणी घोरनादकः ॥ ६६ ॥ Tantrābhidhāna 2.21.66
- तन्त्राभिधान झझो झङ्कारी गुहो झञ्झावायुः सत्यः षडुन्नतः । अजेशो द्राविणी नादः पाशी जिह्वा जलं स्थितिः ॥ ८२ ॥ Tantrābhidhāna 2.26.82
- त्रिकाण्डशेष ऋतउदास्थितश्चरे द्वाःस्थे स्यादूतिः स्यूतिरक्षयोः । ऋतमुञ्छशिले सत्ये एतावागतकर्बुरौ ॥ १५२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.152
- त्रिकाण्डशेष सूनृतसूनृतं कुशले सत्ये सुदोहा गौश्च सुव्रता । शर्कराऽपि सिताऽथोर्ध्वे सत्प्रतिज्ञेऽपि च स्थितः ॥ १९२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.192
- वैजयन्ती सत्सन् सत्येऽभ्यर्हिते श्रेष्ठे साधीयसि भवत्यपि । किं प्रश्नाक्षेपकुत्सानां वितर्कस्य च गोचरे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 8.4.16
- वैजयन्ती अद्धाअमा सहार्थे सामीप्येऽप्यद्धा प्रत्यक्षसत्ययोः । अयि प्रश्ने सानुनये विनियोगे क्रियास्वह ॥ १२ ॥ Vaijayantī 8.7.12